Profesor Lidia Morawska: – Poradzimy sobie z tym wirusem

O wirusie SARS-CoV-2, szczepionkach, czystym powietrzu, nagrodzie Nobla rozmawiamy z przemyślanką, córką kapitana Henryka Jaskuły prof. Lidią Morawską, która została zaliczona do grona 100 najbardziej wpływowych osób na świecie przez magazyn „Time” w 2021 r.

W maju 2019 roku, w imieniu swojego ojca, kapitana Henryka Jaskuły, odebrała Pani w Przemyślu nagrodę „Sportowiec 100-lecia”, przyznaną kapitanowi przez czytelników „Życia Podkarpackiego” jako wyraz uznania za jego wkład w historię polskiego żeglarstwa, w szczególności za jego samotny rejs dookoła globu bez zawijania do portu na jachcie Dar Przemyśla. Rejs trwał rok: od czerwca 1979 do maja 1980 roku. Pani tata (tak mówiła Pani o swoim ojcu) zmarł w maju 2020 roku, gdy rozpędzała się pandemia wirusa SARS-CoV-2. Jak pamiętamy, granice państw zostały wówczas szczelnie zamknięte. Wiele osób straciło najbliższych właśnie w tym czasie. Magazyn „Time” umieścił Panią w pierwszej setce osób, które wywarły największy wpływ w 2020 roku na badania nad wpływem aerozolów na przenoszenie się wirusa. Czy i na ile doświadczenie osobiste zadecydowało o zainteresowaniu się przez Panią wirusem SARS-CoV-2?

– Moje zainteresowanie aerozolami jako metodą przenoszenia się wirusów układu oddechowego zaczęło się w 2003 roku, podczas epidemii SARS1. Do tamtego czasu pracowaliśmy z moją grupą badawczą nad aerozolami z innych źródeł, głównie produktów spalania, nanocząstekami, cząsteczkami ultramałymi. Wtedy zostałam zaangażowana w rozwiązanie zagadki, w jaki sposób ponad 300 osób zaraziło się od jednej osoby w kompleksie budynków Amoy Gardens w Hongkongu wiosną 2003 roku. Od tamtego momentu prowadzimy badania i opublikowaliśmy wiele prac nad cząsteczkami układu oddechowego człowieka, w tym cząsteczkami zawierającymi wirusy. Dzięki temu zrozumiałam, jak rozprzestrzeniania się SARS-CoV-2 i mogłam się na ten temat wypowiadać.

Czy ludzkość poradzi sobie z koronawirusem? Na ile grożą nam jego mutacje?

– COVID-19 nie jest pierwszą pandemią w historii ludzkości. Było wiele pandemii i wirusów (a także bakterii), straszniejszych, czyli powodujących znacznie większą śmiertelność niż SARS-CoV-2. Ludzkość przetrwała wszystkie z nich, chociaż dawniej było znacznie mniej wiedzy i leków dostępnych do ich zwalczania. Zatem wskazuje to, że poradzimy sobie również tym wirusem i jego mutacjami.

Jaki jest Pani stosunek do szczepionek jako remedium na koronawirusa? W Polsce spora część społeczeństwa się zaszczepiła, ale ponad połowa nie. Boją się z różnych powodów. Czy rosnąca liczba zakażeń w Izraelu, uznawanym za lidera szczepień, dostarcza argumentów sceptykom szczepień?

– Szczepionka jest bardzo ważną bronią przeciwko wirusowi. Im szybciej i im więcej osób zostanie zaszczepionych, tym szybciej wirus przestanie nas kontrolować.

Jest Pani od co najmniej kilku dekad osobą znaną, rozpoznawalną i szanowaną w świecie nauki. Obszarem Pani badań są nanocząsteczki, wśród których jako ludzkość funkcjonujemy na co dzień. Działa Pani aktywnie w światowych i europejskich instytucjach działających na rzecz ochrony zdrowia, środowiska naturalnego. Wyróżnienie przez magazyn „Time” uczyniło z Pani, proszę wybaczyć określenie, globalną celebrytkę. Na liście znalazł się między innymi prezydent USA Joe Biden. Czym jest dla Pani to wyróżnienie?

– To wyróżnienie jest dla mnie znakiem, że jako społeczeństwo zaczynamy rozumieć, jak ważna jest nie tylko jakość powierza na zewnątrz, ale także jakość powietrza wewnątrz – gdzie spędzamy większość naszego życia. Naszym celem musi być czyste powietrze wewnątrz, a więc także wolne od wirusów i bakterii.

Redaktor Mieczysław Nyczek, biograf kapitana Henryka Jaskuły, współautor z Justyną Woś-Nyczek najlepszej jak dotąd książki o kapitanie „Nad Jaskułowym gniazdem”, dzięki któremu w naszej redakcji doszło do spotkania z Panią Profesor, na wstępie zadał mi pytanie, czy interesuje mnie rozmowa z przyszłą noblistką? Odpowiedź była oczywista. Czy mogę się umówić z Panią na pierwszą rozmowę po otrzymaniu Nobla? No może na drugą, po Nyczku…

– Umowa stoi !

Dziękuję Pani za rozmowę i kibicuję dalszym sukcesom naukowym.  

Na oficjalnej stronie internetowej czasopisma „Time” czytamy:

Profesor Morawska zebrała zespół ponad 200 naukowców i organów zdrowia publicznego, aby rozpoznać rolę aerozoli w rozprzestrzenianiu się SARS-CoV-2 i zmienić sposób, w jaki mierzymy i zmniejszamy ryzyko zarażenia wirusem. 

Jej badanie naukowe pomogło zmienić praktyki wszędzie, od szkół po miejsca pracy, czyniąc te środowiska bezpieczniejszymi dla większej liczby ludzi na całym świecie.