Karnawał w mieście i na wsi

Minęły święta, przywitaliśmy nowy 2025 rok i od święta Trzech Króli zaczął się karnawał, czas wesołych zabaw, balów, szalonych imprez, który potrwa aż do pierwszego marca. Wszystkich tych, którzy między jednym a drugim balem byliby ciekawi, jak dawniej wyglądał , jak się bawiono i z czym wiązały się karnawałowe zwyczaje, zapraszamy do Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej na rewelacyjną wystawę „Karnawał w mieście i na wsi”.

Początków karnawału należy szukać w drugiej połowie X wieku we Włoszech. Wtedy był to rodzaj „wentylu bezpieczeństwa” dla społeczeństwa obwarowanego rygorystycznymi zakazami religijnymi, na przykład postem. W tym okresie już można było jeść mięso, stąd też wzięła się nazwa karnawał (carnevale, z wł. usuwać mięso). Podczas ulicznych zabaw noszono maski i kostiumy, które zapewniały anonimowość, można było bezkarnie naigrywać się z władzy i sąsiadów.  Jednym słowem był to czas rozluźnienia obyczajów.

Maska diabła i wytworne suknie

Kuratorki wystawy –, Małgorzata Dziura i Dorota Zahel – zadbały, aby eksponaty ze zbiorów własnych MNZP i wypożyczone z zaprzyjaźnionych muzeów oraz ich aranżacja dostarczyły oglądającym jak najwięcej informacji o niegdysiejszych karnawałach obchodzonych zarówno w mieście, jak i na wsi. Na wystawie zobaczymy kostiumy i akcesoria używane przez grupy kolędnicze, które jeszcze kilkadziesiąt lat temu wędrowały po okolicznych wioskach, wzbudzając wesołość w odwiedzanych domach. Są też sanie, nieodłączny element kuligów, podczas których ziemianie odwiedzali sąsiadów. O tym, jak wyglądał karnawał w mieście, opowiadają liczne fotografie z przełomu XIX i XX wieku (w większości autorstwa przemyskiego fotografa Adama Wysockiego). Na zdjęciach pozują sztywni panowie w surdutach i panie w wieczorowych sukniach uczestniczący w balu w sali Kasyna Oficerskiego lub prywatnych wnętrzach. Są też elementy strojów, wachlarze, biżuteria i zapomniane dziś dodatki w postaci karnetów balowych, na których zapisywano kolejność tańców. Wszystko to sprawia, że przy odrobinie wyobraźni możemy się przenieść w czas minionych karnawałów. Ponieważ w tym roku karnawał potrwa do 1 marca, jest jeszcze trochę czasu, żeby zobaczyć wystawę.

J.S