Przyrodnik – uczony – nauczyciel

Wyjątkowe położenie Przemyśla nie od dziś stanowi punkt wyjścia w licznych rozważaniach naukowych. Tym razem, dzięki wspólnej inicjatywie Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej i Towarzystwa Przyjaciół Nauk w Przemyślu doszło 21 listopada do zorganizowania sesji przyrodniczo-historycznej, podczas której sporo mówiono o bioróżnorodności Przemyśla i okolic zarówno dzisiaj, jak i w przeszłości. Konferencja naukowa „Tadeusza Trelli pasje i zbiory, w 140 rocznicę urodzin” była znakomitym pretekstem, aby przyjrzeć się bogatemu dziedzictwu przyrodniczemu regionu.

Postać i dzieło

Tadeusz Trella (1885-1940), wychowanek przyrodników Uniwersytetu Lwowskiego, długoletni nauczyciel I Gimnazjum im. Słowackiego i krótko gimnazjum zasańskiego, zasłynął z dorobku dotyczącego entomologii i fizjografii okolic Przemyśla. Specjalizował się w badaniach chrząszczy. W muzeum TPN (dziś MNZP) opiekował się tworzoną wówczas kolekcją przyrodniczą. Współpracował z lwowskim kołem sekcji zoologicznej Komisji Fizjograficznej PAU w Krakowie, a jego zbiory koleopterologiczne przechowywane są obecnie w Muzeum Przyrodniczym Instytutu Systematyki i ewolucji Zwierząt PAN w Krakowie i stanowią do dziś podstawę rewizji i porównań. Jako delegat Państwowej Rady Ochrony Przyrody był orędownikiem i inicjatorem powstania przemyskiego Rezerwatu Wisienki stepowej, stworzył podwaliny projektu utworzenia Turnickiego Parku Narodowego.

O dziedzictwie Trelli

Organizatorami konferencji byli mgr Bożena Mocarska-Szwic i mgr inż. Grzegorz Poznański, którzy zebrali w MNZP znakomite grono prelegentów. Już pierwszy wykład prof. dr hab. Marii Łanczont o przyrodzie nieożywionej był znakomitym wprowadzeniem w problematykę. Dalej sporo mówiono o przemianach lokalnej flory, badaniach ornitologicznych, tradycjach ochrony przyrody, badaniach przyrodniczych w ramach TPN czy w końcu poświęcono miejsce życiu i osiągnięciom Trelli. Wśród mówców byli: dr inż. Stanisław Kucharzyk, mgr Liliana Witkowska-Wawer, mgr Józef Hordowski, dr hab. Łukasz Przybyłowicz, dr hab. Grażyna Stojak, prof. UR, prof. dr hab. Tomasz Pudłocki, mgr Bożena Mocarska-Szwic, dr Arkadiusz S. Więch, dr Paweł Brzegowy i mgr inż. Grzegorz Poznański.

***

Ogromna szkoda, że w obradach nie uczestniczyły delegacje ze szkół i nauczyciele przedmiotów przyrodniczych. Niestety, ci drudzy rzadko mają możliwość zetknięcia się z w teorii z dziedzictwem przyrodniczym regionu, bo tego typu konferencji organizuje się w Przemyślu niezwykle mało. A w czasie pracy nauczycielskiej Trelli wycieczki szkolne urządzane z młodzieżą były niezwykle popularną metodą pracy i uzupełnieniem lekcji szkolnych. Ilu jego następców dziś regularnie daje możliwość dzieciom i młodzieży poznawania lokalnej przyrody, chodząc szlakami po okolicy i obserwując florę i faunę? Warto zatem może czasem popatrzeć w przeszłość i zainspirować się pewnymi pomysłami, które są uniwersalne i ponadczasowe. A kto wie, może z niektórych obserwacji z czasem powstanie coś bardziej poważnego i trwałego.

Tomasz Pudłocki