Rok z koronawirusem [ZDJĘCIA]

90 tys. zakażeń i prawie 3 tysiące zgonów – tak się przedstawia bilans koronawirusa na Podkarpaciu od początku ogłoszenia pandemii. Właśnie minął rok od wprowadzenia pierwszych obostrzeń.

Pierwszy przypadek koronawirusa w Polsce odnotowano 4 marca, ale skutki tego faktu odczuliśmy tydzień później. 11 marca w Polsce było już 31 zarażonych, w tym pierwsza osoba na Podkarpaciu – mieszkanka powiatu leżajskiego. Tego dnia rząd ogłosił pierwsze restrykcje. 12 marca zawieszona została działalność instytucji kulturalnych: muzeów, bibliotek, teatrów, kin, filharmonii i uczelni artystycznych. Odwołano też lekcje w szkołach.

Mieszkańcy lawinowo ruszyli do sklepów, wykupując suchy prowiant, przede wszystkim: konserwy, mąkę, makaron, ryż, drożdże, masło, a także papier toaletowy.

Pierwotnie ograniczenia miały obowiązywać przez dwa tygodnie, jednak zamiast luzować, rząd nakładał jeszcze mocniejsze obostrzenia. W pewnym momencie ludzie mogli opuszczać swoje mieszkania tylko w sytuacjach koniecznych: kiedy szli do pracy, po zakupy, do lekarza lub apteki. Dziś mamy do czynienia z trzecim już lockdownem.

Pierwsze zakażenia i zgony w naszym subregionie

Pierwszą osobą z zakażeniem SARS-CoV-2 w subregionie przemyskim była młoda kobieta z powiatu lubaczowskiego. Chorobę potwierdzono 19 marca. Do powiatu przemyskiego koronawirus zawitał kilka dni później – zakażoną była mieszkanka gminy Dubiecko w sile wieku, której stan określono jako[paywall] dobry. 30 marca napłynęła smutna wiadomość. 32-letnia mieszkanka pow. lubaczowskiego zmarła w szpitalu w Łańcucie. Była to pierwsza śmiertelna ofiara Covid-19 z subregionu przemyskiego. Natomiast 5 kwietnia zmarła 86-letnia mieszkanka Przemyśla.

 
Kościół

Takiej Wielkanocy, jak w 2020 r., nie było nawet w czasie wojny. Wierni nie mogli się zgromadzić w kościołach ani w czasie Triduum Paschalnego, ani w Wielkanoc. Nie było też tradycyjnego święcenia pokarmów, a księża zachęcali, by „święconkę” pobłogosławić samemu w domu. Kapłani odprawiali msze w pustych kościołach, za to transmisje telewizyjne i internetowe cieszyły się dużą oglądalnością.

Biskupi już na początku pandemii ogłosili dyspensę od uczestnictwa w niedzielnych mszach. Metropolita przemyski abp Adam Szal odwołał wszystkie wydarzenia kościelne, w tym wizytacje, pielgrzymki, rekolekcje szkolne i parafialne, spotkania grup parafialnych.

Gospodarka

Skutki gospodarcze pandemii będziemy odczuwać jeszcze długo po jej zakończeniu. Początkowo wszystkie placówki handlowe były otwarte, ale z czasem czynne pozostały tylko sklepy spożywcze i apteki. Restauracje mogły sprzedawać dania tylko na wynos lub z dowozem. W maju zaczęto stopniowo odmrażać gospodarkę i zwalniać z kolejnych ograniczeń.

Lato upłynęło w stosunkowo normalnych warunkach, ale w październiku koronawirus uderzył ze zdwojoną siłą. Rząd ponownie wprowadził mocne ograniczenia w praktycznie wszystkich sferach życia, a słowo „lockdown” (z ang. blokada, zakaz wyjścia) na stałe wpisało się do naszego słownika.

Właścicielka lokalu gastronomicznego w centrum Przemyśla:

– Pierwszy lockdown trwał 57 dni. 18 maja mogliśmy otwierać z zachowaniem reżimu sanitarnego. Nie ma problemu, wszyscy się dostosowaliśmy, choć ceny za produkty do odkażania, maseczki i rękawiczki szalały. Szczęśliwi wróciliśmy do pracy i nikt w najczarniejszych snach nie podejrzewał, że to dopiero początek tego, co nastąpi. W październiku zaczął się drugi lockdown i trwa do dzisiaj. Ponad 200 dni lokale są zamknięte. Pracować musimy, bo trzeba utrzymać interes dla siebie i pracowników na przyszłość, ale ciężko przetrwać. Trochę pomaga miasto przez częściowe zwolnienia z opłat, minimalnie pomaga rząd – opowiada, ale prosi, żeby nie podawać jej nazwiska i nazwy lokalu.

– Nikt nie neguje konieczności reżimu sanitarnego, ale chcemy wrócić do normalnej pracy. Liczymy, że będzie taka możliwość na wiosnę, gdy będzie można wystawić stoliki na zewnątrz – mówi. Dodaje, że niektórzy restauratorzy zakupili nawet specjalne urządzenia do oczyszczania powietrza.

– Ogłoszony w 2020 roku stan epidemii w istotny sposób wpływa na sytuację ekonomiczną firm we wszystkich sferach handlu. Jeden przedsiębiorca – właściciel sklepu z branży przemysłowej – podsumował, że jego dochody w całym roku 2020 były o 40 procent niższe od roku poprzedniego. Zwracał się do urzędu pracy o pomoc w ramach tarczy antykryzysowej i do prezydenta o obniżenie czynszu. Obie prośby rozpatrzone zostały negatywnie. Programy rządowe pomagają, ale nie wszystkim, tylko wybranym branżom – mówi Ryszard Miłoszewski, prezes Przemyskiej Kongregacji Kupieckiej.

– Klientów jest dużo mniej, szczególnie osób starszych. Na dodatek opłaty za handel na Zielonym Rynku zostały podniesione o 10 procent. Jeśli tak będzie dalej, niektóre lokale będą zamykane – twierdzi.

Gminy wyszły przynajmniej częściowo naprzeciw oczekiwaniom przedsiębiorców, obniżając opłaty za wynajmowane lokale, sprzedaż alkoholu, czy zajęcie pasa drogowego pod ogródki gastronomiczne.

Samorządy też tracą. Dla przykładu Przemyśl w 2020 r. stracił 3 mln 826 tys. 850 zł. Najwięcej z tytułu udziału w podatku PIT – 1 mln 844 tys. 823 zł. Jak poinformowała Agata Czereba, rzecznik prasowy Urzędu Miejskiego w Przemyślu, z tytułu rozłożenia na raty i odroczenia terminu płatności ubytek miejskich dochodów wyniósł 1 mln 466 tys. 248 zł; z tytułu umorzenia i niedochodzenia należności – 334 tys. 364 zł; z tytułu obniżenia stawek opłat i podatków – 179 tys. 658 zł; z tytułu zwolnień (na podstawie ustawy o szczególnych rozwiązaniach, związanych z zapobieganiem i przeciwdziałaniem COVID-19) – 1757 zł.

Dobro

Pandemia obudziła w ludziach ogromne pokłady dobra. Zwłaszcza w początkowym etapie organizowano mnóstwo zbiórek na środki ochrony dla medyków, ludzie spontanicznie i w zorganizowanych grupach szyli maseczki, wielu podjęło się opieki nad osobami starszymi i dostarczania im zakupów. W niespełna dobę mieszkańcy Przemyśla zebrali 105 tys. zł na nowy respirator dla szpitala.

– Mieliście jedno z najlepszych temp w całej Polsce. Ludzie okazali się bardzo otwarci, życzliwi – przyznaje ks. Rafał Jarosiewicz, inicjator zbiórek na respiratory dla szpitali w naszym kraju.

Medycyna

Teleporada to kolejne określenie, które zyskało popularność w dobie pandemii. Przez rok wiele gabinetów lekarskich było zamkniętych, bezpośrednie wizyty pacjentów zastąpił kontakt z lekarzami za pośrednictwem telefonu. To się zmieniło 16 marca. Zgodnie z rozporządzeniem ministra zdrowia lekarz tylko w określonych przypadkach może narzucić teleporadę.

Pandemia sprawiła też, że dwukrotnie (na wiosnę i jesienią ub.r.) szpitale odwoływały zabiegi planowe. Aby zapewnić miejsca dla pacjentów covidowych, ministerstwo zasugerowało takie rozwiązanie również na początku marca. Wiele szpitali jednak nie spieszy się z taką decyzją.

27 grudnia rozpoczęły się w Polsce szczepienia przeciwko COVID-19. Na pierwszy rzut poszli pracownicy służby zdrowia, potem seniorzy. Niestety dostawy szczepionek są za małe i cała akcja mocno kuleje. To sprawia, że równo rok od ogłoszenia pandemii mierzymy się z jej trzecią falą, a liczba zakażeń jest największa w historii. Prawdopodobnie przyczyniają się do tego nowe mutacje wirusa (brytyjska i południowoafrykańska), które są bardziej zaraźliwe i groźne dla osób w średnim wieku.

Niestety, po roku trudno mówić o końcu pandemii albo przewidywać, kiedy on nastąpi. Może wraz z zakończeniem trwającej trzeciej fali? To pytanie na razie musimy pozostawić bez odpowiedzi.