Ukraińcy porządkują polskie cmentarze [ZDJĘCIA]

Szpanów, Żurawniki, Rokitno, Hajowe, Przebraż, Zbaraż to tylko niektóre miejscowości na Ukrainie, w których znajdują się polskie cmentarze. W przeddzień Wielkanocy właśnie w kilku miejscowościach w obwodzie wołyńskim i rówieńskim miejscowi Ukraińcy z wdzięczności dla Polaków uporządkowali je.

O tych spontanicznych, oddolnych inicjatywach poinformował m.in. Monitor Wołyński. To dwujęzyczne pismo, ukazujące się od 2009 r., adresowane do Polaków i osób polskiego pochodzenia, mieszkających w obwodach: równieńskim, tarnopolskim i wołyńskim[paywall].

Jedną z zaniedbanych nekropolii był stary cmentarz w Szpanowie koło Równego. Inicjatorem akcji porządkowania było Stowarzyszenie „Wołyński Rajd Motocyklowy”.

– Członków tego stowarzyszenia, między innymi pana Henryka Kozaka, znam już wiele lat. Porządkują polskie cmentarze w Ukrainie. W tym roku jego członkowie planowali udać się na cmentarze w Odessie, Hajsynie i Brodach. Ułożyli harmonogram, zarezerwowali hotele. Ale nie udało się. Kiedy zobaczyłem, jak Polacy traktują Ukraińców, ilu oni przyjęli naszych uchodźców, jak bardzo im pomagają, jak wspierają Ukrainę, wpadłem na pomysł: skoro nie mogą przyjechać, zróbmy to sami, aby pokazać, że szanujemy Polaków. Więc posprzątaliśmy na cmentarzu w Szpanowie – powiedział na łamach wspomnianego pisma mieszkaniec pobliskiej Hruszwicy, deputowany Rówieńskiej Rady Obwodowej Roman Stasiuk.

Dodał: – Dziękujemy Polakom za pomoc w walce z rosyjskim okupantem. Jak zapewnił, to zdanie absolutnie wszystkich, którzy sprzątali cmentarz.

W pracach zrealizowanych przy wsparciu przewodniczącego Szpanowskiej Zjednoczonej Hromady Terytorialnej Mykoły Stolarczuka oraz Jarosława Kowalczuka, prezesa Centrum Kulturalno-Oświatowego imienia Tomasza Oskara Sosnowskiego w Równem, brali udział mieszkańcy Szpanowa i okolicznych wsi.

Cmentarz oczyszczono z krzaków, gałęzi i śmieci, postawiono powalone krzyże i pomniki, zbudowano nowe schody. Do renowacji przekazano posąg Najświętszej Marii Panny, który przez wiele lat leżał w rowie w pobliżu cmentarza. Po odrestaurowaniu planowane jest zainstalowanie go w miejscu, w którym stał.

Rokitno i Żurawniki

Kolejną miejscowością, w której Ukraińcy uporządkowali polski cmentarz, jest Rokitno w obwodzie rówieńskim.

Cytat z Monitora Wołyńskiego:

„(...) Zapytany, kto był pomysłodawcą posprzątania cmentarza, jeden z uczestników akcji, Wiktor Minicz, powiedział: – Pomysł zrodził się sam. Od chwili, gdy Rosja otwarcie zaatakowała Ukrainę, Polacy jako pierwsi zareagowali i przyjęli naszych ludzi, zapewnili im schronienie i środki do życia. Jednym ze sposobów, w jaki mogliśmy w tej chwili podziękować, było posprzątanie cmentarza (...)”.

Pan Wiktor jest przedsiębiorcą, jednym z założycieli organizacji pozarządowej „Nowa Rokitniwszczyna”. Cmentarz porządkowało sześć osób, dorośli i dzieci. Powiedział, że ze względu na to, iż pomysł powstał spontanicznie, inicjatorzy nawet nikogo nie poinformowali o swoim zamiarze – po prostu zabrali się za robotę.

I jeszcze jeden cytat: „(...) Chcielibyśmy podziękować wszystkim Polakom, którzy naprawdę dzisiaj pokazali, że Ukraińcy i Polacy to są bratnie narody. Jesteśmy ogromnie wdzięczni za schronienie dla naszych kobiet i dzieci oraz za pomoc, jakiej nam dzisiaj udzielają – powiedział Wiktor Minicz (...)”.

Polski cmentarz posprzątała także miejscowa społeczność w Żurawnikach na Wołyniu. O tym fakcie z kolei napisał na swoim profilu na facebooku Oleksij Złatohorski, archeolog i wolontariusz, który od wielu lat porządkuje nekropolie wołyńskie.

Przesłał do redakcji wspomnianego pisma zdjęcia, dodając: „To nie jest odosobnione działanie, i to bardzo, bardzo cieszy. Zobaczyłem dzisiaj przypadkiem, kiedy przyjechałem po pomoc humanitarną dla obwodu kijowskiego. Kiedyś był tu las. Razem jesteśmy silni”.

Hajowe

We wsi Hajowe przedstawiciele Hromady Terytorialnej Kiwerce zorganizowali porządkowanie polskiego cmentarza wojennego, na którym spoczywają mieszkańcy Przebraża (dawna nazwa Hajowego). Prace trwały dwa dni.

W pracach porządkowych wzięli udział miejscowi mieszkańcy oraz wolontariusze z Łucka. Uczestnicy tołoki (tak w Ukrainie nazywana jest akcja, podczas której wszyscy razem, przeważnie mieszkańcy jednej miejscowości, wykonują jakąś robotę, wspólnie komuś pomagają) usuwali z terenu cmentarza opadłe liście i gałęzie oraz malowali postumenty położone na cmentarzu.

Miejscowa telewizja „Suspilne Wołyń” poświęciła temu faktowi kilkuminutowy reportaż. W nim mieszkanka Łucka Walentyna Szamajda powiedziała m.in.

„(...) Bardzo dziękujemy braciom Polakom za ich dzisiejszy wysiłek. Jesteśmy wdzięczni za pomoc humanitarną oraz za to, że goszczą u siebie naszych ludzi (...)”.

Przewodniczący owej hromady Ołeksandr Kowalczuk powiedział, że na jej terenie jest 17 cmentarzy. Polacy spoczywają na dwóch z nich. Z kolei przewodniczący starostwa Ozero Jurij Bedeniuk wyjaśnił, że polski cmentarz w Hajowem jest porządkowany dwa razy w roku.

Poza tym cmentarzem opiekują się członkowie Stowarzyszenia Kultury Polskiej im. Ewy Felińskiej na Wołyniu, którzy niedawno posprzątali jego centralną część, harcerze z Chorągwi Łódzkiej ZHP oraz Hufca Wołyń Harcerstwa Polskiego na Ukrainie, a także Polacy, którzy odwiedzają miejsca pamięci na Wołyniu.

Odnowiony w 2001 r. polski cmentarz wojenny w Przebrażu to szczególne dla Polaków miejsce pamięci. Jest świadectwem trudnej historii – spoczywają na nim żołnierze Armii Krajowej, mieszkańcy Przebraża oraz wielu innych wołyńskich miejscowości, którzy stracili życie w okresie II wojny światowej, głównie podczas Rzezi Wołyńskiej.

Zbaraż

Przed świętami wielkanocnymi tołokę zorganizowano także w Zbarażu (słynnym m.in. z powieści Henryka Sienkiewicza „Ogniem i mieczem”) w obwodzie tarnopolskim. Oprócz porządkowania miasta, mieszkańcy posprzątali także teren starego cmentarza katolickiego.

Pomysłodawcą akcji była Zbaraska Rada Miejska. Obok mieszkańców, wzięli w niej udział także przedstawiciele władz, pracownicy komunalnych przedsiębiorstw, przesiedleńcy ze wschodu Ukrainy, m.in. z Kramatorska i Biłozerskiego, oraz członkowie Polskiego Towarzystwa Kulturalno-Oświatowego „Zbaraż”.

„(...) Co roku sprzątamy tu z naszymi polskimi przyjaciółmi. W tym roku jednak, ze względu na sytuację w Ukrainie, zbierają oni pomoc dla naszych żołnierzy oraz przesiedleńców. Przy okazji chcę podziękować wszystkim naszym miastom partnerskim, a także wszystkim przyjaciołom i wolontariuszom z Polski i innych państw przekazującym pomoc, żebyśmy mogli zwyciężyć i obronić przed najeźdźcą nie tylko Ukrainę, ale również całą Europę, cały cywilizowany świat (...)” – powiedział podczas akcji mer Zbaraża Roman Polikrowski.