Bircza coraz bliżej bycia miastem

Wojewoda podkarpacki Ewa Leniart pozytywnie zaopiniowała wniosek Rady Gminy Bircza w sprawie nadania tej miejscowości statusu miasta i ustalenia jego granic. A to oznacza, że pozostał jeszcze tylko jeden krok, który z pewnością zostanie postawiony, aby po prawie 90 latach Bircza ponownie stała się miastem.

W grudniu 2022 r. znane były wyniki konsultacji społecznych w tej sprawie. Te rozpoczęły się 28 października. Na wyrażenie opinii mieszkańcy gminy mieli czas do 15 listopada. Mogli to zrobić, wypełniając przygotowaną dla nich ankietę, która była dostępna na stronie internetowej urzędu gminy, u sołtysów poszczególnych miejscowości i w samym urzędzie.
Bircza jako miasto lokowana była już w XV wieku. Straciła prawa miejskie po zmianie prawa w 1934 r. Taki status utraciły te z ludnością mniejszą niż 3 tys. [paywall]

Na pomysł „powalczenia” o odzyskanie praw miejskich wpadły władze gminy obecnej kadencji. Argumentowały, że dla miejscowości i gminy powinno to oznaczać nie tylko prestiż, ale i możliwości dalszego rozwoju. Przede wszystkim zaś otwarcie nowych ścieżek pozyskiwania zewnętrznego dofinansowania dla planowanych inwestycji. Bircza mogłaby się starać o finanse z funduszy europejskich, dedykowane nie tylko terenom wiejskim, ale również miejskim. Co było równie ważne dla mieszkańców: zmiana statusu nie pociągnęłaby za sobą żadnych zmian, które okazałyby się dla nich uciążliwymi, czyli od wymiany dowodów osobistych po wzrost niektórych opłat za usługi komunalne.

Pozytywne konsultacje

Żeby można było o czymkolwiek rozmawiać, pierwszym krokiem musiały być konsultacje społeczne. Bo jeśli mieszkańcy powiedzieliby „nie”, dalsze starania nie miałyby sensu. Do udziału w konsultacjach w całej gminie uprawnionych było 5 tys. 211 mieszkańców. Ostatecznie swój głos oddało 2 tys. 339 z nich. Za przywróceniem praw miejskich miejscowości było 1 tys. 971 osób, zaś przeciwko ledwie 212. Wstrzymało się 155. W samej Birczy w głosowaniu wzięło udział 400 mieszkańców. Za było 349, przeciwko 24, a 27 wstrzymało się od głosu. W całym głosowaniu odnotowano tylko 1 głos nieważny. Wśród głosujących z gmin: Borownica, Brzeżawa, Lipa i Żohatyn nie było ani jednej osoby, która oddałaby głos na „nie”.

Wiele pozytywnych aspektów

Wyniki konsultacji trafiły na biurko wojewody podkarpackiego Ewy Leniart, która była kolejnym ogniwem w staraniach. Niedawno pojawiła obszerna opinia przez nią parafowana, a dotycząca wniosku „w sprawie nadania statusu miasta miejscowości Bircza w powiecie przemyskim, w województwie podkarpackim i ustalenia jego granic”.

Jest jak najbardziej pozytywna. Wojewoda wychwaliła poziom rozwoju społeczno-gospodarczego Birczy. W opinii można wyczytać m.in. „(...) Miejscowość Bircza posiada historyczny układ urbanistyczny z czasów, kiedy miejscowość posiadała status miasta. W centrum miejscowości znajduje się rynek, który pełni funkcję kulturalno-rekreacyjną, jest miejscem spotkań mieszkańców oraz miejscem organizacji różnych wydarzeń patriotycznych, kulturalnych, sportowych i religijnych. Sposób zagospodarowania miejscowości nosi cechy charakterystyczne dla przestrzeni miejskich: utwardzone place publiczne, ciągi komunikacyjne i piesze, oświetlenia ulic (...). Uporządkowana zabudowa, ład przestrzenny oraz atrakcyjność wielu obszarów Birczy stwarza obecnie możliwość wzmocnienia szans na rozwój (...). Za zmianą statusu miejscowości przemawiają także względy historyczne, gdyż Bircza uzyskała prawa miejskie w XIV wieku, utraciła je w 1934 r. w wyniku wejścia w życie ustawy o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, stanowiącej o znoszeniu miast o liczbie mieszkańców niższej niż 3000. Ważnym aspektem jest również czynnik społeczny i oczekiwania mieszkańców, którzy w konsultacjach społecznych w znacznej większości opowiedzieli się za zmianą statusu miejscowości (...)”.