Przemyśl to nie Hollywood, ale...

Grażyna Szapołowska, Gabriela Kownacka, Aleksandra Nieśpielak, Tadeusz Konwicki, Olaf Lubaszenko, Leon Niemczyk, Henryk Talar, Artur Żmijewski. Ci wszyscy znani i cenieni aktorki i aktorzy gościli w Przemyślu bynajmniej nie po to, aby oddawać się urokowi tysiącletniego grodu, tylko po to, aby pracować. Fabularne, dokumentalne, seriale. Przemyskie plenery były miejscem, w których powstało wiele filmów.

Wydarzenia ostatnich miesięcy, kiedy ulice nadsańskiego grodu zamieniały się w plan filmowy Ułaskawienia, Watahy czy obrazu Ziuk. Młody Piłsudski skłoniły do sięgnięcia do przeszłości i odpowiedzi na pytanie, czy były to tylko epizody, czy też Przemyśl był areną innych produkcji. Okazuje się, że po raz pierwszy zagościł na dużym ekranie w 1976 r.[paywall] I to w francuskim melodramacie psychologicznym Zawiłość uczuć w reżyserii Leona Jeanotta.

W 1984 r. Grzegorz Królikewicz forty Twierdzy Przemyśl (konkretnie fort XIII San Rideau) wybrał jako miejsce kręcenia filmu wojennego Fort 13. Dwaj oficerowie z armii rosyjskiej zostają zasypani w jego wnętrzu po wybuchu ciężkiego pocisku. Mając dostęp do wody i ogromnych zapasów żywności, bez paniki oczekują na pomoc. Oprócz czasu ich największym zagrożeniem stają się stada szczurów. Kapitan popada w obłęd, staje się agresywny, w końcu popełnia samobójstwo. Porucznika coraz częściej nachodzą halucynacje, w których pojawia się rodzina, pałac, piękne kobiety. Jego egzystencja zostaje całkowicie podporządkowana rzeczywistości wyimaginowanej. By zapanować nad czasem, buduje zegar wodny, zaprzyjaźnia się ze szczurami, które karmi, i z którymi rozmawia. W takim stanie znajdują go robotnicy rozbierający bunkier. W rolach głównych wystąpili: Grażyna Szapołowska, Leon Niemczyk, Janusz Krawczyk, Juliusz Lubicz-Lisowski.

Kręcił sam wielki Wajda!

W 1985 r. do Przemyśla zawitała ekipa filmowa, którą dowodził sam Andrzej Wajda. Tworzył tu Kronikę Wypadków Miłosnych. Ze znakomitą obsadą: Tadeusz Konwicki, Gabriela Kownacka czy Paulina Młynarska. Przemyśl w tym filmie „grał” Wilno, a akcja rozgrywała się w 1939 r.

Daleko od siebie z 1995 r. to kolejny film (dramat obyczajowy), którego reżyserem był Feliks Falk. Podczas podróży do Lwowa Marcin spotyka Marię, z którą w czasie studiów łączył go romans. Mężczyzna odkrywa, że jest ojcem jej ośmioletniego syna. Akcja rozgrywa się w latach II wojny światowej, a Przemyśl – podobnie jak w wypadku Kroniki Wypadków Miłosnych – zagrał Wilno. W rolach głównych wystąpili: Joanna Jeżewska, Roman Gancarczyk, Henryk Talar, Agnieszka Pilaszewska, Artur Żmijewski i Małgorzata Foremniak.

Historia Fusi i dzieła przemyślan

Hidden in Silence (Ukryci w ciszy) w reżyserii Richarda A. Colli to produkcja z 1996 r. Film, opowiadający autentyczną historię Stefanii Podgórskiej-Burzmińskiej, która ukrywała trzynaścioro Żydów w Przemyślu. Jako szesnastolatka wprowadziła się do mieszkania rodziny Diamantów wraz z siostrą dając schronienie m.in. Maksowi, za którego po wojnie wyszła za mąż. Obraz otrzymał szereg nagród, w tym m.in.: nagrodę Gildii Amerykańskich Scenarzystów za najlepszy oryginalny scenariusz filmu pełnometrażowego oraz nagrodę Amerykańskiego Stowarzyszenia Operatorów Filmowych.

Polsko-francuski dokument Światła domu z 2003 r. to kolejna produkcja, której scenerii „użyczył” Przemyśl.  Film z Żydówkami z Przemyśla w roli głównej, reżyserowany przez przemyślankę Zenonę Cyplik. Był prezentowany podczas festiwalu Galicja we wrześniu 2013 r. To opowieść o spotkaniu czterech kobiet, które odkrywają wspólne korzenie – ich rodziny wywodzą się z okolic Przemyśla. Obraz przedstawia ich wspólną wędrówkę w Birczy, Brzusce i Rybotyczach, spotkania z mieszkańcami, wizyty na kirkutach.

W 2011 r. przemyślanin Marek Stacharski wybrał rodzinne miasto do nakręcenia Prostych pragnień. To niezwykle emocjonalna i przejmująca opowieść o tym, jak bolesna bywa codzienność przepełniona niekoniecznie dramatami, a zwykłymi problemami. W rolach głównych wystąpili: Aleksandra Nieśpielak, Bartłomiej Topa, Janusz Chabior, Jan Stawarz, Andrzej Mrowiec.

Niedawno...

Sceny do serialu Dziewczyny ze Lwowa (początek zdjęć – 2015 r.), do którego muzykę sporządza sam Krzesimir Dębski, kręcone były na ulicach przemyskiego starego miasta. Uljana to absolwentka konserwatorium we Lwowie, która po rozwodzie zostaje z dzieckiem bez środków do życia i szans na pracę. Polina utopiła wszystko co miała w agencji modelek, która właśnie zbankrutowała. Olya to prosta dziewczyna nieprzytomnie zakochana w Igorze, który potrafi tę miłość wykorzystać, a Swietłana – matka dwójki dzieci, desperacko poszukuje dla nich i dla siebie stabilizacji, opartej na ramieniu odpowiedniego mężczyzny. Pozbawione środków do życia i szans na pracę podejmują decyzję taką jak tysiące innych Ukrainek – ruszają za chlebem do Polski. Obsadę stanowią młode polskie aktorki: Magdalena Wróbel, Katarzyna Ucherska, Anna Gorajska, Anna Maria Buczek.

W 2016 r. w Przemyślu (ale również w Rzeszowoei, Czestochowie i Wrocławiu) powstawał film sportowy Żużel. Reżyserką była Dorota Kędzierzawska, a w filmie zagrali m.in.: Tomasz Ziętek, Jagoda Porębska, Paweł Wilczak. Co ciekawe, nie doszło jeszcze do premiery.

Obecnie...

Wspomniane na wstępie ostatnie trzy obrazy powstały w dwóch ostatnich latach. Jako pierwszy Przemyśl wybrał Jan Jakub Kolski do Ułaskawienia. To historia o rodzicach żołnierza opowiadana z perspektywy ich 17-letniego wnuka Janka. Wpisana w dramatyczne wydarzenia w powojennej Polsce, zawiera jednak unikalną treść: fabuła skupia się przede wszystkim na sile i odwadze rodziców, pokazując ich walkę o odzyskanie godności i równowagi po utracie syna. Obraz to koprodukcja czesko-słowacko-polska. Premiera w naszym kraju odbyła się 22 lutego br.

Ziuk. Młody Piłsudski to serial biograficzny. Przemyśl „gra” w tej produkcji Wilno, a sam Piłsudski jest w wieku gimnazjalisty. Serial opowiada o grupie spiskowców walczących z caratem na przełomie XIX i XX wieku. Głównym bohaterem jest młody J. Piłsudski i jego najbliżsi przyjaciele – późniejsi premierzy i prezydenci. Akcja rozpoczyna się od zamachu na cara Aleksandra II w Petersburgu w 1881 r., a kończy napadem na pociąg w podwileńskich Bezdanach w 1908 r., dokonanym przez Piłsudskiego i jego tytułowych bojowców. W rolach głównych występują: Grzegorz Otrębski, Ewa Wencel, Sebastian Cybulski, Marek Kalita, Jan Englert, Urszula Grabowska i Tomasz Leszczyński.

Wreszcie Wataha (początek 2014 r.) to serial sensacyjny. Kapitan Wiktor Rebrow próbuje rozwikłać zagadkę zamachu bombowego, w którym zginęli jego przyjaciele ze Straży Granicznej w Bieszczadach.

Podczas 2. sezonu kilka scen kręconych było w Przemyślu (m.in.: wjazd do miasta czy przy Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej). W rolach głównych występują: Leszek Lichota, Bartłomiej Topa, Aleksandra Popławska, Andrzej Zieliński, Dagmara Bąk, Maciej Mikołajczyk, Marian Dziędziel i Magdalena Popławska.