Bierut pomógł Birczy

Dzięki interwencji Bolesława Bieruta i wysłaniu przez niego żołnierzy Wojska Polskiego do Birczy, miejscowość udało się obronić przed kolejnymi atakami UPA. Czarna postać polskiej historii okazała się zbawienna dla tutejszej ludności.

Otoczona przez sotnie UPA Bircza, w której schronili się mieszkańcy okolicznych wsi, nie mogła dłużej opierać się atakom. W lipcu 1945 r. odbyło się zebranie, na którym mieszkańcy postanowili wysłać delegację do Warszawy. W jej skład wchodzili[paywall]: Tadeusz Kruczek – aptekarz, Tomasz Bobowski – leśnik, Adam Wasiewicz – malarz oraz rolnicy: Antoni Winiarski i Michał Zagulak. Dzięki ogromnej determinacji udało im się spotkać z samym Bolesławem Bierutem, który uznał racje mieszkańców Birczy i rozkazał wysłać do miasteczka jednostkę Wojska Polskiego.
– W historii Polski Bierut jest postacią jednoznacznie negatywną; sowiecki agent chodzący na pasku Kremla. Jednak w sprawie Birczy jego postawa była warta uznania. Gdyby nie przyjął delegatów, miejscowość najprawdopodobniej by spłonęła, a ludność zostałaby zamordowana. Czarna postać polskiej historii okazała się „zbawcą” lokalnej społeczności – mówi Grzegorz Piwowarczyk, nauczyciel historii w Zespole Szkół w Birczy.
Na temat wydarzeń z 1945 i 1946 r. mówiono podczas konferencji zorganizowanej na początku stycznia w Zespole Szkół w Birczy. Jej prelegentami byli: dr Andrzej Zapałowski z Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Artur Brożyniak z IPN w Rzeszowie.
Pierwszy z nich przywołał sytuację Polaków uciekających przed terrorem UPA z Wołynia, cierpienia Polaków z powiatu przemyskiego, znajdujących się między ukraińskim nacjonalizmem a frontem toczącej się jeszcze II wojny światowej. Omówił także codzienne życie miejscowej ludności i uciekinierów.
Z kolei A. Brożyniak przedstawił dwa ataki UPA na Birczę jesienią 1945 roku oraz szczegółowo odtworzył wydarzenia ze stycznia 1946 r. i heroiczną bitwę o Birczę.
pb