Z inicjatywy przemyślan ponownie otwarto szlak im. Jana Vita

Wojenne losy jednego z obrońców przemyskiej Twierdzy nadporucznika Jana Vita stanowią cenne źródło informacji o sytuacji w Przemyślu w czasie pierwszego i drugiego oblężenia rosyjskiego. Dla przemyślan były natomiast inspiracją do wyznakowania szlaku turystycznego wiodącego śladem jego patroli. Nowy przebieg nieco zapomnianej już trasy wytyczono 2 lata temu, w latach kolejnych wieńcząc dzieło. Inauguracyjny rajd odbył się 28 września.

Przeżycia z pobytu w Twierdzy Przemyśl podczas I wojny światowej walczącego w armii C.K. nadporucznika Jana Vita zebrane zostały w pamiętniku, jaki czeski turysta Ladislav Hofbauer, inżynier z Pragi, otrzymał od swojej ciotki – córki Jana Vita. Wspomniany opowiedział tę historię przewodnikowi Jerzemu Huzarowi w 1988 roku w czasie zwiedzania fortu XV Borek oraz I Salis Soglio. Tak narodził się pomysł przetłumaczenia wspomnień Jana Vita na język polski. Przełożeniem z języka czeskiego zajęli się Ladislav Hofbauer i Jerzy Huzar. Przetłumaczone „Wspomnienia z mojego pobytu w Przemyślu podczas rosyjskiego oblężenia 1914 – 1915” Jana Vita ukazały się w 1995 roku. I właśnie wtedy zrodził się  pomysł wyznakowania szlaku śladem patroli nadporucznika Vita. W roku 1995 podjęli się tego wyzwania przemyski przewodnik PTTK Piotr Michalski wraz ze znakarzem PTTK Stanisławem Cichońskim.

– Wyznakowali trasę jako ścieżkę spacerową od Ujkowic, przez stary cmentarz w Bełwinie, do połączenia ze szlakiem zielonym w rejonie wzgórza Karczmarowa. Jednak nieodnawiany i rzadko uczęszczany szlak został zapomniany – mówi znakarz szlaków górskich z przemyskiego oddziału PTTK Zbigniew Bilo, który razem z Krystyną Pomykacz był inicjatorem wytyczenia i wyznakowania w terenie w listopadzie 2022 roku nowego przebiegu trasy, uwzględniającego odtworzony w pobliżu Woli Maćkowskiej cmentarz z I wojny światowej. Wymagało to oczywiście uzgodnień z Nadleśnictwem Krasiczyn i Urzędem Gminy w Przemyślu.

17 kilometrów malowniczej trasy

– Wspomniany cmentarz odkrył kilka lat wstecz mieszkający w Bełwinie Zenon Majer. Wcześniejsza trasa niestety go nie uwzględniała. Nadporucznik Jan Vit był uczestnikiem walk podczas I wojny światowej, więc zasadne wydawało się[paywall] poprowadzić szlak właśnie przez ten cmentarz. Na początku grudnia 2022 roku,  przy wydatnej pomocy pana Zenona Majera, celem zamontowania tablic informacyjnych i schematu przebiegu szlaku ustawiono 3 drewniane słupy: przy forcie IX Brunner, na wzgórzu Nadgrodzenie i przy połączeniu ścieżki historycznej ze szlakiem zielonym. Z kolei we wrześniu 2024 roku na słupach zamontowano tablice informacyjne, m.in. z życiorysem Jana Vita, schemat przebiegu szlaku i tabliczki z oznakowaniem początku i końca trasy. Na słupie na wzgórzu Nadgrodzenie umieszczono zaś tabliczkę z wysokością góry i opisem stoczonych walk – opisuje Z. Bilo.

Trasa liczącego 12 kilometrów szlaku historycznego wiedzie przez Fort IX „Brunner” – fort IX a „Przy Krzyżu” – Ujkowice Łazy – monastyr Cyryla i Metodego – Wołosówkę – w pobliżu wzgórza Nadgrodzenie ( z krótkim szlakiem dojściowym do wzgórza) i kapliczki z 1922 roku. Następnym punktem jest cmentarz z I wojny św. – stary cmentarz w Bełwinie – Sobotówka (leśn. Bełwin) i finalnym droga leśna do szlaku zielonego w pobliżu wzgórza Karczmarowa.

28 września br. odbył się inauguracyjny rajd nowo wyznakowaną trasą, w którym wzięły udział 22 osoby. Zorganizował go Klub Górski „Karpaty” działający przy Oddziale PTTK w Przemyślu.

Orientacyjny kilometraż szlaku:

Skrzyżowanie ze szlakiem zielonym (okolice Karczmarowej) 0+00

Leśn. Bełwin 3,0 km   3,0
stary cmentarz w Bełwinie 1,4 km                                    4,4

Wołosówka     4,0 km   8,4
fort Przy Krzyżu 2,8 km                                                     11,2
fort  IX Brunner 0,7  km                                                    11,9
dojście: Wapowce – szlak zielony (przez Celinów)

– Karczmarowa  –  pocz. szlaku Vita                                  4,8 km
Łącznie ok. 17 km.