Cyjanotypia. Co to takiego?

W Muzeum Historii Miasta (oddział Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej) Rynek 9 czynna jest wystawa cyjanotypii przemyślanina Pawła Żemełko.

Autor pokazał prace fotograficzne będące ilustracją do pracy dyplomowej, którą niedawno obronił na kierunku projektowanie graficzne w Państwowej Wyższej Szkole Wschodnioeuropejskiej w Przemyślu. Zupełnie współczesne fotografie wykonane zostały techniką cyjanotypii, przez co doskonale współgrają z atmosferą dziewiętnastowiecznej pracowni Bernarda Hennera, w której są eksponowane[paywall].

Cyjanotypia. Co to takiego?

– Jest to fotografia, w której, zamiast emulsji na bazie srebra, używa się czułego na światło żelazicyjanku potasu. Nadaje odbitkom charakterystyczny odcień niebieski – wyjaśnia autor. – Ale nie wszystkie prezentowane prace mają barwę niebieską. Niektórym z odbitek nadawałem inną barwę za pomocą barwników, takich na przykład, jak czarna czy zielona herbata. Wrócę jednak do początku procesu cyjanotypii. Ze zdjęć wykonanych aparatem cyfrowym wykonuję negatywy takiego formatu, jaki będą miały odbitki. Następnie stykowo naświetlam je na specjalnym papierze powleczonym własnoręcznie przygotowaną emulsją. Potem nienaświetlone miejsca wypłukuję wodą i po wysuszeniu powstaje gotowa cyjanotypia. Tak Paweł Żemełko w wielkim skrócie przedstawia proces, który wcale nie jest taki prosty. Warto dodać, że cyjanotypia została wynaleziona w 1842 roku przez Johna Herschela i szybko się przyjęła jako prosta technika powielania monochromatycznych obrazów. Dzisiaj, kiedy modny jest powrót do dawnych technik fotograficznych (nazywanych technikami szlachetnymi), takich jak guma czy pigment, wystawę Żemełki można by potraktować jako ciekawostkę techniczną. Jednak autor nie ograniczył się tylko do epatowania dawną techniką. Ona posłużyła do pokazania ludzi trudniących się zanikającymi zawodami. – Używając cyjanotypii, chciałem oddać hołd ludziom, których fotografowałem w miejscu ich pracy, przy warsztacie – mówi autor o idei wystawy. – Krawcowa z Dworskiego pani Dorota, szewc z Jagiellońskiej pan Piotr, pan Marek kuśnierz z Mniszej i inni przedstawiciele ginących zawodów z Łodzi, Krakowa, Wiednia i Zakopanego – wylicza. – Chciałem, żeby wystawa była też rękodziełem, takim, jakie wykonują moi bohaterowie, dlatego nawet drewniane ramy zrobiłem sam.
JS