Prośba matki do syna: – Żyj, żyj, żyj!

Wstrząsający dokument. List do syna, jaki napisała matka, wiedząc, że jedzie do Bełżca w transporcie śmierci.

Pani Ewa skontaktowała się z synem Sary Fryderykiem Salzbergiem, który przekazał ten list i po uzyskaniu zgody udostępniła mi kopię listu oraz zdjęcia Sary z mężem. Trudno opisać, co czułem, kiedy przeczytałem ten list. Czułem ciarki na ciele. Matka jedzie na śmierć i żegna się ze swoim synem. To była zwykła rodzina. Tu mieszkali, tymi ulicami chodzili i taka tragedia. Pięknie napisany list, w którym w poruszający sposób zawarta jest matczyna miłość . Zwłaszcza słowa, jakimi zwraca się do syna – „Żyj, żyj, żyj, to będzie moja pociecha”. Pomyślałem, że warto żeby wszyscy o tym się dowiedzieli i zwróciłem się do redakcji Życia Podkarpackiego.

Jedna z wielu żydowskich rodzin

Sarze z Fryderykiem udało się przedostać do zajętej przez Sowietów prawobrzeżnej części miasta. 16 lipca 1942 zarządzeniem komisarza miasta Bernharda Giesselmanna utworzono getto. Wzdłuż ulic Mniszej, Czarnieckiego i dzielnicy Garbarze stanęło ogrodzenie z drutów kolczastych. W mieście pojawiły się plakaty nakazujące pod karą śmierci przenieść się wszystkim Żydom do getta, do którego prowadziły dwie bramy: od Kamiennego Mostu oraz od ulicy Wincentego Pola. Komendantem getta został SS-Unterscharführer Josef Schwammberger. Zapanował terror.

Pieczątka życia

Zaczęły się wywózki do obozów zagłady w Bełżcu i Janowskiego we Lwowie. Starzy, chorzy i pewna liczba dzieci (około dwóch tysięcy osób) zostali wyselekcjonowani i wywiezieni ciężarówkami do lasu w pobliż u wsi Grochowce. Tam ich rozstrzelano i pogrzebano na miejscu w masowych mogiłach. W getcie mieli pozostać tylko nadający się do pracy, co poświadczały pieczątki w. Pozostali podlegali eksterminacji. Sara tak jak wielu innych starała się o pieczątkę „życia”, ale nie zdążyła wszystkiego załatwić i 27 lipca wraz z trzema tysiącami nieszczęśników została załadowana do transportu do Bełżca, gdzie już funkcjonowała komora gazowa, w której zabijano ludzi spalinami z silnika czołgowego. Mając świadomość , że jedzie na śmierć, napisała list do syna.

List do syna

Abyś był zdrów i Cię ludzie tak cenili jak ja. Freduniu, jeśli nawet czasem usłyszysz coś przykrego od Wujka lub ciotki, nie bierz tego dosłownie, bo za chwilę zmienią zdanie i znowu będzie dobrze. Słoneczko moje żegnaj mi. Jeszcze tyle bym miała do powiedzenia, ale nie mogę . Ty mię Synusiu także rozumiesz bez słów. Pamiętaj Fredziu żyj, żyj, żyj, to będzie moja pociecha. Wszystko oddaj, tylko siebie ratuj. Całuję Cię Serce moje i błogosławię w moim i Tatusia imieniu. Twoja nieszczęśliwa Matka. Freduniu serduszko moje ukochane, tak mi ciężko Ciebie zostawić.”

fot.Jacek Szwic
Groby zamordowanych w egzekucji 29 września 1939 roku.

Na facebooka