Polska gwiazdą polarną dla Zbigniewa i Marka Brzezińskich

Rozmowa z Józefem Frankiewiczem, biografem rodziny Brzezińskich

W którym roku i w jakich okolicznościach poznał Pan prof. Zbigniewa Brzezińskiego?

– W maju 1987 r. odwiedzałem grób rodziców na głównym cmentarzu. Wtedy zauważyłem przy głównej bramie księdza, który szedł w towarzystwie prof. Zbigniewa Brzezińskiego. Poznałem go, bo był znanym politykiem amerykańskim. Temu wydarzeniu towarzyszyła Służba Bezpieczeństwa.

Przy grobowcu rodziny Brzezińskich poznałem sławnego polityka amerykańskiego osobiście. Potem zaopiekowałem się tym miejscem pochówku. Przez 30 lat korespondowaliśmy i trzykrotnie spotkaliśmy się. Napisałem mnóstwo artykułów i książkę na temat związków tej rodziny z Przemyślem, a nawet byłem fundatorem płyty pamiątkowej ku jej czci, którą umieściłem na ścianie domu przy ul. Sienkiewicza 5.

Bez tego wszystkiego nie nastąpiłyby dalsze wydarzenia i byłaby pustka w tym temacie.

Jakie związki z Przemyślem ma prof. Zbigniew Brzeziński[paywall]?

– Kazimierz Brzeziński. Ta sławna dziś rodzina pochodzi z Żółkwi. Kazimierz (ur. 1886 r.) przyjechał do Radymna w lipcu 1898 roku ze Złoczowa z żoną Zofią (z d. Woroniecka) i dwuletnim synem Tadeuszem (późniejszym ojcem Zbigniewa). W tym podprzemyskim mieście Kazimierz objął stanowisko sędziego w Sądzie Powiatowym. W 1905 r. urodził się mu drugi syn –  Bogdan.

W 1906 roku Brzezińscy zamieszkali już w Przemyślu przy ul. Ochronki 5 (późniejsza Sienkiewicza). Kazimierz objął urzędowanie w Sądzie Obwodowym w Rynku. Był wybitnym działaczem społecznym w różnych organizacjach. Pełnił też funkcję radnego. Zmarł w 1924 roku.

Tadeusz Brzeziński (ur. 1896 r.) – syn Kazimierza –  najpierw w Przemyślu ukończył szkołę ludową przy ul. Grunwaldzkiej, potem zdał maturę z wyróżnieniem w C. K. Gimnazjum na Zasaniu (późniejsze Gimnazjum Państwowe II im. K. Morawskiego). W 1918 r. ukończył Wydział Prawa i Nauk Społecznych Uniwersytetu Lwowskiego i uzyskał tytuł doktora. Walczył jako ochotnik w 2 Pułku Strzelców Lwowskich. Brał udział wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 r. Następnie pracował w dyplomacji jako konsul generalny Polski we Francji, Niemczech (pomagał tam też uwięzionym Żydom), Ukrainie i w Kanadzie. Posiadał  dwóch synów: Lecha i Zbigniewa. Przemyśl odwiedził w 1979 roku. Zmarł w 7 stycznia 1990 roku w Montrealu.

Zbigniew Brzeziński urodził się w 1928 roku w Warszawie. Opiekowali się nim przez jakiś czas rodzice (Tadeusz i Leonia), pracując w placówkach dyplomatycznych. W 1935 roku rodzina wróciła z Niemiec do Przemyśla i przekazała pod opiekę syna Zbigniewa babce Zofii przy ul. Sienkiewicza 5. Przy tej ulicy jakiś czas uczęszczał do szkoły i zdawał egzaminy, a I Komunię Świętą przyjmował w bazylice katedralnej. Początkiem października 1938 roku Brzezińscy wyjechali do Kanady, by ojciec Zbigniewa, Tadeusz, mógł objąć stanowisko konsula generalnego w Montrealu. Syn Zbigniew wyjątkową karierę polityczną zrobił w USA, będąc doradcą wielu prezydentów USA, autorem licznych książek i wykładowcą uniwersyteckim.

Ile razy był  w Przemyślu prof. Zbigniew Brzeziński?

– Po raz pierwszy odwiedził Przemyśl, jak wcześniej wspomniałem, w 1987 roku. Po raz drugi uczynił to 2 lipca 1990 roku. Wtedy uhonorowano go tytułem Honorowego Obywatela Miasta Przemyśla.  Ostatni raz przyjechał do swego miasta rodzinnego 24 czerwca 1999 roku, towarzyszył mu Janusz Onyszkiewicz – minister obrony narodowej.

Od ponad 30 lat bezinteresownie opiekuje się Pan grobowcem przodków Z. Brzezińskiego. Dlaczego? Kto w nim spoczywa?

– W tym grobowcu spoczywają:  Kazimierz Brzeziński (1866 – 1924), jego żona Zofia (1866 – 1941) – rodzice Tadeusza, to jest ojca Zbigniewa, a także pradziadkowie ambasadora Marka Brzezińskiego. Została tam również pochowana matka Zofii, Ernestyna Korybut- Woroniecka (1838 – 1930).

Jak doszło do ufundowania corocznej nagrody prof. Z. Brzezińskiego dla bodajże 30  roczników najzdolniejszych uczniów II LO w Przemyślu?

– W 1991 roku prof. Zbigniew Brzeziński zwrócił się do mnie z pytaniem, czy szkoła, do której uczęszczał jego ojciec Tadeusz i tam zdał maturę, kontynuuje tradycje tej, która powstała jeszcze przed I wojną światową.  Odpowiedziałem, że tak, co równało się z pozytywną decyzją profesora o ufundowaniu nagrody dla najzdolniejszych absolwentów II LO im. prof. Kazimierza Morawskiego w Przemyślu. Przyznawano ją rokrocznie, 25 razy, do śmierci profesora Brzezińskiego. Profesor zmarł 26 maja 2017 roku.

Syn profesora Brzezińskiego, Mark, został ambasadorem USA w Polsce. Jakie to ma znaczenie dla Przemyśla?.

– Przyjazd do Przemyśla ambasadora USA w Polsce nie tylko wzbogaca historię miasta, ale również ma wymiar polityczny. Przecież to Amerykanie są w NATO  głównym dyrygentem i najsilniej zapewniają Polsce bezpieczeństwo, szczególnie na wschodniej flance, w tym w Przemyślu. Ambasador niedawno powiedział o swoim ojcu tak: „Polska była dla niego gwiazdą polarną”. Jego syn Mark kontynuuje to przesłanie.

Tadeusz Brzeziński i jego syn Zbigniew