Z powodu nędzy chłop z Kupiatycz sprzedał swoje dzieci

HISTORIE DAWNE ŻP Stefan urodził się w 1860 roku w Kupiatyczach (gm. Fredropol). W jego domu panowała bieda. Dlatego jakiś czas dozorował w przemyskich kamienicach. Żył jednak w biedzie, przesypiając w zaduchu w brudnej i wilgotnej norze. Potem stracił pracę. Kiedy brakło płatnego zajęcia, włóczył się po mieście i nieco popijał. W 1882 roku za włóczęgostwo zasądzono wobec niego 5-tygodniowy areszt. Po odbyciu kary został 29 kwietnia tego roku wywieziony do Kupiatycz, ponieważ nie posiadał środków do życia i włóczył się po mieście. Miał też zakaz powrotu do Przemyśla (takie były wówczas przepisy).

Rodzina podczas eksmisji.

Stefan jednak kilkakrotnie powracał nielegalnie do Przemyśla, a o jego pobycie w mieście magistrat dowiedział się dopiero w pierwszej połowie 1905 roku. Chłop z Kupiatycz mieszkał przy jednej z ulic z żoną i dwojgiem dzieci.

Stefan chwytał się dorywczej pracy, by przeżyć. Jego schorowana żona z kolei zarabiała okazyjnie jako praczka. Ojciec i matka widzieli swoje dzieci dopiero wieczorem i rano, bo oboje za dnia ciężko pracowali. Wtedy pociechy chowały się pod łaskawym okiem dobrych sąsiadów. Bywało że rodzinę eksmitowano za niepłacenie czynszu.

Choroba i śmierć matki

Kiedy rodzinie z Kupiatycz urodziło się jeszcze dwoje dzieci, Stefana coraz częściej ciągnęło włóczęgostwo uliczne. Jego żona, nie mogąc wyżywić maluchów, zwróciła się do magistratu o pomoc. Mimo że nie należało się jej żadne wsparcie, dostała 5 razy zapomogę. To nie wystarczało, bo głód i chłód w dalszym ciągu podcinały siły całej rodzinie.

Matka bardzo się rozchorowała, długo leżała, aż w zimie Bóg litościwy wyzwolił jej duszę z chorego ciała. Nie było na murach żadnego afisza, że zmarła biedna kobiecina – matka czworga małych dzieci. Pochowano ją na koszt miasta, dzieci zaś umieszczono tymczasowo u jednego z sąsiadów („Nowy Głos Przemyski” 1907, nr 23).

Skrajna nędza

Stefan do obolałego serca wziął sobie jednak stratę żony, bo zaczął dorywczo pracować, chcąc ratować swoje dzieci. Niestety[paywall], życie poczęło go dławić – znowu został bez zajęcia. Wtedy nie miał już dachu nad głową ani poduszki siennej i przykrycia, ani nawet brudnego barłogu, na którym tyle lat sypiała jego rodzina.

O piętro wyżej, o krok tylko, dokąd spojrzał, kamienice wielkie, o szybach czystych, a za nimi ludzie szczęśliwi i zadowoleni z życia. Gdy na to patrzył, wtedy jeszcze bardziej brał go głód , a na dodatek dzieci biedne kwiliły jak ptaszęta na mrozie, by je nakarmić. Wtedy ojciec otwierał tylko dłonie – puste i spracowane.

Z Kupiatycz do burmistrza

W kwietniu 1907 roku Stefan został ponownie przez sąd przemyski ukarany za włóczęgostwo i policjanci ponownie wywieźli go z dziećmi do Kupiatycz, by tam pomocy mu udzielili. Wójt gminy, dobry człowiek, popatrzył, ręce załamał i rzekł: „Człowieku, cóż ja ci pomogę, nasza gmina biedna, chodź, wsiądziemy na furę i pojedziemy na powrót do Przemyśla. Powiem burmistrzowi, niech on pomoże”. Pojechali w piątek – w dzień targowy.

Sprzedaż dzieci

Interwencja u burmistrza nic nie pomogła, magistrat odmówił pomocy. Wtedy Stefan wziął czworo dzieci na Rynek i przed magistratem krzyczał: „Słuchajcie, głodny jestem, roboty nie ma, dzieci na sprzedaż, kto chce, niech kupi”. Wokół niego zaczęli gromadzić się ludzie.

Jakaś młoda dama pierwsza zadeklarowała wzięcie jednego maleństwa na wychowanie. I poszło ono w obce ręce płaczliwe i głodne. I drugie też. Policjant na służbie podszedł ku ciżbie i polecił Stefanowi , by handlował żywym towarem na targowicy. Tam się z nim żegnały także zawsze pozostałe pociechy, bo poszły do cudzych, do wsi odległych na niepewną dolę.

Gazeta nagłaśnia sprawę

Socjalistyczny „Nowy Głos Przemyski” w 1907 roku (nr 25) sprawę rodziny Baczyka nagłośnił tak: „Nędzarz odstępuje własne potomstwo, rzuca je na pastwę obcych, bo nikt mu pomocy dać nie chce, bo burmistrz Doliński wygnał go policjantami z miasta, bo fałszywy jest jak wąż rajski. To są ci wielcy panowie (...), bo to „Polak i katolik”.

Oni na Liebermana piszą, że socjalista, że żyd. Ale ten żyd, ten socjalista idzie z biednym ludem i broni go przed waszą żarłocznością. Dlatego go nienawidzisz, dlatego plujesz swoim brudnym jadem na nas wszystkich, co ci życie zatruwamy, bo ci niszczymy spokój twego wygodnego bytu, ty magistracko-kahalna spółko lichwiarzy miejskich (...)” – pisownia oryginalna.

Magistrat wyjaśnia sprawę

1 maja magistrat zamieścił w „Nowym Głosie Przemyskim” ripostę na słowa krytyki pod jego adresem. Kierując się dokumentami urzędowymi, Doliński przypomniał na łamach pisma, że Stefana Baczyka karano za włóczęgostwo, pijaństwo i bezprawne przebywanie w Przemyślu, a tym samym przedstawił go opinii publicznej jako lumpa.

Riposta gazety

Przemyska gazeta odpowiedziała burmistrzowi:

„Co pisze Doliński? (...) A wiecie wy, kiedy biednego karają za włóczęgostwo, kiedy on się włóczy? Jak roboty nie ma, jak z głodu ginie, jak nie ma gdzie głowy swojej ciężkiej położyć. To co ma biedak robić? Chodzi po mieście! Wtedy łapie policaj i ciągnie na policyę. Stamtąd go do sądu, jak zwierzę, i tam go sądzą! (...) . A po wtóre pisze p. Doliński, że Stefan karany był za pijaństwo. Bidak wygłodniały – pewnie na pusty żołądek pociągnął sobie wódki (...) i… upił się, szedł chwiejnym krokiem przez miasto i znowu go zamknął policaj p. Dolińskiego”.

Samobójstwo

Po jakimś czasie chłop z Kupiatycz zaczął żałować, że pozbył się swoich dzieci. Doszedł do wniosku, że życie jego straciło sens. Wtedy popełnił samobójstwo.