Twierdza Przemyśl – 15 film Janka Miszczaka

Przed tygodniem odbył się roboczy pokaz filmu "Twierdza Przemyśl", wyreżyserowanego przez Jana Miszczaka. Przy okazji dowiedzieliśmy się, że to już jego piętnasty film i ten nieoficjalny jubileusz był pretekstem do rozmowy.

Jak to się stało, że po tylu latach dziennikarstwa gazetowego zająłeś się innym medium?

– To był czysty przypadek. Może dziesięć lat temu w urzędzie miasta zaproponowano mi, żebym napisał komentarz do filmu o parku miejskim. Odpowiedziałem, że chętnie zajmę się całym filmem. Poprosiłem o pomoc syna, który jest reżyserem w znanej wytwórni AT. Pomógł mi skompletować profesjonalną ekipę. Wiedziałem, jak ma wyglądać napisany reportaż, ale reportaż filmowy operujący obrazem to zupełnie coś innego. Wtedy na własny użytek wymyśliłem nowy gatunek – opowieść filmową, w której obraz byłby równoległy z tekstem. Zacząłem pracować z zawodowcami mającymi duże doświadczenie i zacząłem się od nich uczyć. To tak jakbym był w terminie u mistrzów.

Opowiedz, jak wygląda praca przy filmie.

– To naprawdę benedyktyńska robota. Kieruję się dwoma zasadami. Pierwsza, że nie można pominąć tego, co najważniejsze, a druga to odkryć i pokazać coś, czego wszyscy nie wiedzą, albo mało wiedzą. Wtedy na przykład film o Przemyślu zaskoczy samych przemyślan. Natomiast, jeżeli film będzie oglądany na przykład w innym kraju, to muszą być w nim elementy dla miasta najważniejsze. Dlatego zaczynając od ramówki scenariusza konsultuję się z ludźmi, którzy dobrze znają miejscowość, o której opowiada film. Dopiero później przechodzimy do zdjęć. Zwykle materiał wyjściowy do filmu, czyli surówka, który trwa trzydzieści minut, ma osiem lub więcej godzin. Kiedy po selekcji tego materiału mamy już prawie gotowy film, zabieram się za pisanie komentarza. Później już w montażowni zgrywamy komentarz z obrazem i podkładem muzycznym. Tak powstaje wersja robocza, która często wymaga korekty.

Wróćmy do ostatniego filmu Twierdza Przemyśl, o którym mówiłeś, że nie był łatwy do realizacji.

– Trudno było pokazać tylko same ruiny fortów, dlatego wykorzystaliśmy fragmenty archiwalnych filmów i zupełnie współczesne fotografie z wydarzeń związanych z tematyką forteczną. Atutem była możliwość pokazania fortów z lotu ptaka, czyli tego, czego normalny turysta nie jest w stanie zobaczyć. Ponieważ film nie był adresowany tylko do fachowców od Twierdzy, wplotłem legendy i sceny podkreślające atmosferę, jak na przykład ostatnie, bardzo symboliczne ujęcie z samotnym żołnierzem zasłuchanym w śpiew dziewczyny, którą zagrała Renata Johnson-Wojtowicz, znakomita sopranistka pochodząca z Przemyśla.

Dziękuję za rozmowę.