Nagrobek ks. Sapiehy w Łętowni odnowiony i poświęcony [ZDJĘCIA]

27 października 2022 roku odbyło się w Łętowni poświęcenie i przekazanie pod opiekę nagrobka księcia Leona Aleksandra Sapiehy (1883-1944) miejscowej szkole podstawowej im. Jana Pawła II.

Uroczystość poprzedziła msza św. w kościele filialnym pw. św. Stanisława Kostki w Łętowni, koncelebrowana przez trzech księży: ks. proboszcza Pawła Storka, wikariusza Wojciecha Szulara z parafii Kuńkowce oraz prałata ks. Stanisława Bartmińskiego z Krasiczyna.

Podczas mszy homilię wygłosił ks. prałat Stanisław Bartmiński, a oprawę muzyczną zapewnił miejscowy organista, pisarz, poeta i prozaik Mateusz Pieniążek.

Następnie w asyście pocztów sztandarowych, przedstawicieli rodziny ks. Sapiehów, duchowieństwa, władz samorządowych powiatu przemyskiego wraz Andrzejem Hukiem, wójtem gminy Przemyśl, młodzieży szkolnej wraz z gronem pedagogicznym, lokalnej społeczności oraz delegacji Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu, Zespołu Zamkowo-Parkowego w Krasiczynie i zaproszonych gości, udano się na miejscowy cmentarz, gdzie dokonano uroczystego odsłonięcia nagrobka śp. ks. Leona Sapiehy.

Należy przy tym podkreślić, że miejsce pochówku księcia zostało odnowione dzięki staraniom i funduszom Rady Pamięci i Męczeństwa IPN, a także Bogusławy Pieczyńskiej, prezes Towarzystwa Przyjaciół Przemyśla i Regionu oraz Janiny Biernat, sołtys w Łętowni.

Świadectwo ogromnej pracy

Wydarzenie było wprawdzie symbolicznym, ale ważnym wyrazem pamięci oraz uznania dla jego zasług. Jako potomek wielkiego rodu szlacheckiego ks. Sapiehów, kontynuator tradycji rodzinnej, pozostawił świadectwo ogromnej pracy na wielu obszarach działań. Ks. Leon Sapieha na kartach historii Polski zapisał się jako zasłużony weteran, działacz narodowy, polityk i społecznik.

W czasie I wojny św. walczył o niepodległość naszego kraju, a następnie w wojnie bolszewickiej w 1920 roku jako żołnierz 8 Pułku Ułanów im. ks. Józefa Poniatowskiego.

Podczas II wojny światowej działał w strukturach Związku Walki Zbrojnej oraz w Armii Krajowej. Był aresztowany i więziony przez Niemców w okresie od listopada 1939 roku do czerwca 1940.

Miał też spory udział w[paywall] odbudowie państwa polskiego. Jako ziemianin, poseł na Sejm RP IV kadencji w 1935 roku działał na rzecz rozwoju polskiej gospodarki i wsi.

Miał wiele pasji i zainteresowań. Był lotnikiem, hodowcą koni i podróżnikiem. Działał m.in.: w Towarzystwie Geograficznym we Lwowie. Często podróżował w celach naukowych, myśliwskich, krajoznawczych i dla zbadania możliwości kolonizacyjnych.

Jego udział w tej organizacji przyczynił się zapewne do pogłębienia wiedzy geograficznej oraz prowadzonych badań naukowych, bliższego poznania świata, wymiany doświadczeń i nawiązywania kontaktów w środowisku geografów i pasjonatów podróży.

Plantacja kawy i herbaty

Na przełomie 1926/1927 roku, dzięki pomocy hr. Jana Szembeka i Polskiej Legacji oraz przy poparciu rządu belgijskiego, książę wraz z małżonką Katarzyną zorganizowali ekspedycję do Afryki, prowadzącą przez Lasy Iturii. Tam też polowano oraz poznawano kulturę i obyczaje plemion zamieszkujących te tereny.

Podczas późniejszej podróży do Afryki w latach 1928 – 1930 książę zdecydował się na zakup 500 ha ziemi w Ngesho, nad jeziorem Mokoto, w celu założenia plantacji kawy i pierwszej w Kongo plantacji herbaty. Książę wielokrotnie podkreślał, chwaląc się przy tym, że jest jedynym ziemianinem w Polsce, który może wyprodukować u siebie całe swoje pierwsze śniadanie, łącznie z kawą i herbatą.

Zwieńczeniem licznych podróży księcia Leona były wydawane książki: „Lasy Iturii. Wspomnienia z podróży” (Kraków 1928) oraz „Wulkany Kivy. Wspomnienia z podróży” (Kraków 1934).

Działalność społeczna i charytatywna książąt Sapiehów była oparta na długoletniej tradycji przekazywanej z pokolenia na pokolenie. Jako wierni katolicy wspierali zarówno kościół rzymskokatolicki, jak i greckokatolicki. Książę angażował się także w prace Polskiego Czerwonego Krzyża. Ponadto unowocześnił i wyremontował krasiczyński zamek pod kierunkiem architekta Adolfa Szyszko Bohusza.

Przewodniczył również przemyskiemu i jarosławskiemu oddziałowi PCK. Okres II wojny światowej to czas, kiedy wraz z żoną Katarzyną z Potockich aktywnie wspierał lokalną społeczność.

Leon Sapieha organizował w Korytnikach, niedaleko Krasiczyna, kółko rolnicze i ośrodek zdrowia, rozpoczął współpracę z Radą Główną Opiekuńczą, wydawał za darmo ludziom opał, organizował akcję dożywiania dzieci, wysyłał paczki dla jeńców oraz zainicjował wśród ziemian akcję pomocy materialnej dla potrzebujących.

Ocalił również cenne pamiątki rodzinne, dzieła stuki, wywożąc je z Krasiczyna do ówczesnego arcybiskupa, późniejszego kardynała Adama Stefana Sapiehy do Krakowa.

Książę zmarł 27 września 1944 roku, a następnie został pochowany 1 października 1944 roku na cmentarzu w Łętowni, obok swego szwagra, Andrzeja Marii Potockiego. Wdowa po księciu Leonie, księżna Katarzyna z Potockich, w 1945 roku opuściła terytorium Polski, znajdując początkowo schronienie w Ngesho w Kongu Belgijskim, po czym w 1962 roku przeniosła się do Belgii i tam spędziła resztę swojego życia.