Czy kilkunastohektarowy teren wokół fortu na Kruhelu zostanie wpisany do rejestru zabytków? Mieszkańcy protestują

Mieszkańcy przemyskiej Zielonki protestują przeciwko pomysłowi wpisania otoczenia Baterii Pozycyjnej Fortu III Kruhel do rejestru zabytków. To ok. 15-hektarowy teren. Obawiają się, że przez ten zabieg stracą swoje działki. A jest ich dokładnie 65. Mają za złe Podkarpackiej Wojewódzkiej Konserwator Zabytków w Przemyślu Beacie Kot, że w swojej inicjatywie zupełnie ich pominęła.

Bateria Fortu III Kruhel jest zabytkiem chronionym. Jest wpisana do rejestru zabytków (w 1993 r.). Stanowi część zespołu obronnego wewnętrznego pierścienia Twierdzy Przemyśl. To fort pomocniczy linii fortyfikacji, obecnie w bardzo złym stanie technicznym. Jest częściowo zrujnowany. Natomiast przedpole Fortu III Kruhel jest chronione innymi formami[paywall].

– Obowiązuje tam strefa ochrony krajobrazowej, mówiąca o ograniczeniach wysokości i wyglądu obiektów z obowiązkiem wkomponowania ich w krajobraz. Studium Uwarunkowań i Kierunków Zagospodarowania Przestrzennego Miasta Przemyśla ujmuje strefę ochrony krajobrazu fortecznego Twierdzy Przemyśl i ustala zasady ochrony krajobrazowej – powiedział przewodniczący Zarządu Osiedla nr 17 „Zielonka” Stefan Bodnar.

– Obowiązuje zakaz zasadzeń zieleni wysokiej bez uzgodnienia z podkarpackim wojewódzkim konserwatorem zabytków. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Zielonka I i Zielonka II Południe, który jest obecnie procedowany, obejmuje ochroną krajobraz forteczny. Naszym zdaniem działania pani konserwator powinny iść w kierunku przestrzegania i kontroli tych zapisów, a nie blokowania działalności na tym terenie – uzupełnił.

Dlaczego bez społecznego dialogu?

9 marca br. Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot – zamieszczając je na stronie urzędu konserwatorskiego – wydała obwieszczenie, w którym zawiadamia o wszczęciu z urzędu postępowania, którego finałem będzie wpisanie do rejestru zabytków otoczenia Zespołu Baterii Pozycyjnej 3 Kruhel w Przemyślu.

Otoczenie to łącznie 65 działek, które należą do osób prywatnych. 23 marca br. minął termin zgłaszania uwag w tej sprawie.

– Obwieszczenie to zostało podane do wiadomości z pogwałceniem podstawowych norm dialogu społecznego – uważa S. Bodnar.

– Uważamy, że w tak istotnej sprawie, dotyczącej naszych własności, naszych praw – nie może odbywać się w takim rozmiarze poza naszymi plecami. Oczekiwaliśmy i oczekujemy od pani konserwator zabytków rzetelnej  informacji   w formie korespondencji czy spotkań. Z przykrością stwierdzamy, że w owym obwieszczeniu nie podano nawet adresu e-mail. Jako mieszkańcy osiedla Zielonka, a jednocześnie właściciele działek, od wielu lat zabiegamy o to, aby nie naruszyć wartości zabytkowych Fortu III Kruhel, a jednocześnie walczymy o umożliwienie zabudowy mieszkaniowej, jednorodzinnej parterowej i rozproszonej, nie zakłócając jego ekspozycji w terenie – stwierdził przewodniczący Zarządu Osiedla nr 17 „Zielonka”.

– Tak wygląda początek procedury wpisu danego obiektu do rejestru zabytków. Od obwieszczenia się zaczyna. Tym sposobem mieszkańcy zostali o tym poinformowani. Po tym fakcie wpłynęły do mnie protesty z ich strony. Tego się jednak spodziewałam. To jest forma dialogu. Dla mnie ważne jest to, że chcemy ochronić otoczenie najbardziej reprezentacyjnego fortu miasta – odpowiedziała B. Kot.

Generalny konserwator zabytków zanegował

Już raz próba wpisania otoczenia tej baterii była rozważana. Jeszcze za kadencji prezydenta Roberta Chomy.

W styczniu 2017 r. Generalny Konserwator Zabytków w Polsce wyjaśniła, że zgodnie z jednym z artykułów (konkretnie art. 3; paragraf 15) Ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, mianem „otoczenia” określa się teren wokół lub przy zabytku.

W związku z powyższym otoczenie tego zabytku w tak rozumianej formie nie może zostać ujęte w gminnej ewidencji zabytków, a co za tym idzie, w rejestrze zabytków. Na ten zapis powołują się m.in. mieszkańcy Zielonki.

Będą większe protesty?

19 marca br. w sali narad przemyskiego magistratu zorganizowali spotkanie, na które zaprosili m.in. byłą wojewódzką konserwator zabytków, obecnie radną Grażynę Stojak. Radną, która otrzymała mandat właśnie od mieszkańców osiedla Zielonka.

Obecna była m.in. dyrektor Biura Rozwoju Miasta UM w Przemyślu Joanna Balawender-Wcisło.

– Uważam, że wpis otoczenia baterii fortu jest bezzasadny, gdyż zamrozi on teren. Działania powinny iść w kierunku kontroli zabudowy i działań związanych z zagospodarowaniem, a nie w kierunku zamrożenia inwestycyjnego terenu – stwierdziła G. Stojak.

– Moim zdaniem wpis jest dużym nadużyciem względem mieszkańców i ich własności. Wszystko można uzgodnić na podstawie miejscowego planu, który obecnie jest procedowany jako Zielonka II Południe. Trzeba przystąpić do opracowania planu Zielonka III. Istniejący plan Zielonka I, uchwalony w 2014 roku, obecnie procedowany Zielonka II Południe i ten, który powinien powstać w przyszłości, czyli Zielonka III, będą, moim zdaniem, zupełnie wystarczającą ochroną przedpola fortu Kruhel – dodała.

– Stracimy w wypadku powstania strefy ochronnej jakieś 31 hektarów pod zabudowę, co stanowi 40 procent ogólnej powierzchni. Jednocześnie, w obecnym projekcie konserwator zabytków dodatkowo poszerza otoczenie fortu łącznie z istniejącą zabudową mieszkaniową, sięgając do ulic Grochowskiej i Ziemowita. Ten fakt wywołuje nasz głęboki niepokój. Zwracamy uwagę, że nasze działki, zabudowane i niezabudowane, radykalnie stracą swoją wartość rynkową w momencie wpisu do rejestru zabytków. Zapewniamy, że z chwilą wydania decyzji na naszą niekorzyść będziemy wnosić odwołania oraz domagać się zadośćuczynienia w formie odszkodowania za poniesione straty – podsumował S. Bodnar.

To działki rolnicze

– Działki, które znajdują się pod fortem Kruhel od strony południowej, są zakwalifikowane jako działki rolnicze. Od zawsze były to tereny przeznaczone do uprawy rolniczej, takie zaświadczenia przedstawili ich właściciele. A teraz ci sami właściciele mówią, że nie mogą postawić tam żadnego domu. Musieliby więc najpierw zmienić klasyfikację gruntu, aby móc głosić takie tezy – powiedziałą B. Kot.

– Z całą pewnością to sprawa wymagająca dodatkowych wyjaśnień i poproszę o to fachowców, planistów. Wystąpię o opinię, czy jest możliwość budowy tam czegokolwiek. A jeśli tak, to w jakiej odległości od fortu i w którym miejscu. Taka analiza powinna być wykonana przez miasto. A nie została. Zapewniam, że na tym terenie, nawet gdy zostanie wpisany do rejestru, jeśli ktoś będzie chciał, może uprawiać ziemię. Oczywiście nie wykluczam spotkania z mieszkańcami i wyjaśnienia im wszystkich wątpliwości – zapewniła.