Mało znane karty z historii stanu wojennego w Polsce

Mija 40 lat od powstania wojskowych obozów internowania. Tak władze PRL chciały powstrzymać działaczy „Solidarności” przed zapowiadanymi masowymi protestami w zakładach pracy. W Katolickim Centrum Kultury w Jarosławiu eksponowana jest wyjątkowa wystawa, która została przygotowana, by oddać hołd najbardziej „niepokornym” członkom NSZZ „Solidarność”, którzy w latach 1982-1983 – pod pozorem ćwiczeń – byli izolowani w jednostkach wojskowych.

Wernisaż wystawy „Solidarność do wojska! Obozy wojskowe jako forma dotkliwej represji przeciw członkom Solidarności”, przygotowanej przez Instytut Dziedzictwa Solidarności, a zorganizowanej przez Szymona Wawrzyszko, przewodniczącego Zarządu Regionu NSZZ „Solidarność” Ziemia Przemyska, odbył się w piątek, 17 marca.

Uroczyste otwarcie ekspozycji poprzedziła modlitwa w intencji internowanych, którą przed Pomnikiem Pamięci Narodowej odmówił abp Adam Szal, a także wystąpienia organizatorów oraz zaproszonych gości. Głos zabrali: Mateusz Ihnatowiecz z Instytutu Dziedzictwa Solidarności, Tadeusz Majchrowicz, zastępca przewodniczącego Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”, Andrzej Adamczyk, wiceprzewodniczący Stowarzyszenia Osób Internowanych „Chełmniacy 1982”, Stanisław Alot – działacz NSZZ „Solidarność”, Dariusz Iwaneczko, dyrektor IPN w Rzeszowie oraz pracownik tejże instytucji Artur Brożyniak.

Jak podkreślali prelegenci, wykorzystanie wojska[paywall] do izolacji „niewygodnych” dla komunistycznej władzy działaczy „Solidarności” jest mało znanym epizodem w historii Polski. Tą formą represji zostało objętych ponad 1700 osób. Pobór był bardzo krótki. Trwał zaledwie trzy miesiące. 

Dotkliwe represje

Z relacji internowanych członków „Solidarności” wynika, że wojskowe obozy internowania były formą dotkliwej represji, która miała ich złamać i upodlić.

– Codziennie przez pierwsze sześć tygodni byliśmy wzywani na przesłuchania […]. Żadne z pytań nie dotyczyło ani wojska, ani obronności – wspomina Stanisław Alot, działacz NSZZ „Solidarność”, internowany w Załężu i Czerwonym Borze. – Do stołówki były prawie 3 kilometry. Nasz kolega chodzący o kulach wychodził z wartownikiem na posiłek godzinę wcześniej, wracał później też pod strażą, odpoczął i wychodził ponownie, codziennie prawie 18 kilometrów, a może tylko 15? To były jego „ćwiczenia wojskowe”.

Celem prezentacji jest uświadomienie, zwłaszcza młodzieży, czym były i jakie miały znaczenie wojskowe obozy internowania.

– Wystawa jest też lekcją traktującą o tym, jakie losy spotkały tych, którzy płacili wysoką cenę za to, że mieli odwagę odwoływać się do podstawowych wartości, walczyli o nie w imieniu swoim i całego społeczeństwa. Walczyli o wartości fundamentalne, o godność jednostki, praworządność, solidarność obywatelską, wspólnotowość, wolność i niepodległość – tłumaczy Mateusz Smolana, dyrektor Instytutu Dziedzictwa Solidarności.

Ekspozycja będzie prezentowana w Katolickim Centrum Kultury w Jarosławiu przez cały miesiąc. Składa się na nią 10 plansz, których autorem jest uznany rysownik Andrzej Graniak.

fot.MD
Organizatorem wydarzenia był Szymon Wawrzyszko, przewodniczący Zarządu Regionu Ziemia Przemyska NSZZ „Solidarność”.