Poza kadrem – wystawa artysty Rafała Stankiewicza w w Małej Galerii Fotografii

W ubiegły piątek w Małej Galerii Fotografii, działającej w Muzeum Historii Miasta (Rynek 9), otwarta została wystawa „Poza kadrem” warszawskiego artysty Rafała Stankiewicza.

Kilkanaście prezentowanych czarno-białych fotografii na pierwszy rzut oka można zaliczyć do modnego kierunku „street photo”, ale autor fotografując na ulicy, skupia się nie na ulicznym ruchu, nie na ludziach, lecz na ich cieniach kładących się na powierzchni chodnika, jezdni, czy załamujących się na elementach architektonicznych.

Jest to rodzaj reportażu, w którym[paywall] artysta świadomie nawiązuje do teorii „decydujących momentów” Henriego Cartiera-Bressona, który twierdził, że w każdej sytuacji jest jeden jedyny moment, w którym należy nacisnąć spust migawki. Jeżeli to się uda, otrzymujemy pełny obraz rzeczywistości.

W kadrach Stankiewicza są tylko cienie ludzi, ulotne zjawiska fizyczne jedynie zaznaczające obecność osób pozostających gdzieś poza ramami fotografii. Nasuwa się tu skojarzenie z „jaskinią platońską”, której związki z fotografią w swoich esejach zauważyła Susan Sontag.

Platon porównywał człowieka do ludzi przebywających w jaskini, którzy cienie padające w świetle palącego się w niej ogniska brali za rzeczy realne. Filozof twierdził, że dopiero opuszczenie jaskini umożliwia wejście na drogę racjonalnego poznania realnej rzeczywistości.

Idąc tym tropem, można podejrzewać, że Stankiewicz prowokuje odbiorcę do zastanowienia się, że prawdziwe życie jest poza kadrem. Realni ludzie, różniący się płcią, wiekiem, wyglądem i zasobem przeżyć. Tego wszystkiego możemy się jedynie domyślać, gdyż informacji o nich nie znajdziemy w ich cieniach.

Artysta, sprowadzając obraz do czerni i bieli, stosuje nienaganne, a jednocześnie minimalistyczne kompozycje, czym zwraca uwagę na zjawisko powszechnej urbanizacji i miejsce w niej dla człowieka. Całość świadczy o twórczej świadomości autora i rozumieniu języka fotografii.

Wystawa naprawdę warta obejrzenia.