W tym piecu już palili, kiedy Kolumb odkrywał Amerykę

Jeden z najcenniejszych zabytków powiatu jarosławskiego i całego Podkarpacia, czyli renesansowy dwór, tzw. lamus w Hawłowicach Górnych w gminie Pruchnik, wzbogacił się o kolejny wyjątkowej wagi zabytek.

To zrekonstruowany kaflowy piec z ostatniego kwartału XVI wieku, stanowiący element jego pierwotnego wyposażenia. Stało się to dzięki wsparciu finansowemu Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z siedzibą w Przemyślu oraz władz gminy i miasta Pruchnik[paywall].

– Rekonstrukcji dokonano na podstawie fragmentów oryginalnych kafli odnalezionych w trakcie prac archeologicznych. Hawłowicki piec stanowi wyjątek na skalę ogólnopolską, gdyż jest to jedyny renesansowy piec odtworzony w naszym kraju, będący do tego urządzeniem w pełni funkcjonującym – powiedział historyk sztuki, profesor nadzwyczajny Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie, do grudnia 2016 r. prezes zarządu Fundacji Książąt Czartoryskich prof. Marian Wolski.

Z herbem „Tarnawa”

Piec reprezentuje typ tzw. dwuskrzyniowego grzejnika na arkadowym cokole, z kolebkowym dachem pokrytym dachówkami piecowymi dekorowanymi siecią różnobarwnych rombów. Na wieńczących bryłę półkolistych kaflach tarczowych umieszczony został herb „Tarnawa” z inicjałami „S. B” – ówczesnego właściciela Stanisława Broniowskiego, dworzanina ostatnich królów z dynastii jagiellońskiej, posła do Konstantynopola, chorążego i koniuszego przemyskiego (zmarł w 1582 r.). Jedno jest pewne – jak zaznaczył wspomniany prof. M. Wolski, w tym renesansowym piecu już palono, kiedy Krzysztof Kolumb płynął do Ameryki.

Wysoki poziom artystyczny

– Wielobarwne kafle wypełniające pokryte są dekoracją o motywach kontynuacyjnych, przechodzących z jednego kafla na drugi. Pokrywają je wzory roślinne umieszczone pomiędzy przeplatającą się żółtą taśmą. Jest to bardzo wczesny przykład zastosowania w kaflarstwie polskim motywów kontynuacyjnych. Wysoki poziom artystyczny kafli oraz precyzja wykonania wskazują na ich pochodzenie z któregoś z najlepszych ówczesnych warsztatów – dodał prof. M. Wolski.

Projekt rekonstrukcji pieca został opracowany przez prof. Jacka Martusewicza z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie we współpracy z Krzysztofem Pawlikiem, a kafle wykonano w kaflarni „Kafel-Kar” Rafała Karnego w Białymstoku.