Zajmą się nagrobkami Polaków na cmentarzu w Mościskach

Stowarzyszenie Przyjaciół Mościsk i Kresów Wschodnich w Przemyślu niebawem rozpocznie prace remontowo-konserwatorskie dwóch zabytkowych nagrobków na cmentarzu w Mościskach na Ukrainie.

To nie pierwsza tego typu inicjatywa stowarzyszenia. W poprzednich latach, dzięki współpracy z Towarzystwem Kultury Polskiej Ziemi Lwowskiej w Mościskach, kilka grobów zostało już gruntownie wyremontowanych. Środki finansowe pochodziły z listopadowych kwest przeprowadzanych na przemyskich cmentarzach przez członków stowarzyszenia.  – Tegoroczne prace mogą być zrealizowane z większym rozmachem dzięki dofinansowaniu z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu „Dziedzictwo kulturowe” – „Ochrona dziedzictwa  kulturowego za granicą”[paywall]. Nagrobki do remontu wybrane zostały przez Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Przemyślu Beatę Kot jako bardzo ważne ze względu na wartość historyczną oraz walory zabytkowe, artystyczne i szczególnie cenne dla kultury polskiej i dziedzictwa narodowego. – To nagrobki rodziny generała Antoniego Jeziorańskiego oraz Wilhelma i Leontyny Friedbergów – wyjaśniła wiceprezes zarządu stowarzyszenia Marcela Tukałło.

Nagrobek rodziny generała

Generał Antoni Jeziorański (1827 – 1882) był jednym z czołowych dowódców powstania styczniowego w 1863 r. Brał udział w Wiośnie Ludów, powstaniu węgierskim, wielu bitwach wspomnianego powstania, m.in. pod Pieskową Skałą, Kobylanką, Hutą Krzeszowską. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie. Żona Natalia natomiast zmarła w 1911  r., a córka Maria, nauczycielka, w 1921 r. Zostały pochowane na cmentarzu w Mościskach. Ich grób jest dowodem przypominającym o udziale Polaków z ziemi lwowskiej w walce z zaborcami o niepodległość Polski.

fot.ze zbiorów Stowarzyszenia Przyjaciół Mościsk i Kresów
Grobowiec Wilhelma i Leontyny Friedbergów.

Kontynuatorem patriotycznej walki o ojczyznę był członek tej rodziny Jan Nowak-Jeziorański – legendarny kurier i uczestnik powstania warszawskiego. Nagrobek Natalii i Marii Jeziorańskich jest w bardzo złym stanie technicznym. Celem prac remontowo-konserwatorskich będzie przywrócenie jego pierwotnej formy, odtworzenie ogrodzenia i napisów na płytach inskrypcyjnych.

Nagrobek Friedbergów

Nagrobek to neogotycka kapliczka z Matką Boską. Zachowanie i utrwalenie sakralnego, zabytkowego dla kultury polskiej obiektu wiąże się również z pamięcią historyczną o staroście powiatowym, któremu nagrobek postawili mieszkańcy powiatu mościskiego. Wilhelm Salomon Friedberg był starostą powiatowym w Mościskach ok. 1875 r.
Jego grób także jest w fatalnym stanie technicznym, napisy na płytach inskrypcyjnych są częściowo nieczytelne. Celem prac remontowo-konserwatorskich jest przywrócenie nagrobka do stanu pierwotnego i odtworzenie ogrodzenia i napisów.