Polskie ślady w sowieckim schronie

Przed dwoma tygodniami pisałem o tym, że członkowie: Stowarzyszenie „Kaponiera” -– Przemyski Obszar Warowny, Grupy Badawczej „Kriepost”, Fundacji „Invenire Salvum” oraz pracownicy Muzeum Spraw Wojskowych w Krakowie po uzyskaniu niezbędnych zezwoleń zabrali się do eksploracji sowieckiego schronu położonego kilkaset metrów od granicy polsko-ukraińskiej.

W tysiąc dziewięćset czterdziestym roku Sowieci przewidując wojnę z Niemcami rozpoczęli budowę pasa fortyfikacji, który ciągnął się od Bieszczad aż do Bałtyku. Składał się on z prawie dwóch tysięcy różnego typu fortyfikacji podzielonych na Rejony Umocnień. Jednym z nich był przemyski Rejon Umocnień, w skład którego wchodził Punkt Oporu Medyka złożony z kilku schronów bojowych, które broniły drogi na Lwów. Właśnie jeden z nich jest obiektem eksploracji. W ubiegłą sobotę podczas drugiego etapu prac użyto ciężkiego sprzętu i udało się odsłonić dolną kondygnację.

Schron

Dwukondygnacyjny schron wyposażony był w armatę kalibru czterdzieści pięć milimetrów sprzężoną z karabinem maszynowym oraz w karabin maszynowy typu Maxim. Załoga liczyła około piętnastu żołnierzy i po napaści Niemiec w czterdziestym drugim roku broniła się najdłużej, aż zagrożona okrążeniem musiała się ewakuować. Prawdopodobnie wtedy niemieccy saperzy wysadzili schron. Była to często stosowana w walce metoda. Po oślepieniu obrońców miotaczami płomieni saperzy sypali piasek w otwory wentylacyjne i obserwacyjne w pancernych kopułach, a następnie zakładali mocne ładunki, które kruszyły beton. Prawdopodobnie tak został zdobyty ten schron, który następnie wysadzono wraz z całym wyposażeniem. Świadczą o tym znalezione elementy oraz skrzynki z amunicją do armaty 45 mm. Jednak najcenniejszym znaleziskiem jest silnik spalinowy napędzający prądnicę i system wentylacyjny. 

fot.Jacek Szwic
Mosiężna tabliczka z informacją o pochodzeniu silnika.

Polski ślad

Na silniku zachowały się mosiężne tabliczki, jedna z informacją o tym, że jest to silnik produkcji angielskiej – Blackstone typ DB o mocy 4,5 konia mechanicznego, na drugiej jest instrukcja obsługi w języku polskim, a na trzeciej napis „inż. Stan.Szafnicki – Warszawa”. Co to znaczy? Skąd w sowieckim schronie tabliczki z polskimi napisami, przecież wiadomo, że Rosjanie wszelkie napisy wykonywali w swoim języku cyrylicą. Wszystko wskazuje na to, że[paywall] silnik pochodził z jednego z polskich schronów bojowych, jakie w 1937 roku budowane były na Polesiu. Sowieci po zajęciu tych ziem w 1939 roku zdemontowali z nich pancerne kopuły i elementy wyposażenia i użyli do budowy schronów na linii Mołotowa. Co jeszcze kryją ruiny schronu okaże się podczas następnych prac. Na razie policja zabezpiecza to miejsce do czasu aż saperzy z rzeszowskiej grupy rozminowywania nie wywiozą armatniej amunicji.

fot.Jacek Szwic
Znaleziona na dnie schronu amunicja kalibru 45 mm.