Kartka z pierwszych dni wojny w Donbasie [ZDJĘCIA]

13 czerwca 2014 roku było wyjątkowo zimno. Może dlatego, że było rano, a może z powodu dręczącej myśli – czy jeszcze kiedyś wrócę do rodzinnego miasta. Ludzie zebrali się w pobliżu dworca i czekali na pociąg Ałczewsk – Kijów. Nikt nie wiedział, co będzie dalej, mogli się jedynie domyślać.

Umieściłam w dwóch walizkach całe swoje życie. Nigdy nie myślałam, że kiedyś wyjadę z Donbasu, mając 17 lat. Siedziałam w pociągu i patrzyłam na rodziców przez brudne okno. Uśmiechałam się tak bardzo, jak tylko mogłam, chociaż naprawdę chciałam płakać. Starałam się pokazać rodzicom, że jestem dorosła. Patrzyłam na ludzi w wagonie, prawie wszyscy to uczniowie, którzy wyjeżdżali w jednym celu – napisać maturę. W dwóch obwodach egzaminy zostały anulowane. W zupełnej ciszy ruszyliśmy pociągiem w stronę Kijowa. Każdy miał w głowie pytanie: kiedy będziemy mogli wrócić do swojego miasta i do rodziców?

Towary z Rosji

W sklepach już w ogóle nie było ukraińskich produktów, wszystko zostało zamienione na towary z Rosji. Jednak obok nazw produktów było napisane LNR (Lugańska Narodowa Republika). Zakazano wszystkiego, co miało związek z Ukrainą. W szkołach nowa władza zakazała nauczania języka ukraińskiego, literatury i historii Ukrainy. Nie można było  powiedzieć słowa przeciw nowej władzy. W końcu wszyscy byli zadowoleni z nowej republiki. Prawdę mówiąc, wtedy każdy mógł być wrogiem, nawet bliscy ludzie. Rodzeństwo, wujkowie, ciotki lub przyjaciele zostali podzieleni na dwa obozy. Pierwszy obóz podtrzymywał poglądy proukraińskie, lecz drugi – prorosyjskie. Taka katastrofa miała miejsce niemal w każdej rodzinie.

Siedź w domu!

Od 2015 roku nowa władza Donbasu zmieniła walutę ukraińską – hrywnę, na rosyjskią − ruble. Poza tym Aleksiej Mozgowoj − dowódca brygady „Duchy” ogłosił prawo, które mówiło, że każda dziewczyna, która zostanie zauważona w barze wieczorem, zostanie aresztowana lub zgwałcona przez lokalny patrol. „Kobieta powinna siedzieć w domu i piec ciastka, jeśli tego nie robi lub zajmuje się czymś innym, jest prostytutką. Jeśli chcesz pozostać uczciwą i wierną swojemu mężowi, siedź w domu i haftuj” – to jego przesłanie. Tak Aleksiej Mozgowoj chciał zwiększyć duchowość wśród mieszkańców Donbasu.

Strach nasz codzienny

Trzej młodzi ludzie, dwóch chłopaków i dziewczyna, idąc swoją drogą, przecięli punkt kontrolny separatystów. Nie mieli nic złego na myśli, paraliżował ich strach, czy uda im się przekroczyć tak zwaną granicę. Wyszli z autobusu, w rękach trzymając wszystkie swoje walizki i paszporty. Granicę z Donbasem mogą przekroczyć tylko ludzie, którzy mają zameldowanie na tym terytorium. 

Zbliżyli się do nich dwaj separatyści z karabinami szturmowymi kałasznikow. Zabrali paszporty w niegrzeczny sposób i[paywall] odeszli do swoich bunkrów w pełnym milczeniu. Na zewnątrz było -15 stopni, a ludzie czekali, bo nie mieli innego wyjścia, żeby dostać się do swoich rodzin. Po 40 minutach przyszli separatyści i oddali prawie wszystkie paszporty, z wyjątkiem dwóch. Właścicieli zabrali do swojego bunkra i zaczęli przesłuchiwać. Pytania były proste: z jakiego jesteś miasta, czy masz rodzeństwo, jaki masz telefon i dlaczego nie wstąpiłeś do armii LNR, by bronić Donbasu. 

Żaden z  chłopaków nie znał poprawnych odpowiedzi, więc mówili prawdę. O tej sprawie dowiedziałam się od mojego bliskiego przyjaciela, który opowiedział mi swoją drogę do domu: – Kiedy siedziałem w tym bunkrze, myślałem tylko o Katarzynie, mojej dziewczynie, która czekała na mnie na mrozie. Myślałem, że nie ma wyjścia z tego bunkra, po prostu zabiorą nas do armii, a Katia zostanie tu z nimi. Myśli płynęły tak szybko, że właściwie zacząłem się dusić – opowiadał Walera. – Kiedy jeden z separatystów zabrał mój telefon i powiedział, że to już jego telefon, to nic nie odpowiedziałem. Pomyślałem, że to jest bardzo niska cena za nasze życie.

* częściowo zachowano oryginalną pisownię