Niezwykłe kobiety Podkarpacia w przemyskim TPN

W drugiej połowie czerwca Towarzystwo Przyjaciół Nauk w Przemyślu rozpoczęło pierwszy cykl wykładów w ramach projektu „Niezwykłe kobiety z terenów obecnego woj. podkarpackiego i ich wkład w życie społeczno-gospodarcze oraz kulturalno-naukowe w XX wieku”. Do późnej jesieni będzie okazja posłuchać o osobach znanych i nieznanych, które na tyle wybiły się w swoich środowiskach, że przynajmniej za życia stanowiły podporę miejscowych stosunków. Na różnorodność tematyki i prelegentów na pewno nie będzie można narzekać.

Pierwszą odsłonę zainicjował swoim wykładem dr hab. Tomasz Pudłocki, prof. UJ. Mówił on o przemyślankach w latach 1918-1939, podkreślając specyfikę tzw. kwestii kobiecej w Polsce w tym czasie. Spotkanie prowadziła dr Ewa Grin-Piszczek. Dwa dni później, tj. 17 czerwca dr Jolanta Czartoryska dzieliła się z licznie zebranymi doświadczeniem bycia kobietą w II połowie XX w. w Polsce, na przykładzie własnej książki „Każdy miał swój PRL”. Autorka – dyskutując z dominującą w ostatnich latach narracją o Polsce przed 1989 r. – pokazała perspektywę tzw. Polski powiatowej (głównie na przykładzie Jarosławia i Krosna) w relacjach szkoły, władzy, stosunków społecznych oraz życia codziennego.

Spotkanie prowadził prof. Pudłocki. Z kolei 23 czerwca mgr Żaneta Niedbała mówiła o świecie wartości arystokracji na przykładzie działalności kobiet Domu Sapieżyńskiego. Prelegentce udało się[paywall] pokazać wiele nieznanych wątków z życia kobiet tej rodziny, które zaskoczyły nawet wytrawnych znawców dziejów Sapiehów. Zebraniu przewodniczyła dr E. Grin-Piszczek. Cykl późnowiosenny zakończył się 1 lipca. Wówczas dr Arkadiusz S. Więch mówił o Stefanii Gurdowej – jednej z pierwszych na ziemiach polskich fotografek, która jednocześnie była zdolną bizneswoman.

Najbliższe plany

Pod koniec sierpnia rusza kolejna tura wykładów. Rozpocznie ją mgr Błażej Szyszkowski opowieścią o Marii Heydowej – to pokłosie wystawy o parasolkach, której otwarcie w Muzeum Historii Miasta miało miejsce 29 lipca. W kolejnych tygodniach kolejni prelegenci będą mówili o ziemiankach, mieszczankach i chłopkach naszego regionu.

Co łączy te wszystkie różne kobiety żyjące w kolejnych dziesięcioleciach XX w.? Na pewno fakt, że wybiły się ponad przeciętność, a swoją postawą oraz działalnością niejednokrotnie w sprawach dużych i małych łamały obowiązujące role społeczne. Całość wydarzenia została dofinansowana z budżetu samorządu województwa podkarpackiego.