Park Lubomirskich w Przemyślu – nie tylko dla studentów, dla wszystkich [ZDJĘCIA]

Na obrzeżach miasta, Bakończycach, w zabytkowy krajobraz Przemyśla pięknie wpisał się Park Lubomirskic­h. Coraz więcej osób wybiera to miejsce na odpoczynek i rekreację, bo park – po kolejnych rewitalizacjach – z roku na rok pięknieje. Czy ma szansę, by stać się bardziej popularnym miejscem niż Park Zamkowy im. Mariana Strońskiego?

„Tato, pójdziemy znów do tego parku, co wczoraj? Proszę, proszę…” – domaga się trzyletni Tymek, zachwycony swoim nowo odkrytym miejscem zabaw, Parkiem Lubomirskich właśnie. I nie jest to historia wymyślona na potrzeby tego artykułu.

Rodzice malca są również pod wrażeniem i przyznają, że dawno tu nie zaglądali i nie spodziewali się, że to miejsce tak wygląda. Jak? O tym za chwilę. Póki co, trochę historii.

Bakończyce

Pierwsze wzmianki o Bakończycach, obecnie południowo-wschodniej dzielnicy Przemyśla, dawniej wsi, pojawiają się w dokumentach z XIV wieku. Początkowo znajdował się tu zwierzyniec, który później przekształcony został w rolniczy folwark, a wszystko to za czasów starosty węgierskiego.

W XVIII wieku Bakończyce stanowiły letnią rezydencję starosty przemyskiego. Kiedy nastąpił okres rozbiorów, dobra bakończyckie zmieniały właścicieli, którymi byli kolejno: hrabia Ignacy Cetner, Andrzej Cetner, Eleonora Mniszech, książę Konstanty Czartoryski, książę Konstanty Adam Czartoryski.

W 1868 r. Bakończyce kupił książę[paywall] Hieronim Lubomirski, który zlecił budowę pałacu.

Pałac Lubomirskich

A tej podjął się znany krakowski architekt Maksymilian Nitsche. Budynek wznoszony był w latach 1885-1887, wykonany w stylu eklektycznym, a więc łączącym elementy innych stylów, w tym neobarokowego, neogotyckiego, neoromańskiego.

Przy pałacu założono park, choć już wcześniej, przy XVII-wiecznym dworze, zaprojektowano tu zieleń w postaci ogrodów. Ostatnim właścicielem dóbr bakończyckich był Jerzy Ignacy Lubomirski (po śmierci Karoliny Lubomirskiej w 1940 r.), który nigdy nie został ich gospodarzem.

Po wybuchu II wojny światowej pałac stał się siedzibą wojsk (niemieckich, radzieckich), po wojnie zaś ulokowano tu technikum rolnicze. Od 2001 r. jest siedzibą Państwowej Wyższej Szkoły Wschodnioeuropejskiej, od 2006 r. uczelnia jest właścicielem zarówno pałacu, jak i parku.

Park Lubomirskich

Wraz z wybudowaniem pałacu nastąpiły duże zmiany w zagospodarowaniu okalającej go zieleni.

Siedmiohektarowy park wyróżniał się prostokątnym stawem z okrągłą wyspą. Folwark został przeniesiony na przedbramie, wybudowano wówczas, zachowaną do dziś kordegardę (bramę wjazdową), do której biegła wspaniała aleja kasztanowa (obecnie zostało niespełna kilka okazałych kasztanowców, ale nasadzono kolejne), w dolnej części parku zaś (tzw. dolny taras), po rozbiórce zrujnowanego browaru, powstała sieć dróg o nieregularnym układzie.

Park od strony kordegardy (wjazd do posiadłości od strony Przemyśla) ogrodzony został wyszukanym parkanem, wykonanym ze wspaniałych metalowych, ręcznie kutych żelaznych prętów, osadzonych na podmurówce. Owo „paradne” ogrodzenie zniszczone zostało w czasie II wojny światowej, obecne, wykonane w czasie rewitalizacji parku, nawiązuje jedynie do jego pierwotnego wyglądu.

Po zakończeniu wojny i przejęciu parku wraz z pałacem przez Zespół Szkół Rolniczych został on ogołocony z najcenniejszych drzew, które poszły pod topór wraz z budową boiska szkolnego (wycięto wówczas ponad 200-letnie topole o obwodzie pnia przekraczającym 600 cm, a także stare ozdobne jabłonie), zaplanowano w jego środkowej części wątpliwej klasy i wartości przyrodniczej żywotniki.

Park pozbawiony należytej opieki popadał w ruinę. W czasie rozbudowy Technikum Rolniczego bezpowrotnie zniszczono tzw. taras górny parku, gdzie wybudowano internat oraz budynek szkolny (obecnie uczelniane Kolegium Nowe oraz Kolegium Wschodnie). Powstały one w skupiskach najokazalszych drzew, więc podobnie jak na dolnym tarasie, tak i tutaj, stary układ dróg zastąpiono nowym.

Wówczas (niestety) zasypano staw i zniwelowano kopiec widokowy.

Pałac Lubomirskich w XXI wieku

Po przejęciu Zespołu Pałacowo-Parkowego przez uczelnię, co oficjalnie nastąpiło w 2006 r., oprócz renowacji pałacu i dostosowania go do potrzeb akademickich, dokonano kompleksowej rewitalizacji parku. Konieczna była regulacja szaty roślinnej, w tym nasadzenie nowych drzew.

Ku uciesze spacerowiczów odbudowane zostały stawy, przy których na dobre zadomowiły się kaczki, a także odtworzone alejki, po których można swobodnie się przechadzać. Rozbudowana została też tzw. mała architektura, bo w parku pojawiły się ławki, kosze, tablice informacyjne oraz nowe lampy oświetleniowe.

Metamorfoza, którą przeszedł Park Lubomirskich, sprawiła, iż stał się on ulubionym miejscem wypoczynku nie tylko studentów i pracowników uczelni, lecz również mieszkańców miasta, którzy coraz chętniej korzystają z parkowej zieleni, spacerując alejkami, uprawiając jogging, dokarmiając kaczki.

Dzięki tej odnowie mogą się tu odbywać uczelniane imprezy – kultowy już Dzień Nauki, ale też koncerty, plenery rzeźbiarskie. Pokłosiem tych ostatnich jest parkowa dekoracja w postaci rzeźb, przy których chętnie fotografują się spacerowicze.