Ryszard Głowacki odszedł do wieczności

13 stycznia br. zmarł Ryszard Głowacki, ceniony pisarz literatury science fiction i działacz społeczny. Mocno zaangażowany w działalność przemyską „pierwszej” Solidarności.

 Pozostawił po sobie wiele cennych i wydawanych ongiś w wielkich nakładach książek. Łączny nakład książek Ryszarda Głowackiego zbliżał się do miliona egzemplarzy, w tym 219 tys. tłumaczeń na czeski, niemiecki, rosyjski i węgierski.

Jego ostatnią wydrukowaną książką jest unikalny i jedyny w dziejach Przemyśla i regionu zapisek z okresu stanu wojennego. Jest to unikalny zapis niemal codziennych wydarzeń na przestrzeni od 21 XI 1981 r. do 22 VII 1983 r.

Autor swe notatki rozpoczął trzy tygodnie przed wprowadzeniem stanu wojennego i dokładnie opisał jego przebieg. Był to bodaj jeden z najważniejszych okresów w powojennych dziejach Polski, bez poznania którego nie da się[paywall] zrozumieć późniejszej determinacji Polaków w walce o demokratyzację życia politycznego i niezawisłość państwową.

W Przemyślu wrzało

Ryszard Głowacki bardzo wnikliwie obserwował zarówno wydarzenia w swoim rodzinnym mieście Przemyślu, jak i w kraju, a nawet za granicą. Jego zapiski to nie tylko fakty, ale także opisy nastrojów i reakcji społeczeństwa.

Do pisania dziennika zainspirowała go niespotykana dotąd aktywność polityczna społeczeństwa, zaobserwowana w okresie „pierwszej” Solidarności, poprzedzającym wprowadzenie stanu wojennego. W Przemyślu, podobnie jak w całym kraju, wrzało.

Do miasta przyjeżdżali czołowi działacze związkowi i intelektualiści, jak Jan Józef Szczepański, Jacek Kuroń, Henryk Wujec. To był przyśpieszony kurs edukacji politycznej. Stan wojenny nie był w stanie załamać większości narodu. Przemyślanie niemal powszechnie angażowali się w pomoc dla internowanych, słuchali radia „Wolna Europa”, czytali niezależną literaturę.

Autor, opisując te wydarzenia, wiązał je z tym, co się działo w całym kraju. W swym dzienniku odnotował więc strajk w kopalni „Wujek”, rozwiązanie Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich oraz Związku Literatów Polskich, próby utworzenia reżimowych stowarzyszeń twórczych, a także fakt zwrócenia się władz PRL do amerykańskiej Akademii Filmowej o wycofanie filmu „Człowiek z marmuru” z listy nominowanych do „Oscara”.

Niełatwe czasy

Dziennik Ryszarda Głowackiego to także cały szereg informacji dotyczących życia codziennego, w tym nieustanna „pogoń” za artykułami pierwszej potrzeby. Dziś może się to wydawać błahe i prozaiczne, ale wówczas wyżywienie i ubranie rodziny nie było takie proste, co również warto przypomnieć, bo pamięć ludzka okazuje się często bardzo krótka.

Publikacja ma wielkie znaczenie poznawcze, zarówno dla osób, które osobiście doświadczyły uciążliwości stanu wojennego, jak i dla tych, którzy tamtych wydarzeń nie pamiętają. Książkę warto przeczytać, choć od tamtych opisywanych wydarzeń minęło ponad 40 lat.

Wyrosło nowe pokolenie Polaków, którzy tamtych czasów już nie pamiętają, ale zapiski Ryszarda Głowackiego mogą im przynajmniej częściowo umożliwić zrozumienie trudnych czasów, w których żyli ich ojcowie i dziadowie.

Spod pióra Ryszarda Głowackiego wyszło także kilkanaście opowiadań i około 270 artykułów w gazetach i czasopismach, a także kilka wyemitowanych słuchowisk radiowych. Futurystyczne opowiadania Głowackiego wysoko oceniał Stanisław Lem. Przez lata Ryszard Głowacki był także felietonistą Życia Przemyskiego. Do emerytury zawodowo związany z Przedsiębiorstwem Górnictwa Nafty i Gazu w Sanoku.

Publikacje RYSZARDA GŁOWACKIEGO

Gość z głębin, antologia, Czytelnik, W-wa 1979 (opowiadania: Interwencja, Diariusz Genetryka Heterokariona). Nakład 30 tys.

Paroksyzm numer minus jeden, powieść, KAW W-wa 1979. Nakład 100 tys.

Magia na stadionie, (rosyjski) antologia, Fizkultura i Sport, Moskwa 1979 (opowiadanie Doping). Nakład 50 tys.

Fantastika 1980, (czeski) antologia, Lidove Nakladatelstvi, Praha 1980 (opowiadanie Intervence - Interwencja). Nakład 55 tys.

Touha po modrem nebi, (czeski) antologia, Prace, Praha 1981, (opowiadanie Didf genetika Heterokarpia - Diariusz Genetryka Heterokariona). Nakład 45 tys.

Raport z rezerwatu, zbiór opowiadań, KAW W-wa 1982 (Opowiadania: Czym jestem?, Ostatnia wyprawa Voya Berga, Nielojalność, Dżin dla profesora, Nieudany eksperyment, Poradnia neoscjentologiczna, Doping, Raport z rezerwatu, Kontrakt, Donos, Desperat) Nakład 100 tys.

Spotkanie w przestworzach 1, antologia, KAW W-wa 1982 (Opowiadania: Miss sektora, Robotomachia). Nakład 100 tys.

Powiew nieprawdopodobieństwa, zbiór opowiadań, Iskry, W-wa 1985. (Opowiadania: Ktokolwiek sieje rozum, Ślepy zaułek wiarygodności, Powiew nieprawdopodobieństwa, Wzruszenie o wartości zerowej, Diariusz Genetryka Heterokariona). Nakład 100 tys.

Spotkanie w przestworzach 3, antologia, KAW, W-Wa 1985. (powieść U nich, na Ziemi). Nakład 100 tys.

Algorytm pustki, powieść, Iskry W-wa 1988. Nakład 40 tys.

Vladcove ćasu, (czeski), antologia, Albatros, Praha 1988. (opowiadanie Miss sektoru Miss Sektora). Nakład 49 tys.

Heyne Science-Fiction Jahresband 1990, (niemiecki) antologia, Miinchen 1990. (Paroksysmus No. minus eins — Paroksyzm numer minus jeden). Nakład 20 tys.

Wizje alternatywne, antologia, Arax Białystok 1990 (opowiadanie Wszystka trawa zielona napisane wspólnie z Lilianną Witkowską-Wawer). Nakład 25 tys.

Galaktika 1990/3 (węgierski) magazyn literacki. Budapest 1990. (opowiadanie Mi vagyok en? – Czym jestem?..

Więcej szczęścia niż rozumu (opracowanie wojennych listów Wiktora Stańczaka). Ziemia Przemyska, Przemyśl 1999. Nakład 1,5 tys.

Worynie w słońcu (zbiór artykułów o Ukrainie). Ziemia Przemyska, Przemyśl 2002. Nakład 0,5 tys.

Dokąd sięga nasza pamięć (monografia Sanockiego Zakładu Górnictwa Nafty i Gazu, praca zbiorowa – redaktor naczelny R.G.). Ruthenus Krosno 2004. Nakład 3 tys.