O „Polskich Termopilach” pamięć nie zginie [ZDJĘCIA]

Pod kurhanem-memoriałem „Polskich Termopil” w Zadwórzu na Ukrainie 21 sierpnia br. odbyły się uroczystości z okazji 101. rocznicy bohaterskiego boju batalionu 330 młodych polskich ochotników lwowskich pod dowództwem kapitana Bolesława Zajączkowskiego z I Armią Konną Siemiona Budionnego. Bitwy, która zatrzymała pochód bolszewików na Lwów. Uroczystości zostały zorganizowane przez Polskie Towarzystwo Opieki nad Grobami Wojskowymi.

Przy pomniku została odprawiona msza św. w intencji bohaterów. Nie zabrakło przemówień przedstawicieli władz państwowych i samorządowych oraz środowisk kresowych, uroczystego zapalenia zniczy oraz złożenia symbolicznych wieńców i wiązanek kwiatów. W wydarzeniu wzięła udział delegacja rzeszowskiego oddziału Instytutu Pamięci Narodowej na czele z dyrektorem Dariuszem Iwaneczką. Obecny był niestrudzony Stanisław Szarzyński, prezes Stowarzyszenia Pamięci Polskich Termopil i Kresów. im. ks. Bronisława Mireckiego w Przemyślu[paywall]. Do Zadwórza przybyli także uczestnicy zorganizowanego przez Światowy Związek Kresowy Rowerowego Rajdu Zadwórzańskiego, który swój start miał spod pomnika Orląt Przemyskich.

Bohatersko do końca

Bitwa pod Zadwórzem to jedno z wydarzeń wojny polsko-bolszewickiej. 17 sierpnia 1920 r. kilkusetosobowy, złożony głównie z lwowskiej młodzieży, batalion Małopolskich Oddziałów Armii Ochotniczej pod dowództwem kapitana Bolesława Zajączkowskiego przez 11 godzin stawiał heroiczny opór dwudziestokrotnie silniejszym oddziałom bolszewickim. Pod Zadwórzem, czyli ukraińską wsią położoną 33 km od Lwowa, poległo 318 młodych lwowian – niemal wszyscy żołnierze polskiego batalionu. Dzięki ich postawie bolszewicy nie zdobyli Lwowa, opóźnił się także ich marsz w głąb Polski. 

Batalion uległ dopiero po przybyciu nowych sił kawalerii bolszewickiej i po wyczerpaniu amunicji. Zdziesiątkowani, pozbawieni amunicji, walczyli do końca na kolby i bagnety. Większość poddających się została rozsiekana przez Kozaków. Ostatni akt dramatu rozegrał się w pobliżu budki dróżnika kolejowego, gdzie bolszewicy zmasakrowali ostatnich 30 pozostałych przy życiu ochotników. Dowódca, kpt. Zajączkowski, popełnił samobójstwo wraz z resztą ocalałych oficerów. Ciała pięciu poległych oficerów, które dało się zidentyfikować, zostały pochowane na cmentarzu Orląt we Lwowie. Reszta bohaterów spoczęła na żołnierskim cmentarzu, w pobliżu usypanego na ich cześć kurhanu, gdzie umieszczono tablicę pamiątkową z napisem: „Orlętom poległym w dniu 17 sierpnia 1920 roku w walkach o całość ziem kresowych”.

Polskie Termopile