Najstarsze klasztorne umocnienia odkryte na terenie klasztoru oo. Franciszkanów-Reformatów?

Na terenie klasztoru oo. Franciszkanów-Reformatów na placu Na Bramie w Przemyślu – przy wiekowej zakonnej altanie – trwają prace remontowo-budowlane prowadzone pod okiem Podkarpackiego Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Przemyślu. Jak się okazuje, dostarczyły one ciekawych odkryć. – Przyznam szczerze, że trochę się ich spodziewaliśmy – powiedziała Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków w Przemyślu Beata Kot.

W niewielkim przyklasztornym ogrodzie odsłonięty został ciekawy obiekt. Być może – jak przypuszczają pracownicy PWUOZ – jest to fragment najstarszych umocnień klasztornych.

– Obecnie za wcześnie, aby zdecydowanie[paywall] móc to określić i ocenić. Analiza porównawcza dostępnych materiałów nie określa zdecydowanie tego miejsca. Badany fragment murów klasztornych znajduje się mniej więcej pośrodku założenia i widać okrągłą budowlę z fragmentem murów. Najstarsze dostępne mapy z 1855, 1895 i 1898 roku w zasadzie nie oznaczają tego miejsca. Najwięcej mówi nam być może fragment ze znanego fresku z kościoła Ojców Franciszkanów, przedstawiający scenę cudownego uratowania Przemyśla oblężonego przez wojska Jerzego Rakoczego w 1657 roku. Widzimy na nim zespół klasztorny reformatów otoczony murami obronnymi. Należy jednak pamiętać, że malowidło powstało po wybudowaniu kościoła i dzieli je od przedstawianej sceny ponad sto lat – wyjaśniła B. Kot.

Klasztor był niszczony

Klasztor był zniszczony w 1648 r. przez Kozaków i w 1657 r. przez wspomniane wojska Rakoczego. W latach 1657 – 1664 odbudowano założenie już jako przyczółek umocnień miejskich związanych z pobliską Bramą Lwowską, otoczony murem obronnym ze strzelnicami, basztami i fosą.

Mieczysław Orłowicz w swoim „Przewodniku po Przemyślu” stwierdza, że pierwszy kościół z fundacji Piotra Cieciszowskiego z Żurawicy i jego żony Felicyanny ze Stadnickich był drewniany i podaje datę budowy 1627 r. Podaje także, że – o czym mówi tablica pamiątkowa przy wejściu – wojewoda podolski Andrzej Maksymilian Fredro zamienił kościół w małą forteczkę, otaczając go murem z czterema basztami.

Wiemy również, że w 1856 r. wschodnia część parceli zakonnych została zajęta pod budowę linii kolejowej, a w latach 1873 – 1874 rozebrano większą część murów obronnych, a fosę zasypano.