Pieniędzy na pozbycie się azbestu nie dostaniesz do ręki ani od ręki

Właściciele nieruchomości powiatu przemyskiego na własną rękę, bez niezbędnych, nakazanych ustawą zabezpieczeń, usuwają z budynków mieszkalnych bądź gospodarczych pokrycia dachowe zawierające azbest. Wdychanie pyłu azbestowego stanowi realne zagrożenie dla zdrowia. Działają oni na szkodę własną, a często i najbliższych sąsiadów.

Szkodliwości azbestu dowiedziono w latach 80. ubiegłego wieku. Nim to się stało, był on powszechnie używany z uwagi na niską cenę oraz unikalne właściwości fizyczne i chemiczne - odporność na tarcie, ogień, substancje żrące, wodę morską, wytrzymałość na rozciąganie czy zgniatanie. W efekcie włókna azbestowe wykorzystywano do wyrobu płyt dekarskich i elewacyjnych, rur ściekowych, paneli podsufitowych, ścian działowych. Produkty zawierające azbest pojawiły się w każdym gospodarstwie domowym w postaci suszarek do włosów, grzejników elektrycznych, tosterów, desek do prasowania, podkładek pod naczynia, rękawic żaroodpornych, bojlerów. Nie jest to lista kompletna.

Demontaż, transport, utylizacja

– Widok ekipy demontującej eternit w ochronnych kombinezonach, maskach i rękawicach jest na tyle rzadki, iż wzbudza sensację - przyznaje insp. Roman Sielski z Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Przemyślu. Okoliczni mieszkańcy skupiają się wówczas wokół izolowanego obszaru.
Gminy zlecają demontaż, transport i utylizację azbestu specjalistycznym firmom, a właściciele posesji mogą otrzymać dofinansowanie na ten cel w wysokości od 85 do 100 proc. Niektórzy z tej opcji nie korzystają. Dlaczego? – Być może w grę wchodzi kwestia niemożności dopasowania terminów, równoczesnego demontażu dachu i położenia nowego pokrycia, znalezienia blacharza – domniema Maciej Pinda, specjalista ds. ochrony środowiska i bhp w UG Dubiecko.

Mieszkańcy są właściwie informowani zarówno o zagrożeniach wynikających z kontaktu z azbestem, jak i możliwościach oraz warunkach uzyskania wsparcia finansowego. Nie otrzymuje się go do ręki ani od ręki. Osoby zamierzające zdemontować lub usunąć produkty zawierające azbest ze swego domostwa powinny się zgłosić do urzędu gminy odpowiednio wcześniej, czyli w roku poprzedzającym planowane prace. Urząd musi mieć czas, by wystąpić o stosowne dotacje do Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska. Procedur nie da się ominąć.
Gospodarz z gminy Dubiecko zauważa: – U nas prokurator eternit ściągał, ekipę najął, bez niczego zmieniali, bez zabezpieczeń. Ludzie widzieli, myślą, że tak można.

Przykład Nowego Jorku

Dobitnie świadczy o szkodliwym wpływie minerału na zdrowie fala zachorowań na nowotwory, w tym płuc, wśród ratowników, którzy pracowali w ruinach World Trade Center we wrześniu 2001. Wieże powstały w latach 70. XX wieku, w czasach zawrotnej kariery azbestu. Po katastrofie w powietrzu unosiły się kłęby dymu zawierające ołów, rtęć oraz włókna azbestowe.

Kiedy azbest jest szkodliwy?

Wyroby azbestowe można posiadać i wykorzystywać w sposób niestwarzający zagrożenia dla środowiska i zdrowia do dnia 31 grudnia 2032 r.  – właściwie użytkowane nie stanowią go. Ich szkodliwość rośnie w miarę starzenia się spoiwa, pojawienia się rys, odprysków, załamań, kruszenia się oraz w momencie obróbki mechanicznej, w tym podczas demontażu.
Aleksandra Białoń