Strzeż się barszczu Sosnowskiego

Tabliczki ostrzegające przed groźnym barszczem Sosnowskiego ustawiono przy drodze we Fredropolu w powiecie przemyskim. We wszystkich częściach rośliny występuje olejek eteryczny chroniący ją przed owadami i patogenami, a jednocześnie stanowiący zagrożenie dla zdrowia, a nawet życia ludzi.

Barszcz Sosnowskiego nazwany tak od nazwiska rosyjskiego botanika[paywall], odkrywcy tego gatunku, Dimitra Iwanowicza Sosnowskiego to roślina wyjątkowo niebezpieczna. Pochodzi z rejonu Kaukazu, skąd został rozprzestrzeniony na rozległych obszarach Europy środkowej i wschodniej, gdzie stał się rośliną inwazyjną. Od lat 50 do 70 XX wieku wprowadzany był do uprawy jako roślina pastewna. Można go spotkać w wielu miejscach, rośnie na łąkach i w przydrożnych rowach, nad brzegami rzek i jezior, w ogrodach i parkach. To jedna z największych roślin zielnych na świecie, niektóre okazy potrafią dorastać nawet do 5 metrów wysokości. Duże, szerokie liście przypominają trochę popularny łopian, a długie pędy z wieloma białymi kwiatami – wyrośnięty koper. Łodyga jest u góry zielona, a w dolnej części pokryta fioletowymi plamkami. Włoski na łodygach i liściach barszczu wydzielają parzącą substancję, która zawiera szkodliwe substancje uaktywniające się w wysokich temperaturach i przy dużej wilgotności powietrza.

W soku barszczu Sosnowskiego znajdują się niebezpieczne dla skóry związki, które mogą powodować oparzenia I, II, a nawet III stopnia. Kontakt z nią powoduje zapalenie skóry, powstawanie pęcherzy, niegojące się rany, długo niezanikające blizny. Do poparzenia przez barszcz Sosnowskiego może dojść nawet pomimo braku bezpośredniego kontaktu z rośliną. W czasie upałów toksyczne związki mogą wydostawać się z rośliny w postaci lotnej – ostrzegają fachowcy. Są one zagrożeniem zwłaszcza dla dzieci i alergików. Oprócz poparzeń skórnych, związki chemiczne zawarte mogą również wywoływać:  podrażnienia dróg oddechowych, nudności, wymioty, bóle głowy i zapalenie spojówek. W Polsce przywołany barszcz jest objęty prawnym zakazem uprawy, rozmnażania i sprzedaży. Niestety, trudno go wyplenić z miejsc, w których występuje. Dorodne rośliny wyrosły m.in. przy drodze z Kniażyc do Fredropola. Na polecenie władz gminy ustawiono tam tabliczki ostrzegające przed stycznością z „zemstą Stalina”, jak również określany jest barszcz.

– Uczyniliśmy tak w trosce o bezpieczeństwo, nie tylko mieszkańców, ale również przejezdnych, którzy zwłaszcza w okresie wakacyjnym często tędy podróżują – mówi Leszek Urban, sekretarz w Urzędzie Gminy Fredropol. – Jednocześnie podczas ostatniej, nadzwyczajnej sesji radni przyjęli program usuwania barszczu Sosnowskiego z terenu naszej gminy – dodaje.

Jak rozpoznać?
Barszcz Sosnowskiego to bylina: o łodygach dętych (pustych w środku), podłużnie bruzdowanych, pokrytych w dolnej części fioletowymi plamkami, dorastająca w ciągu jednego sezonu do 4 - 5 metrów wysokości, z białymi, drobnymi kwiatami zebranymi w gigantyczny (o średnicy ok. 50 cm) baldach złożony (kształt parasolki), o dużych liściach (ok. 150 cm średnicy), które są skrętolegle ułożone na łodydze. Roślinę można pomylić z wyrośniętym koprem, od którego różni się głównie gigantycznymi rozmiarami (koper osiąga wysokości nie większe niż 75 cm.) i kolorem kwiatów (kwiaty kopru mają barwę żółtą).

Jak się ustrzec przed poparzeniem?
Nie dotykać i nie chwytać roślin przy użyciu gołych rąk. Nie pozwalać dzieciom na zabawę nieopodal barszczu Sosnowskiego, ze względu na rozmiar rośliny i puste łodygi może się ona wydawać dla dzieci szczególnie atrakcyjna. W upalne dni unikać zbliżania się do rośliny, ze względu na lotne olejki eteryczne emitowane do otocznia, które mogą osadzać się na skórze.

Objawy poparzenia
Na skutek kontaktu skóry z rośliną obserwuje się objawy podobne do poparzenia termicznego. Następnie – zależnie od nasilenia poparzenia – mogą pojawić się pęcherze z surowiczym płynem, a nawet głębokie rany. Objawy występują po kilkunastu minutach od kontaktu z rośliną – największe natężenie następuje w ciągu 30 minut do 2 godzin. Objawy mogą nasilać się w ciągu 24 godzin.

Pierwsza pomoc
Jeżeli miałeś kontakt z rośliną, ale nie wystąpiły jeszcze objawy poparzenia należy obmyć skórę dużą ilością letniej wody z mydłem. W każdym przypadku – niezależnie od stopnia nasilenia objawów – należy unikać ekspozycji na światło słoneczne (nawet w przypadku braku objawów przynajmniej przez 48 godzin). W przypadku wystąpienia objawów należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Podczas oczekiwania na kontakt z lekarzem można podać preparat zawierający wapń, aby zmniejszyć ryzyko wystąpienia reakcji alergicznej u osób uczulonych na barszcz Sosnowskiego. Jeżeli pojawiły się pęcherze surowicze, ale nie doszło do ich rozerwania, można zastosować miejscowo maści (kremy) kortykosteriodowe. W przypadku kontaktu oczu z rośliną należy je przemyć dokładnie wodą i chronić przed światłem.