Terror telefoniczny! Jak się przed nim bronić?

Agresywna reklama, głuche telefony, stalking – jeśli utrudniają nam życie, mamy prawo reagować i bronić się przed nękaniem na różne sposoby, adekwatnie do sytuacji. Możemy dochodzić swych praw u operatora sieci komórkowej, cofnąć zgodę na przetwarzanie danych osobowych, żądać usunięcia danych od administratora konkretnej bazy. Uporczywe nękanie ścigane jest na mocy kodeksu karnego.

Niekiedy, wcale nierzadko, odbieramy telefon, a co za tym idzie komunikat mający nas zachęcić do zapoznania się z określoną ofertą handlową, w konsekwencji do nabycia danego produktu. Bywa, iż telemarketerzy zapraszają, wręcz zwabiają potencjalnych kupców na rozmaite pokazy, informują o wygranych, licząc na spontaniczną, nieprzemyślaną reakcję konsumenta. Tymczasem, jak powszechnie wiadomo: „Aby wygrać, trzeba grać”.

Sytuacja 1

Nasze dane są często odkupywane przez firmy bazujące na telemarketingu od innych firm, instytucji. – Pod koniec ubiegłego roku dzwoniono do mnie kilkakrotnie z[paywall] numeru 223906890. Jestem nieufna, nie odbierałam, a numer zapisałam. W końcu odebrałam. Kobiecy głos w słuchawce oznajmił, iż wygrałam odkurzacz, po którego odbiór mam się zgłosić do restauracji „Trojka”. Poproszona zostałam o podanie swego adresu celem przesłania zaproszenia na prezentację produktu. Nie zgodziłam się, więc dalszego ciągu nie było. Zapytałam jeszcze tylko, co będzie, jeśli przyjdę bez zaproszenia, ostatecznie – skoro wygrałam, to wygrałam. Wtedy dowiedziałam się, że ochroniarze mnie nie wpuszczą –  opowiada przemyślanka. Wiele osób otrzymało podobne telefony. Kiedy jedna z nich, poirytowana nachalnością telemarketerki, zażądała informacji odnośnie administratora bazy danych, miła pani, reprezentująca firmę Beauty@Spa, rozłączyła się.

Pamiętajmy, telemarketer ma obowiązek powiedzieć nam, kto jest administratorem danej bazy i jaki jest jego adres. Wówczas możemy, powołując się na Ustawę o ochronie danych osobowych, na piśmie zażądać wstrzymania przetwarzania danych oraz ich usunięcia (art. 32 ust. 1 pkt 6), domagać się informacji o źródle pochodzenia danych w konkretnej bazie, pełnej ich zawartości oraz o tym, jak długo dane w bazie się znajdują, komu i w jakim zakresie zostały przekazane dalej (art. 32 ust. 1 pkt 1-5; art. 33 ust. 1 pkt 1-4).

Sytuacja 2

Oto przykład z lutego br. – W ciągu dwóch dni dzwoniono do mnie 10 razy z Bydgoszczy, z numeru 523353990. Jeden, dwa sygnały i dzwonek się urywał, jakby chciano mnie sprowokować do oddzwonienia. W końcu udało mi się na czas odebrać. Po drugiej stronie głucha cisza. Zrobiłam wywiad wśród znajomych, do nich też dzwoniono ze wspomnianego numeru, niektóre osoby rzekomo coś wygrały, jednak nie zainteresowały się wygraną – informuje redakcję Czytelniczka.

Z pewnością nie warto oddzwaniać na nieznane numery, apeluje o to przemyska policja.  – Komenda Miejska Policji w Przemyślu nie otrzymała zgłoszeń, których przedmiotem byłby czyn niedozwolony związany ze wskazanym numerem telefonu (5233539090 – przyp. AB). Oczywiście, jeżeli taka informacja trafi do naszych funkcjonariuszy, natychmiast zostaną wszczęte czynności zmierzające do ustalenia charakteru tego zdarzenia. W tym momencie mogę przestrzec jedynie naszych mieszkańców przed oddzwanianiem na nieznane numery. Są odnotowane przypadki, gdy za pomocą telefonu abonenci padali ofiarą wyłudzających pieniądze poprzez numery premium. Ponadto, w przypadku gdyby takie połączenia zakłócały spokój, każdorazowo istnieje możliwość zablokowania u operatora tych ze wskazanym numerem – poucza podkomisarz Bogusława Sebastianka.

A spokój zakłócają. – Dzwonią o każdej porze dnia, często w nieodpowiednim momencie, kiedy człowiek ma ręce w cieście lub jest przy kasie w sklepie. Nie zdarzyło mi się, aby osoba po drugiej stronie zapytała, czy mogę rozmawiać – skarży się kolejna Czytelniczka.

Stalking w czystej postaci

Stalking to coś więcej, aniżeli opisane powyżej sytuacje. To inaczej uporczywe nękanie, wzbudzające poczucie zagrożenia lub istotnie naruszające cudzą prywatność. Aby dane zachowanie mogło być uznane za stalking, stalker nie musi przejawiać skłonności do agresji, choćby werbalnej – w przypadku kontaktów telefonicznych. Bez znaczenia pozostaje fakt, czy sprawca kieruje się żywionym do pokrzywdzonego uczuciem miłości, nienawiści, złośliwością, chęcią zemsty. Innymi słowy – motywacja nękającego nie ma znaczenia.

Co robić, gdy mamy do czynienia ze stalkingiem? Po pierwsze musimy zabezpieczyć materiał dowodowy, czyli listę połączeń, na której będzie widniał podejrzany numer (mogą to być także SMS-y, e-maile, wiadomości z portali społecznościowych), następnie udać się na policję. Wówczas podjęte zostaną środki, mające na celu sprawdzenie, czy wniosek złożony przez pokrzywdzonego wyczerpuje znamiona uporczywego nękania (art. 190a k.k.). Jeśli tak, sprawa trafia do prokuratury i może się oprzeć o sąd. W świetle polskiego prawa prześladowca, który uporczywie nas nęka, podlega karze pozbawienia wolności do lat trzech.