Poetka smutku i nostalgii w TPN

Niezwykle nastrojowo zrobiło się w piątek, 23 sierpnia wieczorem, w Towarzystwie Przyjaciół Nauk w Przemyślu. Wszystko to, dzięki wykładowi dr Bernardyny Banaś, który zgromadził całkiem pokaźne grono słuchaczy. Znana przemyska nauczycielka ma bowiem oddane grono swoich odbiorców, którzy i tym razem mieli okazję podziwiać jej wiedzę i kunszt słowa.

Prelegentka przybliżyła sylwetkę i główne wątki tematyczne poezji Jadwigi Gamskiej-Łempickiej (1903 – 1956) – poetki, tłumaczki, redaktorki i edytorki tekstów. Pochodząca z Przemyśla, a w dużej mierze związana ze Lwowem, a po wojnie z Krakowem artystka była uznaną twórczynią, która przebiła się ze swoim pisarstwem poza lokalne opłotki – jej tłumaczenia z łaciny i niemieckiego (zwłaszcza Goethego i Heinego) były uważane za wzorcowe.

W pierwszym tomie „Z dziejów kultury i literatury ziemi przemyskiej” w 1969 r. Stefania Kostrzewska-Kratochwilowa przedstawiła najobszerniejszy wybór utworów Gamskiej-Łempickiej. Sporo wierszy opublikowano wtedy po raz pierwszy. W tymże wydawnictwie zaprezentowano również nieznane dotychczas wspomnienia z kraju lat dziecinnych, pt. „Moje miasto”. Obecnie dr Banaś jest jedną z najważniejszych osób przypominających postać kobiety, która choć pochodziła z sytuowanej rodziny, miała znakomite wykształcenie, była żoną znanego profesora UJK i UJ Stanisława Łempickiego, a to jednak jej poezja kojarzy się ze smutkiem, nostalgią, przemijaniem i głęboką religijnością. W 2023 r. opublikowała na łamach „Rocznika Przemyskiego. Literatura i Język” artykuł o autobiografizmie Gamskiej w jej twórczości.

Znakomitej i wypowiedzianej piękną polszczyzną prelekcji towarzyszyła interesująca dyskusja. Wypowiadała się m.in. dr hab. Anna Pekaniec – wykładowczyni na Wydziale Polonistyki UJ, która sama poświęciła Gamskiej sporo swojego dorobku. Uczona podkreśliła m.in. ogromne oczytanie poetki, zakorzenienie w manierze młodopolskiej i wykorzystywanie elementów, które są charakterystyczne również dla dużo od niej młodszej Zuzanny Glinczanki. To tropy, które może pozwolą odczytać twórczość Gamskiej jeszcze z innej perspektywy.

Dr Banaś należą się ogromne gratulacje, bo m.in. dzięki jej niezmordowanej pracy Gamska-Łempicka przebija się coraz silniej w społecznej świadomości. A jest to poetka, która zdecydowanie zasługuje na szerszą niż dotychczas uwagę.

Tomasz Pudłocki