Narodowe Czytanie poezji Jana Kochanowskiego w PBW w Przemyślu

Dlatego dotychczas przypominaliśmy sobie m.in. „Pana Tadeusza” Adama Mickiewicza, „Quo Vadis” i „Potop” Henryka Sienkiewicza, „Balladynę” i „Kordiana” Juliusza Słowackiego, „Wesele” Stanisława Wyspiańskiego, „Przedwiośnie” Żeromskiego itd. Tegoroczną lekturą Narodowego Czytania była poezja Jana Kochanowskiego, w której „głęboka zaduma nad światem łączy się z humorem, a idee humanizmu z dojrzałą refleksją obywatelską i troską o Ojczyznę. Nasz wybitny renesansowy twórca zawarł w swoich utworach emocje oraz przeżycia prawdziwie uniwersalne i dzięki temu bliskie nam współczesnym. Napisana przepiękną polszczyzną, pełna mądrych rad poezja Mistrza z Czarnolasu to niezwykła kronika myśli i obyczajów dawnej Rzeczypospolitej, która łączy pokolenia i jest nadal aktualna” (z listu poprzedniej Pary Prezydenckiej – Agaty Kornhauser-Dudy i Andrzeja Dudy – do uczestników akcji).

Tradycyjnie oficjalne obchody Narodowego Czytania odbywają się w pierwszą sobotę września. Tak też było w tym roku – 6 września wspólnie czytano utwory Kochanowskiego – ojca polskiego języka literackiego w bibliotekach, centrach kultury, szpitalach, parkach, na rynkach miast itp.

Jak co roku do akcji przyłączyła się również Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Józefa Gwalberta Pawlikowskiego w Przemyślu przy PZPW w Rzeszowie, która zaprosiła do głośnego czytania uczniów i nauczycieli przemyskich szkół ponadpodstawowych oraz przedstawicieli lokalnych urzędów i instytucji, w większości odpowiedzialnych za rozwój edukacji oraz kultury w mieście i regionie. Uwzględniając jednak trudności związane z organizacją nowego roku szkolnego, biblioteka zorganizowała omawiane spotkanie w nieco późniejszym, ale za to dogodniejszym dla szkół terminie, tj. we wtorek, 23 września.

Honorowy Patronat nad wydarzeniem, oprócz pary prezydenckiej, objęli Wojciech Bakun – prezydent Przemyśla oraz Bożena Ryczan – starosta przemyski. Spotkanie otworzył dr Piotr Pękalski – wicedyrektor PZPW w Rzeszowie ds. PBW w Przemyślu, który omówił historię i ideę akcji Narodowego Czytania oraz powitał obecnych nauczycieli, uczniów i gości honorowych: starostę Bożenę Ryczan, zastępcę prezydenta Przemyśla Krzysztofa Majchera, dyrektora przemyskiej Delegatury KO w Rzeszowie Tomasza Dziumaka, wicedyrektora PCEN ds. Oddziału w Przemyślu Zbigniewa Hamielca, kierownik Działu Udostępniania Zbiorów Przemyskiej Biblioteki Publicznej Agatę Pilawę oraz Agnieszkę Bobowską-Hryniewicz oraz Małgorzatę Stadnik – reprezentujące Archiwum Państwowe w Przemyślu.

Spotkanie otworzył dr Piotr Pękalski – wicedyrektor PZPW w Rzeszowie ds. PBW w Przemyślu, który omówił historię i ideę akcji Narodowego Czytania oraz powitał obecnych nauczycieli, uczniów i gości honorowych.

Następnie wszyscy zebrani usłyszeli kilka fraszek w wykonaniu Matyldy Kędzior oraz Iwony Charydczak – laureatek konkursu recytatorskiego poezji Jana Kochanowskiego pt. „Kto mi dał skrzydła?”, który odbył się w PBW w Przemyślu w maju 2025 r.

Kolejnym punktem programu było głośne odczytanie, przez wspomnianych wyżej gości honorowych, fragmentów mniej znanych utworów Jana Kochanowskiego, m.in. manifestu poetyckiego „Muza”, poematu satyryczno-politycznego „Satyr albo Dziki mąż…”, wierszy „O śmierci Jana Tarnowskiego…”, „Proporzec albo hołd pruski”.

W dalszej części wydarzenia uczniowie z I Liceum Ogólnokształcącego, Zespołu Szkół Elektronicznych i Ogólnokształcących, Zespołu Szkół Usługowo-Hotelarskich i Gastronomicznych oraz Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego nr 1 w Przemyślu przypomnieli słuchaczom najpiękniejsze fragmenty elegii (po polsku i po łacinie), psalmów i pieśni, w tym „Pieśni świętojańskiej o sobótce”. Całość przeplatana była współczesnymi, muzycznymi aranżacjami wybranych utworów Kochanowskiego.

Ostatnim, ale bardzo znaczącym punktem spotkania, była prelekcja dr Małgorzaty Wilguckiej „Treny Jana Kochanowskiego jako arcydzieło liryki funeralnej. Konteksty i nawiązania”, przeplatana odczytaniem fragmentów wybranych trenów przez uczniów II Liceum Ogólnokształcącego w Przemyślu. (…) Na zakończenie wszyscy, którzy aktywnie włączyli się w przebieg tego literackiego święta, otrzymali oficjalne podziękowania od PBW w Przemyślu. Jako organizatorzy dziękujemy za wspaniałe spotkanie i już dziś zapraszamy do uczestnictwa w przyszłorocznej edycji Narodowego Czytania, podczas której zmierzymy się z niełatwym dziełem Adama Mickiewicza pt. „Dziady”.

Elżbieta Krupa