Młodzi nie chcą wiązać swojej przyszłości z Przemyślem. Co to oznacza dla miasta?

Od lat panuje obiegowa opinia, jakoby Przemyśl nie miał zbyt wiele do zaoferowania ludziom młodym, wkraczającym na rynek pracy. Czy faktycznie nie postrzegają oni miasta jako miejsca, w którym chcieliby się rozwijać, żyć i pracować? Wyniki ostatnich badań przemyskiej uczelni pod hasłem „Mała ojczyzna – perspektywy i problemy – Przemyśl 2024”, nie pozostawiają złudzeń. Młodzi w większości nie chcą wiązać swojej przyszłości z Przemyślem. Dlaczego? I jakie mogą być tego konsekwencje dla miasta? O wynikach ankiet rozmawiamy z socjologiem doktorem Sławomirem Soleckim, prorektorem ds. rozwoju i współpracy Państwowej Akademii Nauk Stosowanych w Przemyślu.

Badanie ankietowe zatytułowane „Mała ojczyzna – perspektywy i problemy – Przemyśl 2024” to efekt współpracy PANS w Przemyślu z redakcją „Życia Podkarpackiego”, w ramach projektu „Liderka – Lider Lokalny”. Ankiety przeprowadzone zostały wśród uczniów klas maturalnych z Przemyśla i powiatu przemyskiego, zarówno liceum, jak i technikum (6 szkół ponadpodstawowych z Przemyśla oraz 2 szkoły ponadpodstawowe z powiatu przemyskiego – Nienadowej i Radymna) i dotyczyły problematyki migracji osób młodych do większych miast oraz jej powodów. Podobna tendencja obserwowana jest w  mniejszych aglomeracjach w całej Polsce. Czy jest na nią jakieś lekarstwo i jakie są oczekiwania młodych stających u progu kariery zawodowej? Jak projektują swoją przyszłość po szkole średniej? Czy w dalszym ciągu w tych planach przewija się temat studiów? 

– podkreśla S. Solecki.

Obecnie nie już wśród młodych popularne przekonanie utrzymujące się przez lata, że wyższe wykształcenie jest gwarantem dobrze płatnej pracy. Okazuje się, że co piąty człowiek posiadający wyższe wykształcenie pracuje poniżej swoich kwalifikacji.

– dodaje S. Solecki. I wskazuje, że z dotychczasowych obserwacji wyłania się obraz młodego człowieka, który dość racjonalnie podchodzi do swojej przyszłości i chce ją dobrze zaplanować. W jego opinii dziś nieco stereotypowo myśli się o tzw. generacji „Z” wchodzącej w dorosłość, jako tej nastawionej nieco inaczej do rzeczywistości niż poprzednie pokolenia. Badania pokazują jednak, że kilkanaście procent młodzieży maturalnej dorywczo pracuje, a nieliczni mają już własną działalność. Obraz rozleniwionego i roszczeniowego młodego pokolenia niekoniecznie zyskuje więc potwierdzenie.

Badania przeprowadzone w ramach ankiet PANS wskazują również na fakt, że młodzi cenią sobie nie tylko szybką stabilność finansową, ale i satysfakcję z pracy. Ich dylemat ogniskuje się wokół wiążącego się z tymi kwestiami wyboru: zostać w rodzinnym mieście czy wyjechać? Po ukończeniu okresu edukacji pozostać w rodzinnych stronach (Przemyślu czy powiecie przemyskim) zamierza ledwie 11 proc. ankietowanych. Ponad 70 proc. raczej nie myśli bądź zdecydowanie nie myśli o pozostaniu w nich. Decydująca w tej materii jest atrakcyjność miasta w oczach młodych. Te przemyślenia mają swoje podłoże i z pewnością będą mieć określone skutki dla Przemyśla.

Jak zaznacza nasz rozmówca, młodzież ma w obecnych czasach dużo większe niż kiedyś poczucie własnej wartości na rynku zawodowym, co wynika m.in. z tego, że już na etapie szkoły średniej niejednokrotnie ma możliwość skorzystania z wyjazdów zagranicznych połączonych z praktykami. To daje okazję do konfrontacji swoich kompetencji i umiejętności z tym, czego oczekują choćby zagraniczni pracodawcy i podnosi wiarę we własne możliwości, co z kolei rzutuje na późniejsze plany i aspiracje.

Skoro lokalna młodzież nie widzi swego miejsca w Przemyślu, to w takim razie gdzie? Jak wskazują odpowiedzi na pytania ankietowe – w dużych ośrodkach miejskich typu Kraków, Rzeszów, Warszawa, ale też za granicą. Co mogłoby sprawić, że zdecydowaliby się jednak zostać w Przemyślu? Na to pytanie padają odpowiedzi typu: lepsza oferta pracy, lepsze zarobki, większy rozwój miasta. Co znamienne, główna odpowiedź na tak postawione pytanie brzmi „nic”.

Szans zrealizowania swoich marzeń zawodowych w miejscu zamieszkania upatruje tylko 24 procent młodych. Głównie w sektorze publicznym, jak służby mundurowe (ponad 18 proc.) czy zawody medyczne (ponad 11 proc.), ale też pracując na własny rachunek (ponad 15 proc.). Pozostałe ponad 75 procent takowych szans nie widzi. Młodzi w udzielonych odpowiedziach wskazali też powody, zaliczając do nich: brak możliwości rozwoju w pożądanej dziedzinie, słabo rozwinięty rynek pracy w mieście czy ogólnie słaby rozwój miasta. To ewidentnie pokazuje, że patrzą na swoją przyszłość w kontekście możliwości, jakie daje miasto.

– podkreśla S. Solecki z PANS w Przemyśla.

– uzupełnia, podkreślając, że sytuacja Przemyśla jest podwójnie trudna, nie tylko ze względu na fakt, że jako mniejsze miasto ma problem z odpływem ludzi młodych do większych aglomeracji, ale też z powodu swojej peryferyjności, czyli położenia daleko od centrum. Konieczny wydaje się więc pomysł na miasto.