Północ – południe. Artystyczny dokument

Miłośników ambitnej fotografii zachęcam do odwiedzenia „Galerii Zamek” w Przemyskim Centrum Kultury i Nauki i obejrzenia wystawy Tomasza Juszkiewicza Północ – południe.

Kilkadziesiąt czarno-białych fotografii jest efektem projektu, który autor realizował w latach 2013 – 2015 w Bieszczadach, w okolicy Wetliny i na Pomorzu Środkowym, w okolicach Unieścia. Stąd też tytuł. Zamysłem Juszkiewicza było pokazanie dwóch powoli ginących[paywall] zawodów – rybaków i węglarzy, których pozornie wszystko dzieli, bo jedni żyją z wody, a drudzy z ognia. Autor znalazł wspólny mianownik pomiędzy tymi profesjami – ciężka praca w skrajnie trudnych warunkach i alienacja wynikająca z charakteru tej pracy oraz pewne cechy charakteru, niezbędne, żeby się podjąć takiego zajęcia.

Bieszczadzcy węglarze to dość wyeksploatowany fotograficznie temat. Fotografował ich dawno temu śp. Mistrz Jan Sunderland, a ze współczesnych fotografików: Waldek Sosnowski, Tomasz Okoniwski, Paweł Malarczyk, Jerzy Wygoda i wielu innych (sam też ich fotografowałem). Podejrzewam, że również rybacy wielokrotnie byli obiektem zainteresowania mistrzów obiektywu. Oba te tematy są tak fotogeniczne, że fotograficy nazywają je samograjami. Juszkiewicz poprzez zestawienie rybaków i węglarzy uniknął powtórzeń i banału, prowokując odbiorcę do refleksji i rewizji romantycznego spojrzenia na oba zawody. W swojej fotografii, którą nazywa „artystycznym dokumentem”, rezygnuje z koloru, który tylko wprowadziłby zbędną estetykę. Często stosuje małą głębię ostrości, skupiając się na detalu czy portrecie. Uważa, że coś takiego jak prawda obiektywna obrazu nie istnieje i nie unika pewnej poetyckości, pokazując świat tak, jak sam go widzi. Przyznaje, że jego guru to brazylijski fotograf Sebastião Salgado. Moim zdaniem autor trochę „przegadał” węglarzy, którzy zafascynowali go egzotyką, ale wystawa Północ – południe” jest przykładem, że w fotografii, zwłaszcza tej prezentowanej w formie wystawy, liczy się pomysł i jego konsekwentna realizacja.