Reklama

Zapomniana rocznica [ZDJĘCIA]

28/07/2018 20:00

16 lipca minęła 76. rocznica utworzenia w Przemyślu getta, o której niestety w mieście zapomniano, tak jakby nie dotyczyło to kilkunastu tysięcy zgładzonych mieszkańców Przemyśla narodowości żydowskiej.

3 lipca 1942 roku komisarz miasta Przemyśla Bernhard Giesselmann wydał rozporządzenie o utworzeniu z dniem 16 lipca zamkniętej dzielnicy żydowskiej. Obejmowała ona teren od brzegu Sanu do mostu kolejowego wzdłuż torów do Kamiennego Mostu dalej fragment ulicy Mniszej. Następnie wzdłuż torów do dzielnicy Wilcze i wzdłuż ulicy Reymonta do Sanu.

Żydzi z całego miasta[paywall] mieli się tam przeprowadzić do 15 lipca. Za niewykonanie polecenia groziła kara śmierci. Śmiercią karano również za opuszczenie tego terenu, wyjątkiem było wyjście do pracy na podstawie specjalnych przepustek. Na niewielkim obszarze zgromadzono około 22 tysięcy Żydów z Przemyśla i okolic. Komendantem getta został Josef Schwammberger. Już kilka dni po zamknięciu getta rozpoczął się terror. Tysiąc młodych Żydów wywieziono do obozu Janowskiego we Lwowie, starych, kobiety i dzieci mordowano na terenie cmentarza żydowskiego, w lesie grochowskim lub na miejscu. Do Bełżca odjeżdżały transporty śmierci.

Plan Getta z 15 lipca 1942 roku.

Wspomnienia i zeznania świadków

„7 lipca 1942 roku, w dniu, kiedy odbywała się pierwsza akcja w przemyskim getcie przypatrywałem się z okna mojego domu przy ulicy Bogusławskiego, jak tysiące nieszczęśliwców siedziało rzędem na zagnojonym placu zwanym śmietniskiem przeznaczonym do zbiórki Żydów, których miano odtransportować do Bełżca. Starszych gestapowcy zaganiali nahajami do aut i wywozili do lasu w Grochowcach, gdzie ich zabijano...” – zeznawał Bernard Ekert. Stanisław Gieroń, który był przy egzekucji w lesie grochowskim tak w 2002 roku opowiadał – W kwietniu 1942 roku wzięli mnie do junaków (Baudienstu – przyp. J.S) (...) W lipcu w któryś poniedziałek wydano nam łopaty, co było dziwne, bo przy torach nie pracowaliśmy łopatami. Podjechał duży ciężarowy samochód, na który nas zapakowali i zawieźli przez Zielonkę do grochowskiego lasu. Było nas 20. Bardzo baliśmy się, że nas wystrzelają, ale nasz nadrządca uspokajał, że to Żydów będą strzelać i kazał kopać jamę. Trzy dni kopaliśmy cztery rowy, 50 m długości, 2 szerokości i 2,5 głębokości. W czwartek zaczęli zwozić Żydów. Kiedy przyjechał samochód, kobiety, dzieci i starcy musieli schodzić i rozbierać się. Wszystkie rzeczy mieli złożyć na kupę jakieś 15 metrów od rowu, do którego musieli wchodzić po dziewięciu. Kiedy doszli do końca rowu oficer krzyknął ognia i strzelali seriami do tych w dole. (...) Ci, którzy wchodzili do rowu musieli układać równo tych zabitych. To był straszny widok, krew dookoła, jęki i zaraz przywozili następnych. „W getcie szaleje terror niemiecki. Tu zastrzelono 5 osób, tam 10, tu żołdak niemiecki skopał na śmierć siwobrodego staruszka. Na murze przylegającym do naszej parceli widać buro-rdzawe plamy. Tu rozstrzelano 10 starych kobiet” – wspominała Aleksandra Mandel.

Reklama

Ulica Jagiellońska 15 lipca 1942 roku, przeprowadzka Żydów do getta.

„Ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”

W listopadzie do obozu w Bełżcu wywieziono około 4 tysięcy osób. Następnie obszar getta został zmniejszony i podzielony na dwie strefy: „A” dla pracujących i „B” dla niepracujących. 11 września 1943 getto formalnie zlikwidowano. 3,5 tysiąca ostatnich mieszkańców wwieziono do obozu koncentracyjnego Auschwitz, 500 do obozu w Szebniach, 100 do obozu pracy w Stalowej Woli, a 1580 osób rozstrzelano na dziedzińcu szkoły przy ulicy Kopernika. Ciała pomordowanych spalono na miejscu, a prochy wrzucono do Sanu. Historycy szacują, że przez przemyskie getto przewinęło się ponad 22 tysiące Żydów, z których ocalało około 600.

Reklama

Kulawa pamięć

W głębi szkolnego podwórza przy ulicy Kopernika znajduje się tablica upamiętniająca 1580 Żydów, których rozstrzelano w tym miejscu. Rok temu przemyślanin Janusz Galiczyński własnym sumptem odnowił upamiętnienie. Były delegacje, kwiaty przemówienia, msza ekumeniczna. W tym roku jakoś wszyscy zapomnieli o rocznicy, choć nie tak dawno za sprawą niefortunnej ustawy Instytutu Pamięci Narodowej głośno było o polsko-żydowskich relacjach. Dzisiaj przed tablicą stoją wyblakłe plastikowe kwiatki i wygasłe znicze.

Reklama

fot.Jacek Szwic
Tablica pamiątkowa w miejscu straceń (20. 07. 2018)

Źródło i opracowanie własne

Reklama

Norman - niezalogowany 2018-07-28 22:13:27

Dajcie sobie juz spokój z tym judaizmem i czepiajcie sie niemców.Mam64 lata i znam historie rodzinne jak tym zydom pomagano z narazeniem zyci.Moze Rada Miasta Przemysla wyznaczy jakies miejsce w którym bedzie mozna zasadzić deba dla Zyda który uratował jednego Polaka.W Pikulicach jest mogiła na której jest napis po hebrajsku czyli "sprawiedliwy wsród Narodów Swiata"Czy kiedykolwiek choc jeden z tego narodu przyniósł wiazanke kwiatów,ale twierdza,że dzrewo oliwne rosnie.No to Panie Preztdencie wyznacz Pan jeden Ar dla posadzenia debów dla własnie tych walecznych Zydów
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Chrabąszcz - niezalogowany 2018-07-29 05:17:49

Wszystko co w tym miescie jest zawdzieczamy albo austriakom albo żydom. Nawet konunisci zbudowali wiecej niż obecna władza... to najgorszy okres przemysla w tym stuleciu. To stracone pokolenie, potrafi tylko zakladac kolorowe kominiarki i wykrzykiwac mowiac o sobie "jestesmy patriotami". Co oni zbuduja w tym miescie? Odp. Brzmi gówno!
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Rynek Psl - niezalogowany 2018-07-29 09:39:39

Przeczytałem wiele ksiazek i stwierdzam, ze oni byli jak ciamajdy i dali sie łapac do getta jak kroliki... A gdzie ich walecznosc? gdzie jakies poswiecenie? nic zero kompletne. Tylko do teraz placz i placz! drudzy murzyni ! martyrologia i lament cale zycie ! ktory wiek mamy ? Albo uciekali i nakradli albo dali sie zlapac i czekali na zbawienie. Nic im sie nie nalezy.... nic
odpowiedz
- Zgłoś wpis

Podziel się swoją opinią

Twoje zdanie jest ważne jednak nie może ranić innych osób lub grup.

Komentarze mogą dodawać tylko zalogowani użytkownicy.

Zaloguj się

Reklama
Norman - niezalogowany 2018-07-28 22:13:27

Dajcie sobie juz spokój z tym judaizmem i czepiajcie sie niemców.Mam64 lata i znam historie rodzinne jak tym zydom pomagano z narazeniem zyci.Moze Rada Miasta Przemysla wyznaczy jakies miejsce w którym bedzie mozna zasadzić deba dla Zyda który uratował jednego Polaka.W Pikulicach jest mogiła na której jest napis po hebrajsku czyli "sprawiedliwy wsród Narodów Swiata"Czy kiedykolwiek choc jeden z tego narodu przyniósł wiazanke kwiatów,ale twierdza,że dzrewo oliwne rosnie.No to Panie Preztdencie wyznacz Pan jeden Ar dla posadzenia debów dla własnie tych walecznych Zydów
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Chrabąszcz - niezalogowany 2018-07-29 05:17:49

Wszystko co w tym miescie jest zawdzieczamy albo austriakom albo żydom. Nawet konunisci zbudowali wiecej niż obecna władza... to najgorszy okres przemysla w tym stuleciu. To stracone pokolenie, potrafi tylko zakladac kolorowe kominiarki i wykrzykiwac mowiac o sobie "jestesmy patriotami". Co oni zbuduja w tym miescie? Odp. Brzmi gówno!
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Rynek Psl - niezalogowany 2018-07-29 09:39:39

Przeczytałem wiele ksiazek i stwierdzam, ze oni byli jak ciamajdy i dali sie łapac do getta jak kroliki... A gdzie ich walecznosc? gdzie jakies poswiecenie? nic zero kompletne. Tylko do teraz placz i placz! drudzy murzyni ! martyrologia i lament cale zycie ! ktory wiek mamy ? Albo uciekali i nakradli albo dali sie zlapac i czekali na zbawienie. Nic im sie nie nalezy.... nic
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Reklama
Piotrek - niezalogowany 2018-07-29 11:39:05

Pokażcie mi biednego żyda.... kurrr....
odpowiedz
- Zgłoś wpis
Rumak - niezalogowany 2018-07-29 15:24:00

Rynek Psl przeczytales wiele ksiązek i wszystko jak krew w piach... wniosek taki, ze nie czytakes ze zrozumieniem lub ksiazki pochodzily z watpliwego zrodla. Do Piotra... biedoty zydowskiej bylo w Przemyslu calkiem sporo. To ze stereotypy mowia ogolnie o zamoznosci zydow swiadczy tylko o ich inteligencji.
odpowiedz
- Zgłoś wpis
nhgfdsa - niezalogowany 2018-07-29 18:35:24

UKRAINA: UKARANO POLAKA, KTÓRY "WYZWOLIŁ" LWY NA CMENTARZU ORLĄTŚWIAT25 minut temuUDOSTĘPNIJKOMENTUJ (26)Sąd we Lwowie nałożył karę grzywny na obywatela Polski, który zniszczył płyty, zasłaniające dwa kamienne posągi lwów na Cmentarzu Orląt Lwowskich, tłumacząc, że chciał je wyzwolić - poinformowały w niedzielę lokalne media.Cmentarz Orląt Lwowskich/Piotr Jędzura/ReporterUkarany to mieszkaniec Krakowa, który został zatrzymany jako jedyna osoba z dziewięcioosobowej grupy uczestniczącej w tym zdarzeniu. "We Lwowie grupa młodych Polaków urządziła prowokację na Cmentarzu Orląt" - pisze portal Zaxid.net (czyt. Zachid.net). Mychajło Nahaj, dyrektor Cmentarza Łyczakowskiego, którego częścią jest Cmentarz Orląt, poinformował, że do zdarzenia doszło w sobotę. Dziewięciu młodych mężczyzn pozrywało płyty paździerzowe, które osłaniają posągi lwów, po czym rozbiegło się w różne strony. Policja zatrzymała jednego ze sprawców. "Człowiek ten poinformował w języku polskim, że zdecydował się na 'uwolnienie lwów'. Jest to absolutnie niedopuszczalne zachowanie, które można określić jako prowokację" - powiedział Nahaj. Polak Mateusz P. został za to skazany przez sąd we Lwowie na grzywnę w wys. 85 hrywien (12 zł) oraz musiał uiścić koszty sądowe w wys. 340 hrywien (47 zł). Przesuwana konserwacja rzeźbDwa kamienne lwy stanowiące niegdyś integralną część kolumnady Pomnika Chwały powróciły na Cmentarz Orląt Lwowskich w grudniu 2015 roku. O powrót rzeźb zabiegała polska Fundacja Dziedzictwa Kulturowego oraz Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi we Lwowie. O powrocie zabytkowych rzeźb, usuniętych w 1971 roku przez władze sowieckie, informowało wówczas Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które zapowiedziało, że konserwacja zniszczonych figur będzie przeprowadzona na wiosnę 2016 roku.Konserwacja jednak nie rozpoczęła się, gdyż lwowska rada obwodowa zwróciła się do policji o sprawdzenie, czy posągi znalazły się tam legalnie i czy ich ponowne umieszczenie na nekropolii nie ma charakteru antyukraińskiego. Od tego czasu lwy są zasłonięte.Założenia architektoniczneZgodnie z założeniem architektonicznym Rudolfa Indrucha - uczestnika walk o Lwów, który wygrał konkurs na zaplanowanie cmentarza w 1921 roku - głównego wejścia strzegły dwa kamienne lwy, z których jeden miał na tarczy herb Lwowa i napis: "Zawsze wierny", drugi zaś - godło Rzeczypospolitej oraz inskrypcję: "Tobie Polsko". Odsłonięcie Pomnika Chwały, łukowej gloriety złożonej z trzech pylonów oraz 12 kolumn, która okalała cmentarz od strony dzielnicy Pohulanka, miało miejsce 11 listopada 1934 roku. Całe założenie zostało zdewastowane w latach70. na polecenie władz ZSRR.Rzeźby, w przeciwieństwie do kolumn i nagrobków, które zmiażdżyły czołgi, nie zostały zniszczone, ale wywieziono je i ukryto. Cmentarz Obrońców Lwowa stanowi wydzieloną część cmentarza Łyczakowskiego we Lwowie. Znajdują się na nim mogiły uczestników bitwy o Lwów, poległych w latach1918-1920. Rekonstrukcja Cmentarza Orląt i podniesienie go ze zniszczeń jest zasługą pracowników firmy Energopol, którzy zaczęli porządkować teren zdewastowanego cmentarza w 1989 roku. Uroczystość ponownego otwarcia cmentarza odbyła się 24 czerwca 2005 roku. Uczestniczyli w niej ówcześni prezydenci Polski i Ukrainy. Z Kijowa Jarosław JunkoUDOSTĘPNIJWASZE KOMENTARZE(33)SORTUJUSTAW NICKREGULAMINW komentarzu możesz zamieszczać linkiDODAJ KOMENTARZNAJCZĘŚCIEJ WYRÓŻNIANEuwagazlypies- 6 min temuA może by tak zamiar głów przyprawić lwom podobizny Antoniego Macierewicza Groźnego i Karola Melexa Karskiego ?~NARÓD POLSKI- 3 min temua ilu emigrantów z Ukrainy zaprosił do Polski pisowaty rząd ? 3 miliony ? 4 miliony ? Co zrobimy gdy zaczna zabierać się za nasze kobiety ? Gdy zaczna upomonac się o nasze miasta ?~tradycja- 3 min temuA kiedy marsz ubolewaków w obronie tradycji ich ojców w onucach rodem z lepianek na kresach ZSSR ?~Socjalista- 8 min temuKiedy marsz KOD w obronie demokracji na Ukrainie?.ANTYPIS1994- 2 min temuZamknąć granice dla tej hordy wyglodnialych Ukraińców~detox- 2 min temuBohater - Polak - tak trzeba walczyć o polski Lwów. Podstępem i na wesoło. To "uwolnienie lwów" można traktować szerzej jako uwolnienie Lwowa. Ciekawe czy w tvppis co wspomną o tym. Niech to będzie odpowiedź na bombowe ataki szowinistów od bandery na polskie obiekty na polskich Kresach.~coto- 9 min temuUkraińcy mają tyle samo honoru co Niemcy. Jakby byli bliźniakami.~...- 3 min temuNa bank totalsi albo narodowce .~L- 7 min temuCzy Polska ma na wschodzie jakies przyjazne panstwa? Nie ma zadnego. Litwa, Rosja, Bialorus i Ukraina to najwieksi wrogowie.~fessta- 5 min temuTypowa talmudyczna pokretność ukraińskich chazarów.~Fhuu- 5 min temuLwów to Polskie miasto. Semper Fidelis..POPRZEDNIENASTĘPNE12Czytaj więcej na https://fakty.interia.pl/swiat/news-ukraina-ukarano-polaka-ktory-wyzwolil-lwy-na-cmentarzu-orlat,nId,2612527#utm_source=paste&utm_medium=paste&utm_campaign=chrome
odpowiedz
- Zgłoś wpis
STACHU - niezalogowany 2018-07-30 22:38:34

Nie ma ważniejszych problemów tylko rocznice miesięcznice i pomniki bohaterom
odpowiedz
- Zgłoś wpis