Zapominasz, gubisz wątek, trudniej się skupić? Winna może być pogoda

Latem wiele osób zauważa, że trudniej im się skoncentrować, częściej zapominają o drobiazgach i szybciej się męczą. Klucze znowu zostają na stole, myśli uciekają w połowie zdania, a wykonanie prostego zadania zajmuje więcej czasu niż zwykle. Choć łatwo zrzucić to na karb wieku, przemęczenia czy roztargnienia, winowajcą może być także... upał.

Organizm człowieka najlepiej funkcjonuje w stosunkowo wąskim zakresie temperatur. Gdy słupek rtęci zaczyna piąć się w górę, uruchamiane są mechanizmy chroniące przed przegrzaniem. Więcej krwi trafia do skóry, nasila się pocenie, a organizm intensywniej pracuje nad utrzymaniem właściwej temperatury. To wszystko wymaga energii. Naukowcy zwracają uwagę, że podczas upałów pogarszać się mogą niektóre funkcje poznawcze, zwłaszcza koncentracja, szybkość reakcji i zdolność wykonywania bardziej złożonych zadań.

To nie tylko teoria. Podczas jednej z fal upałów badacze z Harvardu porównali wyniki studentów mieszkających w akademikach z klimatyzacją i bez niej. Osoby przebywające w nagrzanych pomieszczeniach gorzej radziły sobie z zadaniami wymagającymi koncentracji i szybkiego podejmowania decyzji. Co ciekawe, różnice były widoczne już po kilku dniach wysokich temperatur. Podobne wyniki przyniosły także inne badania, wskazując, że upał może obniżać sprawność umysłową i wydłużać czas reakcji.

Wysoka temperatura wpływa na organizm na wiele sposobów. Upały sprzyjają odwodnieniu, a nawet niewielki niedobór płynów może pogarszać pamięć i zdolność skupienia uwagi. Dodatkowo wiele osób gorzej śpi podczas gorących nocy, a niewyspanie samo w sobie utrudnia koncentrację i podejmowanie decyzji. Efektem może być tzw. „letnia mgła mózgowa” – uczucie spowolnienia, rozkojarzenia i mniejszej sprawności umysłowej. Nie jest to choroba ani oficjalne rozpoznanie medyczne, ale określenie coraz częściej używane do opisu problemów pojawiających się podczas długotrwałych upałów. W praktyce może objawiać się większą liczbą pomyłek, trudnością w skupieniu uwagi na jednej czynności czy wolniejszym przetwarzaniem informacji.

Nie wszyscy reagują na upały w ten sam sposób. Szczególnie wrażliwe są osoby starsze, ponieważ wraz z wiekiem organizm gorzej radzi sobie z regulacją temperatury. Problemy z koncentracją częściej zgłaszają także osoby wykonujące pracę umysłową, kierowcy oraz ci, którzy spędzają wiele godzin w nagrzanych pomieszczeniach. Znaczenie ma również stan zdrowia. Niektóre choroby przewlekłe i przyjmowane leki mogą zwiększać podatność na skutki wysokich temperatur.

Najprostszym sposobem jest dbanie o nawodnienie i unikanie przegrzania. Warto również planować zadania wymagające największego skupienia na godziny poranne, gdy temperatura jest niższa. Pomocne mogą być regularne przerwy, wietrzenie pomieszczeń oraz ograniczenie przebywania na słońcu w najgorętszej części dnia. Jeśli więc podczas letnich upałów częściej zapominasz, gdzie odłożyłeś okulary, gubisz wątek rozmowy albo masz problem ze skupieniem uwagi, niekoniecznie oznacza to kłopoty z pamięcią. Czasem to po prostu sygnał, że mózg – podobnie jak reszta organizmu – nie przepada za wysokimi temperaturami.

AM