Upamiętnili „chorego na Polskę”

Ksiądz Józef Panaś to postać nietuzinkowa i kontrowersyjna zarazem. Kiedy jednak przyjrzymy się jego życiorysowi, zauważymy, że jego życie nigdy nie było zaprzeczeniem kapłaństwa. Jego losy były tematem przewodnim trzydniowej konferencji popularno-naukowej „Ksiądz płk Józef Panaś – obrońca Ziemi Przemyskiej i Lwowskiej”, zorganizowanej przez rzeszowski oddziału Instytutu Pamięci Narodowej.

Był „chorym na Polskę” wielkim patriotą. – Był także bardzo aktywnym działaczem społecznym, żołnierzem, biorącym udział bezpośrednio w walkach frontowych, nie tylko w latach pierwszej wojny światowej, ale także po jej zakończeniu, kiedy Polska odzyskiwała niepodległość – tymi słowami dr Dariusz Iwaneczko, dyrektor rzeszowskiego oddziału IPN, rozpoczął trzydniową konferencję[paywall]. O nietuzinkowości i kontrowersjach krążących wokół osoby ks. Panasia mówiła również Bogusława Pieczyńska, prezes zarządu Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu. 17 maja br. do przemyskiej biblioteki publicznej przybyło wielu gości.

Co na konferencji?

Pierwszego dnia postać i życie bohaterskiego kapłana-żołnierza, kapelana II Brygady Legionów Polskich, uczestnika walk o  Przemyśl w 1918 r., przybliżyli słuchaczom dwaj przemyscy historycy: dr Lucjan Fac – wykładem Fanatyk narodowy Józef Panaś (1887 – 1940) ksiądz, kapelan Legionów i Wojska Polskiego oraz dr Grzegorz Szopa – wykładem Działalność ks. Józefa Panasia po przewrocie majowym.

Po zakończeniu sesji popularno-naukowej uczestnicy konferencji udali się na przemyskie cmentarze, by uhonorować repliką odznaki honorowej „Gwiazda Przemyśla” kolejne cztery nagrobki uczestników walk o polskość Przemyśla i ziemi przemyskiej. Na Cmentarzu Wojskowym były to nagrobki: Tadeusza Dobrowolskiego, Tadeusza Chmielewskiego i Zygmunta Piątkiewicza, natomiast na Cmentarzu Głównym w Przemyślu nagrobek Michała Celińskiego. Uroczystość odbyła się w asyście harcerzy 5. Przemyskiej Drużyny Starszoharcerskiej, pocztu sztandarowego i członków Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu oraz członków rodziny, w tym prawnuka T. Dobrowolskiego.

Wyjazd do Lwowa

W drugim dniu konferencji 56-osobowa grupa udała się na wycieczkę historyczno-edukacyjną „Śladami księdza Józefa Panasia po Lwowie”, bowiem i w tym mieście ten wyjątkowy ksiądz, żołnierz i społecznik zaznaczył swoją obecność. Zapoznani z lwowskim okresem życia księdza J. Panasia uczestnicy wycieczki zatrzymali się m.in. przy dawnym budynku NKWD (wcześniej Miejskich Zakładów Energetycznych we Lwowie przy ulicy Pełczyńskiej 55), gdzie ksiądz był torturowany. Niestety, nie udało się tam im złożyć wiązanki kwiatów, ani zapalić zniczy, gdyż obecnie jest to strzeżona siedziba Służby Bezpieczeństwa Ukrainy.

Ważnym punktem wycieczki był Cmentarz Orląt Lwowskich, do którego powstania ks. Józef Panaś bardzo się przyczynił. Zainicjował wszak powstanie Straży Mogił Polskich Bohaterów we Lwowie, która doprowadziła do utworzenia Cmentarza Orląt Lwowskich. Zwieńczeniem pobytu we Lwowie był spektakl w Lwowskim Akademickim Obwodowym Teatrze Lalki, zatytułowany Dziewczyna i generał. Śpiewająca historia wielkiej miłości Renaty Bogdańskiej i Generała Władysława Andersa z udziałem aktorów teatru polskiego.