Upamiętnili czterech braci Deców [ZDJĘCIA]

W Grzegorzówce (gmina Hyżne), niemal na granicy powiatu przeworskiego i rzeszowskiego, odbyły się uroczystości upamiętniające czterech braci Deców, zamordowanych 4 grudnia 1942 r. przez Niemców za udzielanie pomocy Żydom.

Odsłonięcie obelisku wraz z tablicą pamiątkową poprzedziła msza św. koncelebrowana pod przewodnictwem metropolity przemyskiego abp. Adama Szala w kościele Matki Bożej Bolesnej w Grzegorzówce-Wólce. W uroczystościach udział wzięła m.in. Irena Filip (córka zamordowanego Władysława Deca) czy mieszkańcy Grzegorzówki i Hadli Szklarskich. Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej reprezentował Adam Siwek, dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN. Tablica pamiątkowa w Grzegorzówce została bowiem sfinansowana z środków rzeszowskiego oddziału IPN[paywall].

Przed rozpoczęciem uroczystości delegacja Instytutu Pamięci Narodowej złożyła kwiaty przy pomniku w Pantalowicach (gmina Kańczuga), który m.in. upamiętnia tragiczną śmierć Władysława Deca oraz zapaliła znicze na grobie Bronisława, Stanisława i Tadeusza Deców, znajdującym się na cmentarzu w Jaworniku Polskim (powiat przeworski).

Okoliczności śmierci braci

Na przełomie jesieni i zimy 1942 r. w lasach w okolicach Grzegorzówki, Hadli Szklarskich i Pantalowic ukrywała się ludność żydowska. Pomoc bliźnim nieśli m.in. mieszkańcy tych wsi.

Taką postawę przejawiali również bracia Decowie: Bronisław, Stanisław i Tadeusz, którzy wraz z rodzicami Marią i Józefem mieszkali w leśniczówce w Hadlach Szklarskich (obecnie w administracyjnych granicach wsi Grzegorzówka).

Bracia Decowie wybudowali leśny bunkier, w którym schronienie znalazło kilkoro Żydów. W pomoc dla potrzebujących zaangażowany był również najstarszy z braci Władysław, który wraz z żoną i trójką dzieci mieszkał w Pantalowicach. W wyniku nieszczęśliwego wypadku, najprawdopodobniej w trakcie polowania, Niemcy odkryli leśny bunkier przygotowany przez braci Deców. Jedna z ukrywających się Żydówek za obietnicę ratowania życia wskazała osoby, które udzielały jej pomocy.

4 grudnia 1942 r. niemiecka żandarmeria wraz z pojmaną kobietą udała się do Pantalowic. Doszło do tragicznych wydarzeń. Za udzielanie pomocy Żydom w Pantalowicach przez Niemców zostali zamordowani: Jakub Kuszek, Zofia Kuszek, Justyna Kubicka, Władysław Dec, Wincenty Lewandowski i Emilia Lewandowska. Wieczorem tego samego dnia Niemcy udali się do leśniczówki w Hadlach Szklarskich, gdzie zastrzelili Bronisława (21 lat), Stanisława (23) i Tadeusza (19) Deców. Zamordowani bracia spoczęli na cmentarzu parafialnym w Jaworniku Polskim. Władysław został pochowany w Pantalowicach.

9 lutego 2010 r. bracia Decowie zostali pośmiertnie odznaczeni Krzyżami Komandorskimi Orderu Odrodzenia Polski przez prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego. Odznaczenia odebrała w Rzeszowie Irena Filip, córka Władysława Deca, z rąk Marii Kaczyńskiej, małżonki prezydenta RP.