Wielka płyta pod lupą. Jak wypadły kontrole?

Bloki z wielkiej płyty miały przetrwać 50 – 60 lat. Najstarsze więc doszły już do tej granicy. Eksperci przeprowadzili badania diagnostyczne i przygotowali raport o stanie technicznym budynków w tej technologii.

W czasach stosowania wielkiej płyty bardziej stawiano na ilość niż jakość, dlatego powszechne było używanie materiałów niskiej jakości oraz niedopracowane procesy technologiczne przy ich produkcji i transporcie. Często nie przykładali się też robotnicy[paywall]. Dla uspokojenia od razu jednak zaznaczamy: ogólna ocena budownictwa wielkopłytowego jest pozytywna – jeszcze długie życie przed nimi.

Wady

Ocenę stanu budynków z wielkiej płyty przeprowadził Instytut Techniki Budowlanej na zlecenie Ministerstwa Inwestycji i Rozwoju. Zarysowania, spękania i ubytki materiałowe ścian zewnętrznych, przecieknie wód opadowych – to tylko niektóre wady pojawiające się w budynkach z wielkiej płyty. Powszechne są krzywe ściany i podłogi, niejednorodna grubość materiałów izolacyjnych i brak izolacji przeciwwilgociowych. Wiele mieszkań jednak przeszło remonty i wady te zostały już wyeliminowane.

Z raportu dowiadujemy się, że głównym problemem w tym systemie był brak właściwej jakości stali nierdzewnej do wykonania połączeń ścian. Badania w budynkach wielkopłytowych ujawniły pęknięcia wieszaków. To właśnie wada materiałowa stali przyczyniła się do tego, że przed laty z bloku w Rzeszowie odpadła cała płyta.

Jest raczej bezpiecznie

Eksperci sprawdzili ok. 400 budynków i nie stwierdzili zagrożenia bezpieczeństwa konstrukcji. Zaznaczają jednak, że z uwagi na losowy charakter potencjalnych nieprawidłowości, budynki wielkopłytowe powinny być objęte szczególną ochroną np. w ramach obowiązkowych kontroli okresowych.

Pozytywna informacja jest również taka, że badania laboratoryjne złączy konstrukcyjnych wykazały zachowanie ich właściwości wytrzymałościowych.

Z opracowania wynika, że awarie i katastrofy, wynikające z błędów projektowych i wad wykonawczych, następowały głównie w czasie trwania budowy lub na początku użytkowania obiektów. Mówiąc krótko: co miało się wydarzyć najgorszego, już się wydarzyło.

Nie oznacza to jednak, że można zbagatelizować stan techniczny budynków z wielkiej płyty. Wręcz przeciwnie. Autorzy badań wskazują, że dalsze ich użytkowanie wiąże się z potrzebą przeprowadzania specjalistycznych przeglądów okresowych oraz ocen stanu technicznego, a w razie potrzeby przeprowadzenia prac modernizacyjnych.

Po to, aby nie powtórzyła się sytuacja ze Szczecina, gdzie w 2009 r. z elewacji odpadły fragmenty ścian trójwarstwowych. Doszło do tego w wyniku zerwania wieszaków lub ich niewystarczającej nośności.

Nadzór budowlany: Nie stwarzają zagrożenia

– Budownictwo z wielkiej płyty ma przed sobą dobrą przyszłość. Nie ma żadnego zagrożenia jeśli chodzi o konstrukcję i bezpieczeństwo tych budynków – mówił wiceminister inwestycji i rozwoju Artur Soboń podczas prezentacji raportu. Dodał on, że tak jak o inne budynki, o wielką płytę trzeba dbać.

Zgadza się z tym Marzena Cieśla, prezes Spółdzielni Mieszkaniowej „Płyta” w Przemyślu. – Trzeba dbać o każdą budowlę, niezależnie od tego, w jakim systemie jest zbudowana – podkreśla. Jak zapewnia, w blokach spółdzielni „Płyta” nie występowały poważniejsze usterki, bądź awarie. Przeprowadzamy wszystkie przeglądy przewidziane w prawie budowlanym, ich terminy są przestrzegane i nie było żadnych niepokojących sygnałów –mówi.

Wynikami raportu zaskoczona nie jest. – Uważam, że jest to technologia zupełnie bezpieczna i nie odbiega pod tym względem od innych budynków z tamtego okresu, wykonanych w innym systemie – zaznacza.

Te słowa potwierdza Ewa Jegiełło, powiatowy inspektor nadzoru budowlanego dla miasta Przemyśla. – W tej chwili nie prowadzimy żadnego postępowania w sprawie stanu technicznego tych budynków, w związku z tym można powiedzieć, że ich stan nie stwarza zagrożenia. Zarządcy budynków mają obowiązek przeprowadzania przeglądów okresowych. Wykonują je osoby z odpowiednimi uprawnieniami. Jeśli kontrolujący stwierdzi nieprawidłowości, powinien nas zawiadomić – mówi E. Jagiełło.

Przetrwała wybuch gazu

Okazuje się, że wielka płyta może być nawet bezpieczniejsza od innych technologii. Jako przykłady najczęściej przytaczane są dwa wydarzenia. Jedno z Gdańska, gdzie w 1995 r. doszło do poważnego wybuchu gazu w bloku. Uszkodzeniu uległo tylko piętro, gdzie nastąpił wybuch. Konstrukcja budynku pozostała natomiast nienaruszona.

Jeszcze bardziej spektakularne zdarzenie miało miejsce w 1977 r. w Rumunii. Podczas trzęsienia ziemi zniszczeniu uległo 35 tys. budynków. Przetrwały tylko te, zbudowane w technologii wielkiej płyty.

fot.T. Ziembolewska/Archiwum ŻP
Osiedle Kazanów w budowie. Koniec lat 70.