Dom przy Matejki 3 w Przemyślu stoi w ruinie. Ma się zmienić w budynek mieszkalny [ZDJĘCIA]

Urokliwy domek usytuowany na zakręcie stromej uliczki jest w katastrofalnym stanie. Postanowiono dać mu drugie życie, jednak potrzebna jest rozbiórka. Uda się uratować jedynie charakterystyczną fasadę z gankiem. Inwestorzy niebawem rozpoczną prace. Projekt, który według konserwator zabytków ma zachować charakter ulicy Matejki, jest gotowy. Nie wszystkim jest jednak w smak.

Budynek przy ulicy Matejki 3 znajduje się w wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. Zlokalizowany jest na terenie strefy A – ścisłej ochrony konserwatorskiej układu urbanistycznego Przemyśla, wpisanego do rejestru zabytków. Nie jest natomiast wymieniony w spisie zabytków ani indywidualnie wpisany do rejestru zabytków.

Inwestorzy kupili ten obiekt przed dwoma laty i niespiesznie, a skrupulatnie przygotowywali projekt. Dziś trwa porządkowanie terenu. Stary dom zostanie rozebrany, a budowa ruszy w listopadzie. Potrwa około roku.

Powstanie nowy budynek wielorodzinny, na którego froncie zachowana zostanie fasada starego. Parter, piętro i poddasze pomieszczą kilka ok. 70-metrowych mieszkań. Uzupełnią go podziemne miejsca postojowe i winda z poziomu garażu. Inwestor Grzegorz Polański z firmy Infores Developer zaznacza, że projekt przebudowy jest efektem współpracy architektów i konserwatora zabytków, który wniósł swoje uwagi i uzgodnił go pozytywnie.

Inwestor Grzegorz Polański z firmy Infores Developer zaznacza, że projekt przebudowy jest efektem współpracy architektów i konserwatora zabytków, który wniósł swoje uwagi i uzgodnił go pozytywnie.

Jakie charakterystyczne elementy domu zostaną zachowane? – Ze względu na katastrofalny stan techniczny budynku inwestor ma zachować elewację – ścianę frontową z podcieniem i balkonem – odpowiada Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków Beata Kot. 

– Uznano to za ważne dla zachowania charakteru ulicy Matejki. Rozbudowa części tylnej, z zachowaniem parametrów wysokościowych, nie wzbudzała zastrzeżeń konserwatorskich, gdyż budynek nie jest objęty indywidualnym wpisem do rejestru zabytków, a jego stan techniczny jest bardzo zły. W analizie opierano się na kontekście istniejącej zabudowy sąsiedniej – precyzuje B. Kot.
 

Unikatowy charakter

Tymczasem ledwo wbito pierwszą łopatę, pojawiły się zastrzeżenia co do wyglądu przyszłej inwestycji.  

–  Wyrażamy zaniepokojenie planami dotyczącymi przebudowy willi przy ulicy Matejki i zastąpienia jej kilkukondygnacyjnym budynkiem mieszkalnym. Ulica Matejki przez mieszkańców Przemyśla i turystów uważana jest za jedną z najbardziej malowniczych uliczek naszego miasta. Jej charakterystyczna niska i kameralna zabudowa sprawia, że posiada ona swój swoisty klimat i urok, natomiast planowany budynek rażąco odbiega architektonicznie i estetycznie od okolicznej zabudowy. Jego przysadzista bryła, dobór kolorystyczny elewacji oraz brak spójności kompozycyjnej powodują, że wprowadzony zostanie do tej zabytkowej przestrzeni budynek, który całkowicie zaburzy jej charakter oraz pozbawi ulicę Matejki jej wyjątkowości – mówią nam przedstawiciele Stowarzyszenia Forum Rozwoju Przemyśla.

Dlaczego pozwolono na powstanie budynku, który gabarytowo różni się od sąsiednich zabudowań? – W analizie konserwatorskiej oparto się na ocenie zagospodarowania terenów sąsiednich i zabudowie pod adresem Matejki 5, 9 i 11 oraz Królowej Jadwigi 10 i 10 a, a także na wizualizacjach planowanej inwestycji w panoramie miasta z charakterystycznych punktów widokowych (z Zamku Kazimierzowskiego, ulicy Chopina, mostu Orląt, punktu widokowego nad Sanem, Osiedla Bielskiego 1 i 2, Osiedla Rycerskiego oraz z Winnej Góry). Należy zwrócić uwagę, że zabudowa widoczna na planie miasta, pod adresem Matejki 5, zajmuje większy obszar i gabarytowo jest większa niż planowana inwestycja – odpowiada B. Kot. Podkreśla również, że dom ma przede wszystkim wartości krajobrazowe, a dopiero w dalszej kolejności architektoniczne. Jest ulokowany na zakręcie malowniczej uliczki Matejki i urokliwie się prezentuje z perspektywy ulicy Chopina. Właśnie dla zachowania tych walorów i z uwagi na fatalny stan techniczny budynku konserwator zezwoliła na realizację inwestycji. 2 kwietnia br. projekt zatwierdził też prezydent Przemyśla.
 

Teren górniczy

Prośba od sąsiadów o pomoc w ratowaniu obiektu wpłynęła także do Podkarpackiej Fundacji Ochrony Zabytków „Opoka”. Mieszkańcy obawiają się, że budowa negatywnie wpłynie na zbocze wzgórza zamkowego i sąsiednie budynki.

– Wyszliśmy z dobrą wolą i przeprowadziliśmy ekspertyzy określające stan techniczny wszystkich sąsiednich budynków, których właściciele wyrazili na to zgodę. Niektórzy zaś się nie zgodzili, ale nie są też stronami postępowania. Ich budynki też kiedyś powstały, ktoś je budował, kiedyś będzie remontował. Inwestycji nie można blokować dla własnej wygody. Fakt, to stare miasto, ale stoi w nim zrujnowany dom w zagrażającym zawaleniem stanie, więc trzeba go wyburzyć i wybudować nowy. Mamy prawomocne pozwolenie na budowę – mówi G. Polański.

Okazuje się, że budynek położony jest w obszarze terenu górniczego „Przemyśl 1”, zatwierdzonego decyzją ministra środowiska z 2015 r. Również na tym terenie udokumentowano złoże gazu ziemnego „Przemyśl” GZ 4610. – Urząd Górniczy i minister środowiska uzgodnili decyzję milczącą zgodą. Oznacza to, że po stronie inwestora leży stosowanie przepisów ustawy „Prawo geologiczne i górnicze”. Do projektu budowlanego nie dołączono odrębnej oceny geologicznej terenu. Wystąpiliśmy do inwestora o przedstawienie stosownych analiz – mówi B. Kot.
 

Miejsce do życia

G. Polański podkreśla, że odnowienie budynku będzie pozytywną zmianą i dla mieszkańców, także ze względów turystycznych. 

– Do tej pory stale ktoś się do rudery włamywał, koczowali tam bezdomni, odbywały się imprezy zakrapiane alkoholem. Ludzie wchodzili mimo zabezpieczeń i stałego zabijania okien i drzwi. Teraz budynek przestanie straszyć i będzie bezpieczniej. W miejsce walącej się kamienicy przygotowujemy przestrzeń do życia – podkreśla. 

Aleksandra Nowotyńska