Oddali hołd niezłomnym [ZDJĘCIA]

1 marca to w Polsce dzień poświęcony pamięci żołnierzom niezłomnym – Narodowy Dzień Żołnierzy Wyklętych. Jak kraj długi i szeroki obchodzone są wówczas uroczystości, upamiętniające polskich bohaterów. Nie inaczej było w Przemyślu.

Narodowy Dzień Żołnierzy Wyklętych został ustanowiony przez Sejm RP w 2011 r. Tych, o których przez lata nie można było mówić, o których nie można było przeczytać w żadnej książce. Tych, którzy po II wojnie światowej z bronią w ręku przeciwstawili się narzuconej siłą władzy komunistycznej. Wśród tych, którzy oddali swoje życie lub zdrowie za niepodległą Polskę są także osoby związane z Przemyślem – mjr Władysław Koba i Alicja Wnorowska. I to właśnie na ich grobach na cmentarzu zasańskim (mjr W. Koba) i głównym (A. Wnorowska) delegacje oddały hołd. Zapaliły znicze i złożyły wiązanki kwiatów także przed dawną siedzibą Urzędu Bezpieczeństwa przy ul. Krasińskiego 25 oraz przed tablicą znajdującą się na budynku Zespołu Szkół Usługowo-Hotelarskich i Gastronomicznych w Przemyślu, w pobliżu obozu przejściowego dla żołnierzy Armii Krajowej wywożonych do łagrów[paywall].

Główne uroczystości odbyły się w piątkowe popołudnie, 1 marca br. W kościele oo. Karmelitów Bosych odprawiona została msza św. w intencji żołnierzy podziemia antykomunistycznego z udziałem pocztów sztandarowych. Potem zebrani udali się na cmentarz wojskowy, gdzie w asyście Kompanii Honorowej Wojska Polskiego spotkali się przy grobie nieznanego żołnierza. Wspólną modlitwę poprowadził kapelan rzymskokatolicki Garnizonu Przemyśl ks. prałat płk Władysław Kozicki. Odczytano apel poległych, żołnierze oddali salwy honorowe. Oprawę muzyczno-wokalną zapewniły zespoły z przemyskiego klubu garnizonowego. 

Niezwykła lekcja historii

Tego samego dnia w Szkole Podstawowej nr 16 im. Orląt Lwowskich w Przemyślu odbyło się niezwykłe spotkanie. Młodzież najstarszych klas spotkała się ze Stanisławem Wnorowskim, synem Alicji, żołnierzem Armii Krajowej i Brygad Wywiadowczych podległych Delegaturze Sił Zbrojnych na Kraj. Pan Stanisław przybliżył uczniom okoliczności i dzieje formacji, w której działała jego matka.

– powiedział dyrektor SP 16 w Przemyślu, organizator spotkania, Grzegorz Szopa.

Druga część spotkania była poświęcona losom mjr Alicji Wnorowskiej, która – jako zaprzysiężony żołnierz podziemia antysowieckiego – w styczniu 1945 r. podjęła pracę wywiadowczą w przemyskim  Powiatowym Urzędzie Bezpieczeństwa Publicznego. Za tą działalność została aresztowana i skazana na karę śmierci, będąc w 8. miesiącu ciąży. W kwietniu 1947 r. urodziła w celi śmierci syna Stanisława (gościa SP 16), po czym zamieniono jej karę śmierci na dożywocie. Po traumatycznych przejściach w więzieniu w Bydgoszczy, przekazała syna pod opiekę swej siostrze. Wyszła na wolność w 1955 r. i dopiero wówczas doszło do jej spotkania z 8-letnim już wówczas synem. Powróciła do Przemyśla, gdzie podjęła pracę w nieistniejącej dziś księgarni przy ul. Franciszkańskiej. Jednocześnie Służba Bezpieczeństwa inwigilowała ją jeszcze przez długie lata. W czerwcu 1992 r. została zrehabilitowana. Odznaczona Krzyżem Kawalerskim i Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Zmarła 29 kwietnia 2008 r. i została pochowana na przemyskim cmentarzu głównym.