Jakie są „Oblicza karpackie”?

W Galerii „12” , która działa w Centrum Kulturalnym w Przemyślu, czynna jest pokonkursowa wystawa fotografii „Oblicza karpackie”.

Jest to już trzecia edycja tego konkursu, za co brawa dla organizatorów, gdyż w czasie, kiedy wszyscy wszystko fotografują, coraz mniej jest miejsca dla fotografii ambitnej, pretendującej do miana sztuki.

Widziałem wszystkie trzy wystawy i nasuwa mi się pewien wniosek. Gdyby na przykład[paywall] Anglik, który nigdy nie był w Polsce, tylko na podstawie zdjęć z trzech edycji konkursu miał napisać coś o Podkarpaciu, pewnie napisałby, że to piękna kraina zamieszkała przez lud pasterski, gdzie jest dużo reliktów przeszłości. Bieszczadzkie pejzaże (niezłe), zachody słońca (banalne), zabytki (takie sobie) i jedynie na pięciu fotografiach (na czterdzieści dziewięć) są ludzie zajmujący się wypasem owiec.

Wcale się nie dziwię, że jury nagrodę główną przyznało Jerzemu Zajchowskiemu z Jarosławia, za czarno-białą pracę, na której było tylko stare okno z powybijanymi, zakurzonymi szybami i odbijającym się w nich fragmentem pejzażu. Zajchowski tego okna nie wymyślił, ono takie jest, nie piękne, ale prawdziwe.

Wracając do pozostałych prac, zadaję sobie pytanie, dlaczego fotografujący, poszukując na siłę piękna, poprzestają na ogranych, banalnych tematach inspirowanych najczęściej przyrodą?

Oczywiście istnieje fotografia przyrodnicza, ale wystarczy przejrzeć prace mistrzów, żeby zrozumieć, na czym polega fotografowanie przyrody. Kolejne pytanie brzmi, dlaczego fotografujący, pomimo że formuła konkursu była dość pojemna, „uciekają” od życia, co najwyżej sięgając po folklor. Takie podejście do fotografowania przypomina nurt „fotografii ojczystej”, lansowanej prawie sto lat temu przez ojca polskiej fotografii artystycznej Jana Bułhaka. Tylko że od tamtych czasów wiele się zmieniło i dzisiaj liryczne widoczki z samotną kapliczką, cerkiewką wtopioną w drzewa czy wreszcie z nieśmiertelnym zachodem słońca są trochę archaiczne i démodé. To już po wielekroć było, a przecież sztuka polega na ciągłym poszukiwaniu zarówno w obrębie formy, jak i treści.