Gmina wreszcie z oficjalnym herbem

Gminy, powiaty i samorządy województw mogą ustanawiać stosowną uchwałą własne herby, flagi bądź inne symbole, choćby łańcuchy z herbem dla włodarza czy pieczęć z herbem albo godłem herbowym. Nie mogą jednak ich wzoru określać dobrowolnie. Wszystko musi być zgodne z zasadami heraldyki i lokalną tradycją. Takie starania o ustanowienie własnych, oficjalnych symboli podjęła 2 lata temu gmina Przeworsk.

Ostatecznie, po wymianie licznej korespondencji, 10 maja br. gmina otrzymała wymaganą prawem pozytywną decyzję wspomnianej Komisji Heraldycznej, która jest niezbędna przed podjęciem stosownej uchwały w sprawie ustanowienia herbu, flagi, flagi stolikowej, baneru, sztandaru i pieczęci gminy oraz zasad ich używania. Tę radni podjęli 31 maja br. Jak prezentuje się nowy symbol gminy? Jako że kluczowe dla rozwoju ziem obecnej gminy wiejskiej Przeworsk było nadanie przez króla Władysława Jagiełłę dóbr ziemskich Janowi z Tarnowa herbu Leliwa i sprowadzenie do Przeworska zakonu bożogrobców, to właśnie te istotne wydarzenia znalazły odzwierciedlenie w herbie gminy. Wiele informacji na ten temat można znaleźć w uzasadnieniu historyczno-heraldycznym.

Rycerze herbu Leliwa i bożogrobcy

Jak mówią opracowania historyczne, Przeworsk i okolice zostały włączone do Polski w 1340 r. przez Kazimierza Wielkiego, a w 1387 r. król Władysław Jagiełło nadał osadę i szereg innych włości wokół Janowi z Tarnowa, wojewodzie sandomierskiemu. „Już w 1393 r. Przeworsk uzyskał prawa miejskie i erekcję parafii dla już istniejącego kościoła św. Katarzyny, który rok później Jan z Tarnowa przekazał bożogrobcom (Zakon Kanoników Regularnych Stróżów Grobu Chrystusowego). Dodatkowo uposażył ich w[paywall] ziemię pod budowę klasztoru i szpitala św. Ducha, a później także kilka wsi wchodzących w skład dzisiejszej gminy wiejskiej Przeworsk” – czytamy w uzasadnieniu. Były to dzisiejsze: Świętoniowa Wola, Studzian, Rozbórz, Mirocin i Gorliczyna. Dodatkowo w 1450 r. bożogrobcy kupili Ujezną. Jako że kościółek św. Katarzyny okazał się niewystarczający na potrzeby duszpasterskie, w 1430 r. wnuk Jana z Tarnowa, ówczesny właściciel miasta Rafał Tarnowski oraz jego syn Rafał Jakub Jarosławski rozpoczęli budowę nowej świątyni. Tak powstała dzisiejsza Bazylika Kolegiacka Ducha Świętego w Przeworsku.

Jak czytamy w uzasadnieniu historyczno-heraldycznym, w omawianym okresie pozostałe miejscowości dzisiejszej gminy Przeworsk albo jeszcze nie istniały (jak choćby Gwizdaj), albo pozostawały w rękach Jana z Tarnowa i jego potomków (jak Nowosielce). Tylko Grzęska i Ujrzejowice należały do innych właścicieli, przy czym ta druga z czasem też

Stała się własnością zakonu bożogrobców. Zatem to rycerstwo herbu Leliwa oraz zakon byli tymi, którzy wpłynęli na rozwój gospodarczy i demograficzny samego Przeworska, jak i miejscowości przyległych. Dlatego w herbie gminy w polu błękitnym widnieje czerwony krzyż patriarchalny (bo takim godłem na czarnej tarczy herbowej posługiwali się bożogrobcy w Polsce), a pod nim godło herbu Leliwa, tj. sześciopromienna gwiazda złota nad księżycem. Inna niż błękitna barwa pola tarczy nie wchodziła w grę, bo sugerowałaby wówczas inną wersję herbu szlacheckiego, który miał liczne odmiany, przypisane jednak do innych rodów.

Jak widać, nowy herb gminy wyraźnie nawiązuje więc do tradycji historycznej. Funkcjonuje już w codziennym obiegu, pytanie czy zmianę dostrzegli już mieszkańcy.