Austriacy nad Sanem. Przyjechali odwiedzić rodaków

Po raz kolejny nad San zawitała austriacka delegacja na czele z byłym konsulem honorowym RP w Grazu, kuratorem Czarnego Austriackiego Krzyża, byłym dyrektorem Biura Premiera Rządu Landu Styria dr. Geroldem Ortnerem. Odwiedzili groby spoczywających na przemyskich cmentarzach wojennych rodaków.

Cmentarze wojenne w drodze na przemyskie Zniesienie założone zostały w jesieni 1914 r., po zakończeniu pierwszego oblężenia twierdzy. W czasie trzech oblężeń Twierdzy Przemyśl, pomiędzy wrześniem 1914 r. a czerwcem 1915 r., poległo ok. 100 tys. żołnierzy austro-węgierskich, niemieckich i rosyjskich. Z tej liczby blisko 30 tys. osób pochowano na cmentarzach zlokalizowanych w Przemyślu[paywall]. Początkowo polegli żołnierze chowani byli w miejscach walk. Po wycofaniu się Rosjan na wschód rozpoczęto prace ekshumacyjne. Polegli żołnierze byli przenoszeni na stałe cmentarze w Przemyślu i jego okolicach. Po obu stronach drogi fortecznej (obecnie to ulica Przemysława) założono cztery duże cmentarze: żołnierzy austro-węgierskich, niemieckich, rosyjskich oraz bezimiennych żołnierzy austro-węgierskich. W 1915 r. urządzaniem cmentarzy zajął się przemyski inspektorat Oddziału Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Projektantem cmentarzy był węgierski porucznik, inżynier architekt Franciszek Szabolcs. Część prac projektowych i wykonawczych wykonali przemyski rzeźbiarz Józef Wilk i malarz Wendel Szwarz. Cmentarze poświęcone zostały 1 listopada 1916 r. W latach 20. XX w. w północno-wschodniej części cmentarza austro-węgierskiego założono polski cmentarz wojskowy, na którym chowano żołnierzy poległych i zmarłych po odzyskaniu niepodległości oraz w następnych konfliktach. Północno-wschodnia część cmentarza jest nadal czynna.

Systematyczne wizyty

W 1987 r. zrekonstruowano cmentarze żołnierzy austro-węgierskich, w 1992 r. cmentarz żołnierzy niemieckich, a w 1995 r. uporządkowano cmentarz żołnierzy rosyjskich. Oprawę plastyczną cmentarza żołnierzy rosyjskich zaprojektował mgr inż. arch. Bogusław Gębarowicz. Inicjatorem tego pierwszego przedsięwzięcia był właśnie dr G. Ortner. Trudno się dziwić, jego dziadek bowiem brał czynny udział w walkach o Twierdzę Przemyśl. A będąc wciąż bardzo aktywnym działaczem styryjskiego Oddziału Czarnego Austriackiego Krzyża w  Grazu, który sprawuje opiekę nad cmentarzami wojennymi z okresu I wojny na całym świecie, ma znacznie większe możliwości. Jest on także opiekunem grobów żołnierzy polskich, którzy polegli w Austrii.

Systematycznie odwiedza Przemyśl, doglądając efektów swoich wcześniejszych starań. 9 kwietnia br. towarzyszyła mu małżonka Steffanie Ortner oraz Helfried Grandl. Wspólnie z prezydentem Przemyśla Wojciechem Bakunem złożyli kwiaty i modlili się przy kwaterach żołnierzy austro-węgierskich.