500 zł na dziecko uderzy w najbiedniejszych?

Otrzymując zapowiadaną przez PiS pomoc, najuboższe rodziny stracą część zasiłków z pomocy społecznej. Powód? Przekroczenie progu dochodowego. Czy zatem jest to wsparcie dla nich korzystne?

Sztandarowy projekt Prawa i Sprawiedliwości zakłada, że na drugie i każde następne dziecko rodziny będą otrzymywać po 500 zł miesięcznie – bez względu na poziom dochodu. Jeżeli dochód na jedną osobę nie przekracza 800 zł, świadczenie wychowawcze (taką nazwę ma nosić ten dodatek) będzie wypłacane także na pierwsze dziecko. – Wsparcie będzie przysługiwać również na dzieci już urodzone – mówi posłanka Anna Schmidt-Rodziewicz.
Według zapowiedzi Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej realną datą wejścia w życie tej ustawy jest 1 kwietnia 2016 r.

500 podniesie dochód

Otrzymywane świadczenie odbije się jednak na zasiłkach z pomocy społecznej i zasiłkach rodzinnych. Wszystko dlatego[paywall], że 500 zł (lub więcej) będzie wliczane do dochodu. Tym samym często nastąpi przekroczenie kryterium dochodowego.
W efekcie przyznanie świadczenia wychowawczego spowoduje zmniejszenie wysokości zasiłku z pomocy społecznej. W ten sposób otrzymane 500 zł, po odjęciu różnicy, okaże się kwotą np. 200 lub 300 zł.
Dla uczciwości trzeba jednak zaznaczyć, że do dochodu wliczane jest niemal wszystko: pensja, emerytura, renta, świadczenia rodzinne. To oznacza, że zasiłek rodzinny przyznawany na każde dziecko (od 89 do 129 zł – zależnie od wieku dziecka) również podnosi dochód. Podnosić go będzie także uchwalone przez poprzedni parlament świadczenie rodzicielskie, które wejdzie w życie od 1 stycznia. Daje ono 1000 zł matkom, które urodzą dziecko, a nie mają umowy o pracę. Analogiczna sytuacja byłaby w przypadku, gdyby ktoś otrzymał w pracy podwyżkę.

Będzie wybór

Z przeprowadzonej przez nas symulacji wynika, że różnicę bardziej odczują rodziny z mniejszą liczbą dzieci. – Rodziny będą miały wybór. Jeśli chcą pozostać w systemie opieki, to nie muszą składać wniosku o świadczenie wychowawcze – wyjaśnia A. Schmidt-Rodziewicz.
– To dobrze, jeśli rodziny będą miały wybór. Ludzie będą decydować, czy bardziej kalkuluje im się pozostanie w systemie opieki społecznej, czy pobieranie świadczenia 500 złotych – ocenia Jadwiga Lis, zastępca dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Przemyślu.
– Świadczenia z pomocy społecznej mają charakter wspierający, pomocniczy i uzupełniający  do innych systemów. Powinno się dążyć do  tego, aby liczba osób korzystających ze świadczeń z pomocy społecznej zmniejszała się na rzecz rozwoju usług skierowanych do osób zagrożonych wykluczeniem społecznym – argumentuje Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej.

Zapomniani zaradni

Obecnie rodziny średniozamożne, które mają pracę i są na tyle samodzielne, aby utrzymać rodzinę, praktycznie nie mają żadnej pomocy ze strony państwa. – Proponowane wsparcie jest wyjściem naprzeciw tym rodzinom. W obecnej sytuacji nie mają zasiłków z pomocy społecznej, stypendiów ani świadczeń rodzinnych. Często też nie kwalifikują się do dodatków mieszkaniowych. Muszą sobie radzić sami. Zapominamy o takich ludziach. Te 500 złotych to będzie realne wsparcie dla ich dzieci – zaznacza.

Uszczelnić pomoc społeczną

Osoby sceptycznie oceniające pomysł PiS-u argumentują, że pieniądze, zamiast na dzieci, w wielu rodzinach będą przeznaczane na używki: alkohol i papierosy. – Ten sam problem dotyczy zasiłków wypłacanych obecnie. Należy raczej uszczelnić system pomocy społecznej, a nie pozbawiać pomocy zdrowe, uczciwe rodziny – podkreśla A. Schmidt-Rodziewicz.
Podobnie do sprawy podchodzi Jadwiga Lis. – To będzie duże zadanie dla pracownika socjalnego. Jeśli stwierdzi, że w rodzinie występuje problem z alkoholem, można zmienić formę pomocy z finansowej na rzeczową – zauważa.

Skutki wprowadzenia w życie ustawy 500 zł na dziecko na wysokość świadczeń z systemu pomocy społecznej na wybranych przykładach

Uwaga – zasiłek celowy na zakup żywności z wieloletniego programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” – aktualnie obowiązujące kryterium dochodowe na osobę w rodzinie to 771 zł. Wysokość zasiłku nie jest uregulowana prawnie, zależy głównie od sytuacji finansowej właściwego ośrodka pomocy społecznej. Podane kwoty dotyczą rodzin korzystających ze wsparcia MOPS w Przemyślu i obejmują okres od 1 listopada do 31 grudnia br. (płatne jednorazowo).


Rodzina 3-osobowa – 2 osoby dorosłe i 1 dziecko
Aktualny dochód rodziny: 118,00 zł – zasiłek rodzinny, 300,00 zł – dodatek mieszkaniowy = 418,00 zł.

Przysługujące świadczenia z pomocy społecznej:
Zasiłek okresowy – 562,00 zł miesięcznie
Zasiłek celowy na zakup żywności  –  549,00 zł
100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – zaspokojenie jednorazowej potrzeby np. leki, opał, odzież – wysokość uznaniowa

Po otrzymaniu kwoty 500,00 zł miesięcznie:
Zasiłek okresowy – 312,00 zł miesięcznie (rodzina traci 250 zł)
Zasiłek celowy na zakup żywności – bez zmian
Nadal 100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – bez zmian
Ogółem rodzina zyskuje 250 złotych.

Rodzina: 4-osobowa, tj. 2 osoby dorosłe i 2 dzieci
Aktualny dochód rodziny: 207,00 zł – zasiłek rodzinny, 350,00 zł – dodatek mieszkaniowy = 557,00 zł.

Przysługujące świadczenia z pomocy społecznej:
Zasiłek okresowy – 749,50 zł miesięcznie
Zasiłek celowy na zakup żywności  – 732,00 zł
100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – zaspokojenie jednorazowej potrzeby np. leki, opał, odzież – wysokość uznaniowa

Po otrzymaniu kwoty 1000,00 zł miesięcznie (500,00 zł x 2):
Zasiłek okresowy – 249,50 zł miesięcznie (rodzina traci 500 zł miesięcznie)
Zasiłek celowy na zakup żywności z wieloletniego programu „Pomoc państwa w zakresie dożywiania” – bez zmian
Nadal 100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – bez zmian
Ogółem rodzina zyskuje 500 złotych.

Rodzina: 6-osobowa, tj. 2 osoby dorosłe i 4 dzieci
Aktualny dochód rodziny: 594,00 zł – zasiłek rodzinny wraz z dodatkami, 230,00 zł – dodatek mieszkaniowy, 1286,00 zł – wynagrodzenie za pracę jednego z rodziców = 2110,00 zł.

Przysługujące świadczenia z pomocy społecznej:
Zasiłek okresowy – 487,00 zł miesięcznie
Zasiłek celowy na zakup żywności – 1098,00 zł
100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – zaspokojenie jednorazowej potrzeby np. leki, opał, odzież – wysokość uznaniowa

Po otrzymaniu kwoty 2000,00 zł miesięcznie (500,00 zł x 4).
Zasiłek okresowy – nie przysługuje z powodu przekroczenia kryterium dochodowego
Zasiłek celowy na zakup żywności  – 918,00 zł (rodzina traci 180,00 zł)
Nadal 100 proc. dofinansowanie do zakupu gorącego posiłku w szkole
Zasiłek celowy – nie przysługuje z powodu przekroczenia kryterium dochodowego

Ogółem rodzina zyskuje 1333 złotych.

Dodatek mieszkaniowy:
Rodzina 3-osobowa:
Wydatki na lokal ogółem: 405,08 zł
Aktualny dochód (za 3 miesiące): 3274,71 zł
Dodatek mieszkaniowy: 274,09 zł miesięcznie
Zwiększenie dochodu o 1500 zł (za 3 miesiące): 4774,71 zł
Nowy dodatek mieszkaniowy: 214,09 zł miesięcznie

Rodzina 6-osobowa:
Wydatki na lokal ogółem: 459,62 zł
Aktualny dochód (za 3 miesiące): 2151,99 zł
Dodatek mieszkaniowy: 321,73 zł miesięcznie
Zwiększenie dochodu o 6000 zł (za 3 miesiące): 8151,99zł
Nowy dodatek mieszkaniowy: 187,89 zł miesięcznie

Zasiłęk w Europie

Zasiłek wychowawczy funkcjonuje w wielu krajach europejskich. Oto kilka przykładów:
Niemcy
184 euro miesięcznie na pierwsze i drugie dziecko, na trzecie – 190 euro, na czwarte i kolejne – 215 euro.
Francja
126,41 euro miesięcznie na drugie wychowywane dziecko oraz 161,96 euro na każde następne. Kwoty te są podwyższane po osiągnięciu przez dzieci wieku 11, 14 i 16 lat.
Wielka Brytania
Ok. 100 euro miesięcznie na pierwsze dziecko oraz ok. 16 euro na każde kolejne dziecko. Irlandia
Około 130 euro miesięcznie na każde dziecko.
Norwegia
195 euro miesięcznie na każde dziecko.
Holandia
195 euro miesięcznie dla dziecka do 5 lat, 237 euro – od 6 do 11 lat, 279 euro – od 11 do 17 lat.
Czechy
Do 5. roku życia dziecka – 500 koron (77 zł) miesięcznie, między 6. a 15. rokiem życia – 610 koron (94 zł), między 16. a 26. rokiem życia – 700 koron (108 zł). Zasiłek przysługuje rodzinom, których całkowity dochód nie przekracza wysokości 2,4 minimum socjalnego.