Uczcili pamięć cichych bohaterów minionych czasów

Walczyli słowem. Często ryzykując własne życie, tworzyli od podstaw konspiracyjny system nauczania. Nauczycielom prowadzącym tajne komplety poświęcono ubiegłotygodniowe spotkanie opłatkowo-noworoczne, zorganizowane w siedzibie przemyskiego oddziału Związku Nauczycielstwa Polskiego.

15 stycznia br. był dla przemyskiego środowiska nauczycielskiego dniem szczególnym. W siedzibie ZNP w Przemyślu odbył się opłatek z udziałem członków zarządu tej organizacji oraz emerytów i rencistów ZNP skupionych w tutejszym oddziale związku. Spotkanie w nauczycielskim gronie stanowiło doskonałą okazję do przypomnienia zebranym działalności Tajnej Organizacji Nauczycielskiej, której historię przybliżył zebranym m.in. wiceprezes ZNP Romuald Nowicki. Przypomniał[paywall] okoliczności prowadzenia tajnego nauczania w czasach okupacji, której celem była depolonizacja zajętych ziem. Wszelkie działania zaborcy wymierzone były wówczas przeciwko polskiej inteligencji i szkolnictwu. Obok walki zbrojnej o zachowaniu polskości decydowała więc również walka słowem, którą zapoczątkowali już w 1939 roku nauczyciele tajnego nauczania. – Na ziemiach Rzeczypospolitej, włączonych do Trzeciej Rzeszy, ze szkół usunięto wszystkich nauczycieli narodowości polskiej, a program nauki dla polskich dzieci radykalnie ograniczono – przypomina wiceprezes ZNP Agata Kuźmiek. Od października 1939 r. działalność zaczęła więc Tajna Organizacja Nauczycielska (TON), będąca konspiracyjną komórką Związku Nauczycieli Polskich. Na czele organizacji stanęli: prezes ZNP Zygmunt Nowicki (1881 –1944), Czesław Wycech (1899 – 1977), Kazimierz Maj (1898 – 1972), Teofil Wojeński (1890 – 1963) i Wacław Tułodziecki (1904 – 1985).

Wspólne rozmowy i kolędowanie nadały spotkaniu odświętny i podniosły nastrój.

Jak najmniej wtajemniczonych i śladów działalności

– Tajna Organizacja Nauczycielska realizowała tajne nauczanie dzieci i młodzieży poprzez siatkę konspiracyjną, tworzoną w oparciu o przedwojenne struktury ZNP. Zgodnie z zasadami konspiracji ograniczano krąg osób wtajemniczonych w personalia nauczycieli zaangażowanych w tajne nauczanie, nie wytwarzano dokumentacji pracy konspiracyjnej, przestrzegano reguł bezpieczeństwa. TON inicjowała zajęcia edukacyjne indywidualne i grupowe, czyli komplety. W 1940 r. wezwała społeczeństwo do postawy oporu wobec okupantów. W czasie II wojny światowej tajnym nauczaniem zajmowało się około 20 tysięcy nauczycieli, spośród których 8 tysięcy zostało zamordowanych przez okupantów – przybliża tragiczną historię wiceprezes ZNP Agata Kuźmiek. – Było to najważniejsze świadectwo wierności Ojczyźnie i pedagogicznemu posłannictwu – podkreśla. Stąd przemyski oddział ZNP postanowił uczcić pamięć cichych bohaterów przywołanych czasów, umieszczając przy poświęconej im tablicy pamiątkowej, wiszącej w siedzibie przemyskiego ZNP, okolicznościowy wieniec.

Spotkanie zakończył poczęstunek dla członków Oddziałowej Sekcji Emerytów i Rencistów ZNP, a oprawę muzyczną wydarzenia zapewnił występ ucznia Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. A. Malawskiego w Przemyślu, który przybył na uroczystość z opiekunem – prezesem ogniska ZNP Bożeną Rybak.