Stanąć na nogi. Dlaczego pionizacja jest ważna dla zdrowia pacjenta?

– Dlaczego osiągnięcie przez osobę z niepełnosprawnością ruchową pozycji pionowej jest ważnym elementem rehabilitacji? – to pytanie, które za naszym pośrednictwem zadał terapeutom Centrum Rehabilitacji w Przemyślu (tel. 16 736 82 38) jeden z czytelników. Odpowiada fizjoterapeutka Anna Bronicka.

Dlaczego ustawianie pacjenta do pozycji stojącej pomaga mu szybciej wracać do zdrowia?

– Postawa stojąca ma bardzo korzystny wpływ na poprawę funkcji krążenia krwi, trawienie, oddychanie. Jest istotna także ze względu na to, że umożliwia pacjentowi przybieranie innej pozycji, niż leżenie bądź siedzenie. Długie przebywanie w tych pozycjach może doprowadzić do zaników mięśniowych, utraty masy kostnej, przykurczów stawowych, a także do zwichnięcia stawów biodrowych.
 

Dlaczego podczas unieruchomienia podwichnięcie lub zwichnięcie stawu biodrowego są częste?

– U osób z ograniczonymi funkcjami motorycznymi oraz współistniejącymi zaburzeniami bilansu nerwowo-mięśniowego (spastyczność, zwłaszcza mięśni przywodzicieli stawu biodrowego) unieruchomienie jest dużym niebezpieczeństwem i przyczyną doprowadzającą do podwichnięcia, czyli przemieszczenia głowy kości udowej z panewki utworzonej przez kości miednicy, a dalej do zwichnięcia – całkowitego przemieszczenia głowy kości udowej poza panewkę. Utrzymanie takiej nieprawidłowej relacji kości tworzących staw biodrowy przez dłuższy czas jest przyczyną ograniczenia ruchu w stawie biodrowym. Dotyczy to głównie pacjentów niechodzących samodzielnie. Aby nie doprowadzić do takiej sytuacji, konieczne jest wczesne wykrycie. Regularne kontrole radiologiczne dają możliwość oceny stopnia przemieszczania się głowy kości udowej poza panewkę. Bardzo istotna jest także opieka fizjoterapeuty w celu utrzymania prawidłowego zakresu ruchu w stawie biodrowym.

fizjoterapeutka Anna Bronicka

Ciało pacjenta, któremu umożliwia się wstawanie, lepiej się regeneruje. Łatwiej też zapobiec powstawaniu odleżyn. Od czego zacząć?

– Pionizacja ma kilka etapów – w zależności od stanu pacjenta. Zawsze pamiętajmy o bezpieczeństwie osoby pionizowanej. Jeśli osoba jest leżąca, należy stopniowo zaczynać ten proces od uniesienia głowy, pozycji siedzącej w łóżku, a następnie pozycji siedzącej z nogami opuszczonymi oraz opartymi o podłoże. Można samodzielnie wspomagać osobę do przyjęcia pozycji stojącej z wykorzystaniem różnych przedmiotów, takich jak: stół, krzesło, balkonik, parapet. Główną zasadą pionizacji jest nieprzyspieszanie tego procesu. Tempo pionizacji powinno być dostosowane do stanu i możliwości pacjenta. Oczywiście należy skorzystać z fachowej pomocy oraz instruktażu fizjoterapeuty, który pomoże w prawidłowy sposób zabezpieczyć osobę pionizowaną.  

Wsparciem dla pacjentów, których sprawność motoryczna jest znacznie ograniczona, są też pionizatory. Pacjent może mieć takie urządzenie w domu?

– Pionizatory wykorzystywane są w szpitalach, ośrodkach rehabilitacyjnych i w warunkach domowych. Oczywiście bardzo istotnym jest, aby pionizacja domowa była prowadzona według zaleceń lekarza oraz przy współpracy z fizjoterapeutą. Bardzo ważne jest bowiem prawidłowe ustawienie wysokości poszczególnych elementów zabezpieczających pacjenta. To praktyczne rozwiązanie dla osób opiekujących się chorymi, gdyż łatwiej im pomóc się umyć, zmienić odzież. Pacjent, stojąc, może sprawniej wykonać niektóre codzienne czynności.

 

Kiedy nie powinno się pionizować pacjentów?

– Przeciwwskazań nie mamy wiele. Na pewno zaliczamy do nich złamania, przy których nie wolno obciążać kończyn dolnych, ale też osteoporozę w zaawansowanym stadium czy ciężkie przykurcze w stawach: skokowych, kolanowych, biodrowych. Szczególną uwagę trzeba zwracać także na pacjentów z zaburzeniami oddychania i krążenia.

Aleksandra Nowotyńska

 

Macie pytania do fizjoterpeutów? 

Podeślijcie je na adres: a.nowotynska@zycie.pl. Na wybrane spróbujemy odpowiedzieć wspólnie z fizjoterapeutami Centrum Rehabilitacji przy ul. Jasińskiego 2a w Przemyślu.