Upamiętniono spoczywających na Niechciałkach [ZDJĘCIA]

17 marca na trwałe zapisze się w pamięci mieszkańców Podkarpacia jako dzień, w którym uczczono pamięć o rodzinie Ulmów, ratującej Żydów w czasie wojny . Uroczystości w Łańcucie i Markowej zostały poprzedzone modlitwą na cmentarzu w Jagielle, gdzie spoczywają tysiące pomordowanych Żydów oraz przedstawicieli innych narodowości.

Niechciałki, przysiółek we wsi Jagiełła. To również potoczna nazwa Cmentarza Wojennego Ofiar Hitleryzmu 1939 – 1945, znajdującego się w tamtejszym lesie. Ciche, spokojne miejsce, oddalone od drogi –  to tutaj znajduje się miejsce pochówku Żydów zamordowanych w marcu 1944 r. w Markowej, którzy byli ukrywani przez rodzinę Ulmów.

W tym miejscu stoją również zbiorowe mogiły z tysiącami innych osób, Żydów, Ukraińców, Romów, Cyganów, Polaków i żołnierzy radzieckich. W czasie II wojny[paywall] światowej w pobliskiej Wólce Pełkińskiej znajdował się obóz przejściowy, z którego przewożono ciała na Niechciałki. Las był również miejscem egzekucji. Ciała trafiały do wykopanych dołów. Niekiedy dochodziło do sytuacji, że wrzucano do grobów żywych ludzi, ponieważ z zimna wyglądali jak martwi. Taki los spotkał m.in. Tatara Akbira Achmeda. Uciekł on ze zbiorowej mogiły po tym, jak odzyskał przytomność, leżąc pomiędzy zwłokami.

Psalm 130

Zanim dokonano otwarcia Muzeum Polaków Ratujących Żydów im. Rodziny Ulmów w Markowej, uczczono pamięć ofiar bestialsko mordowanych w czasie II wojny światowej, spoczywających na cmentarzu wojennym w Jagielle. Przybyłych gości powitał wójt gminy Tryńcza Ryszard Jędruch. Przed krzyżem i żydowską macewą Naczelny Rabin Polski Michael Schudrich odśpiewał po hebrajsku Psalm 130, następnie metropolita przemyski abp Józef  Michalik odmówił go w języku polskim.

Po modlitwie delegacje złożyły pod krzyżem i macewą wiązanki kwiatów. W uroczystości wzięli udział m.in.: przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki, odpowiedzialny w episkopacie za dialog z judaizmem bp Mieczysław Cisło, minister w Kancelarii Prezydenta RP ds. kultury, dziedzictwa narodowego i dialogu społecznego Wojciech Kolarski, wiceminister kultury i dziedzictwa narodowego Jarosław Sellin, marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl, wojewoda podkarpacki Ewa Leniart, wójtowie i przewodniczący rady gminy w Żurawicy i Markowej, osoby odznaczone tytułem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata, księża, przedstawiciele służb mundurowych, harcerze oraz uczniowie ze szkoły w Jagielle i Gorzycach.

Krótka uroczystość na cmentarzu w Jagielle – Niechciałkach była czasem zadumy i refleksji nad wydarzeniami sprzed 70 lat. Poza historią, jaką skrywa to miejsce, są jeszcze tajemnice skrywane w zbiorowych mogiłach i nieznana liczba spoczywających tutaj ofiar.