Żywa historia regionu. Projekt „My stąd” realizowany w ramach wparcia Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Historia opowiedziana przez konkretnych ludzi żyjących tu i teraz, dla których inspiracją jest ich mała ojczyzna w wielu wymiarach: artystycznym (słowo, muzyka, obraz), architektonicznym (ochrona, pielęgnacja, promocja dziedzictwa niematerialnego, na przykład: Twierdza Przemyśl, zabytkowe kamienice, kościoły, cerkwie, cmentarze), edukacyjnym (twórcy biografii, przewodników i opracowań historycznych związanych z regionem). Projekt obejmie także twórców ludowych (rzemiosło artystyczne, taniec ludowy, potrawy regionalne), zanikający folklor miejski (kapele podwórkowe) i regionalizmy leksykalne w języku mieszkańców pogranicza. Zaangażuje także osoby dbające o unikalny ekosystem doliny Sanu, rekonstrukcję rodzimych odmian drzew, krzewów (tutaj przyroda, krajobraz, walory turystyczne Pogórza Przemysko-Dynowskiego, Roztocza, okolicznych miast i wiosek).

Grupa docelowa projektu to mieszkańcy 4 powiatów województwa podkarpackiego: przemyskiego, jarosławskiego, lubaczowskiego, przeworskiego i samego Przemyśla. Jest ona tożsama z grupą czytelników gazety oraz użytkowników mediów społecznościowych „Życia Podkarpackiego” i portalu www.zycie.pl. To grupa o szerokim przekroju wiekowym (młodsi czytelnicy korzystają głównie z mediów społecznościowych oraz serwisu internetowego, a starsi w większej mierze z wydania papierowego) oraz społecznym, ponieważ „Życie Podkarpackie” jest jedynym medium lokalnym, tak bliskim czytelnikom w regionie. Informacja, z którą do nich docieramy, uwzględnia szerokie spektrum tematyczne, korespondujące z potrzebami poszczególnych grup, na przykład: edukacja, rynek pracy, rynek nieruchomości, promowanie idei zrównoważonego rozwoju, wyrównywanie szans awansu zawodowego kobiet, promowanie zdrowego stylu życia, wiedzy z zakresu ekologii, służby zdrowia.

Każdy z powiatów ma swój oryginalny rys kulturowy, ale jeden wspólny mianownik: wielokulturowość wynikającą z historii polskich kresów wschodnich, a obecnie polsko-ukraińskiego pogranicza. Redakcja „Życia Podkarpackiego” od dziesięcioleci informuje o wydarzeniach ważnych dla społeczności ukraińskiej w regionie. Obejmujemy patronatem medialnym większość z nich. Naszą ambicją jest podnoszenie rangi i znaczenia wydarzeń kulturalnych organizowanych przez mniejszość ukraińską zrzeszoną w Domu Ukraińskim w Przemyślu, w Związku Ukraińców w Polsce Oddział Przemyśl, podczas których mieszkańcy Przemyśla i regionu mają okazję poznać lepiej kulturę ukraińską. Wspomnijmy Dni Dobrosąsiedzkie, festiwale kultury ukraińskiej, pokazy dokumentów podejmujących prawa człowieka w filmie w ramach sieci Watch Docs, spotkania autorskie z pisarzami ukraińskimi (m.in. Oksana Zabużko), debaty i dyskusje dotyczące Ukrainy i relacji polsko- ukraińskich, koncerty zespołów ukraińskich. Jedną z ostatnich inicjatyw było objęcie patronatem medialnym projektu powstania polsko-ukraińskiego zespołu pieśni tradycyjnej Krajeczka. Owocem jest płyta o walorach edukacyjnych. Efektem tych wieloletnich działań jest wzajemne poznawanie swoich kultur, obyczajów, poszerzanie zakresu wzajemnego zaufania, a także  – co w naszej ocenie najistotniejsze – przełamywanie stereotypów wzajemnych ocen polsko-ukraińskich.

Projekt „My stąd” zaangażuje grupę około 100 osób, uczestników zajęć terapii zajęciowej, działającej w Warsztatach Terapii Zajęciowej w Korytnikach (powiat przemyski), a funkcjonującej w ramach organizacyjnych Polskiego Towarzystwa Walki z Kalectwem Oddział w Przemyślu. Ta grupa wraz z opiekunami przygotuje 20-minutowy program artystyczny oparty na lokalnych przyśpiewkach ludowych, który zaprezentuje podczas wydarzenia wieńczącego cykl artykułów pt. „My stąd”. Program połączony będzie z prezentacją strojów regionalnych, ludowych, narodowych. W wydaniu papierowym „Życia Podkarpackiego” w formie dwóch wywiadów pokażemy sylwetki dwóch osób, które od kilku dekad prowadzą warsztaty. Pierwsza z nich przygotowuje występy od strony reżyserskiej, tekstowej, muzycznej, scenograficznej. Druga od ponad 40 lat w ramach zajęć z uczestnikami terapii projektuje i szyje stroje. Garderoba warsztatów w Korytnikach może się pochwalić około 300 oryginalnymi strojami. Ponadto w materiale wideo zarejestrujemy przygotowania do wieńczącego projekt „My stąd” występu w Muzeum Narodowym Ziemi Przemyskiej.

Występ połączy kilka aspektów. Po pierwsze będzie okazją wyjścia uczestników warsztatów zajęciowych poza mury jednostki w przestrzeń „dla wszystkich”. Najczęściej takie wyjścia wiążą się ze spotkaniem w swoim środowisku. Są więc hermetyczne. Występ w MNZP przełamie ten schemat. Po drugie prezentacja w MNZP w praktyce zweryfikuje dostępność obiektu dla osób z niepełnosprawnościami. Obiekt zachowuje najwyższe standardy w tej kwestii, więc miejsce spotkania otworzy nowe perspektywy funkcjonalne MZNP w kontekście uczestniczenia większych grup osób z niepełnosprawnościami w programowej ofercie muzealnej i wystawienniczej MNZP. Przygotowany przez uczestników warsztatów zajęciowych program będzie miał swoją kontynuację podczas mikołajkowego spotkania z rodzicami, opiekunami, pracownikami Warsztatu Terapii Zajęciowej w Korytnikach. Dodatkowo przygotowany program artystyczny będzie dodatkową motywacją zaprezentowania efektów pracy ośrodka w innych instytucjach tego typu lub, na przykład, w okolicznych szkołach.

Ponadto w ramach projektu uwzględnimy osoby słabowidzące i niewidome. W tym celu przygotujemy podkast opisujący istotę projektu „My stąd”. Materiały wideo, podkast oraz inne materiały promujące projekt zamieścimy na stronie www.zycie.pl oraz redakcyjnych.

Artur Wilgucki