W Przemyślu uczcili 79. rocznicę deportacji na Sybir [ZDJĘCIA]

Na nieczynnej rampie kolejowej, skąd w lutym 1940 r. wywożono deportowanych na Sybir, odbyły się wczoraj (10 lutego), uroczystości upamiętniające tamte tragiczne wydarzenia. Mówiono też o zadośćuczynieniu dla Sybiraków.

W sumie były cztery masowe deportacje na Sybir. Trzy miały miejsce w 1940 r. – 10 lutego, 13 kwietnia oraz w czerwcu, natomiast czwarta w czerwcu 1941 r., tuż przed wybuchem wojny pomiędzy Niemcami i Związkiem Radzieckim.

Według źródeł we wszystkich deportacjach zostało wywiezionych co najmniej 1 mln 750 tys. osób. Część wróciła do Polski. Jak podaje Marian Boczar[paywall], sekretarz oddziału Związku Sybiraków w Przemyślu, obecnie żyje jeszcze ok. 23,6 tys. z nich.

Z rampy w Przemyślu w lutym wywieziono 1310 osób, a z pobliskiej Medyki ponad 1100. W pierwszych zsyłkach wywożono rodziny polskich żołnierzy oraz urzędników administracji państwowej, pracowników banków, kolei czy poczty. Były to najliczniejsze i najbardziej tragiczne w skutkach wywózki.

Obchody deportacji odbyły się w niedzielę, 10 lutego, dokładnie w 79. rocznicę pierwszych wywózek. Rozpoczęła je msza św. w kościele pw. Świętej Trójcy, której przewodniczył ks. prałat Stanisław Czenczek. W kazaniu mówił on o księżach, którzy dobrowolnie zdecydowali się na wywózkę, aby być razem z zesłańcami i udzielać im sakramentów.

Prezes przemyskiego oddziału Związku Sybiraków Stanisława Żak przypomniała natomiast inną grupę zesłańców – łagierników, których zsyłki dotykały do 1956 r.

Czy zdążą z zadośćuczynieniem?

Jedną z takich osób był jej ojciec, aresztowany w 1947 r. i w sfingowanym procesie skazany na 10 lat ciężkich robót. – Odsiedział w łagrze te 10 lat, gdzie ciężko pracował w tajdze. Opowiadając o warunkach, używał słowa „urki”. Był to najgorszy element, który odsiadywał w łagrze dożywocie za ciężkie przestępstwa i morderstwa – wspominała.

Podczas uroczystości mówiono także o zadośćuczynieniu dla sybiraków. Projekt takiej ustawy zaproponował prezydent Lech Kaczyński, jednak jego śmierć przerwała prace nad nią. Teraz do pomysłu powrócił Andrzej Duda. Projekt jest po pierwszym czytaniu sejmowym. Mówił o tym poseł Andrzej Matusiewicz, którego sybiracy chwalili za popieranie tego pomysłu. Wszyscy obecni na obchodach parlamentarzyści zadeklarowali swoje poparcie dla tej ustawy, ale – jak zaznaczył prezydent Wojciech Bakun – na realizację pozostało już niewiele czasu, ponieważ w nowej kadencji trzeba by rozpoczynać całą procedurę od nowa.